Кіріспе

Германия мен Совет Одағы арасындағы келісім

Берлин шарты (Германия-Совет бейтараптық және шабуылдаспау шарты) – 1926 жылғы 24 сәуірде қол қойылған шарт. Осы шарт бойынша Германия мен Совет Одағы үшінші тараптың біреуіне шабуыл жасаған жағдайда бес жылға бейтараптық сақтауға міндеттелді. Шартта 1922 жылғы Германия-Совет Рапалло шарты қайта расталды. Шарты ратификациясы 1926 жылғы 29 маусымда Берлинде алмастырылды және сол күні күшіне енді. Шарт 1926 жылғы 3 тамызда Ұлттар Лигасының шарттар жинағына тіркелді. Ол 1931 жылғы 24 маусымда қол қойылған қосымша хаттамамен жаңартылды, 1933 жылғы 5 мамырда ратификацияланды. Қосымша хаттама 1935 жылғы 15 ақпанда Ұлттар Лигасының шарттар жинағына тіркелді.

Реакциялар

Германияда бұл шарт 1887 жылы Ресеймен жасалған Бисмарктің танымал қайта сақтандыру шартымен салыстырылды. Рейхстагтың Сыртқы істер комитетіндегі шартты мақұлдауға берілген дауыстар бірауыздан болды, Веймар Республикасы үшін бұл тұңғыш рет. Германия канцлері Вильгельм Маркс: "Локарно шарттарының құрған жаңа саяси жағдайына Рапаллода орнатылған неміс-ресейлік қарым-қатынастарды бейімдеу ниеті". Веймар Республикасының Сыртқы істер министрі Густав Стресманн: "осы Локарно саясатын Ресеймен қарым-қатынасымызды нығайтумен үйлестіру идеясы". Кеңес дипломаты Максим Литвинов: "Рапалло шартын кеңейту".

Салдары

1926 жылдың маусым айында неміс банктері "неміс үкіметінің ынтымақтастығының арқасында" кеңестік үкіметке барлығы 300 миллион марка көлемінде несие берді. Сыйақы жылдық 9,4 пайызбен белгіленді. 1926 жылдың қазан айында Кеңес үкіметі Рейхстаг депутаттарының көрнекті тобын Мәскеуге шақырды. Георгий Чичерин 1926 жылдың желтоқсанында Берлинге сапар шегіп, 1925 жылмен салыстырғанда қазіргі Германия-Кеңес қатынастарының жақсарғанын байқады. Бірақ, содан кейін қарым-қатынастар баяу төмендеді, ал Гитлердің 1933 жылы билікке келгеннен кейін бірнеше ай өткен соң толыққанды үзіліске ұшырады. Келісімшартты ұзартуға 1931 жылдың 24 маусымында қол қойылды, және сол жылы неміс банктері Кеңес Одағына неміс өнеркәсіптік тауарларын сатып алу үшін тағы 300 миллион марка көлемінде қосымша несие берді.