Кіріспе

Central Intelligence Agency (1909-1994) офицері Ричард Мервин Бисселл-младший (18 қыркүйек 1909 - 7 ақпан 1994) - Американың Орталық барлау агенттігінің офицері, U 2 тыңшы ұшағы мен Шошқалар шығанағына шабуыл сияқты ірі жобаларға жауапты. Ол ЦРУ тарихындағы ең маңызды тыңшылардың бірі болып саналады.

Алғашқы жылдар

Ричард Мервин Бисселл-күлкірі Хартфорд өртке қарсы сақтандыру компаниясының президенті Ричард Бисселлдің ұлы болды. Ол Коннектикут штатының Хартфорд қаласында Марк Твен үйінде дүниеге келді және Массачусетс штатының Гротон қаласында Гротон мектебінде оқыды. Оның екі оқушысы - Джозеф Алсоп және Трейси Барнс. Ол Йель университетінде тарихты оқыды, "Скалл энд Боунз" тобының мүшесі болудан бас тартты және 1932 жылы бітірді, содан кейін Лондон экономика мектебінде оқыды. Кейін ол Йель университетіне қайтып оралып , докторлық дәрежесін алды . 1939 жылы экономика ғылымдарының докторы. Оның ағасы Уильям да Йель университетіне оқуға түсіп, "Скалл энд Бонз" тобының мүшесі болды.

Маршалл жоспары

1947 жылдың шілдесінде Бисселлді В. Аверелл Харриман Еуропаның экономикалық қалпына келтіру жоспарын лоббилеуге арналған комитетке шақырды. Келесі жылы ол Германиядағы Маршалл жоспарының әкімшісі болып тағайындалды және ақырында Экономикалық ынтымақтастық басқармасының (ЭКА) басшысы болды. Бисселл саясат үйлестіру кеңсесімен (OPC) бірге Еуропалық есеп палатасының қарсы қаражатын Еуропадағы OPC операцияларына аударуда жұмыс істеді.

Джорджтаун жиынтығы

Биссел Вашингтонға көшіп барып, журналистер, саясаткерлер және үкімет қызметкерлері құрайтын, кейін "Джорджтаун тобы" деп аталатын топпен араласты. 1945-1948 жылдары Франк Виснер, Стюарт Алсоп, Томас Брэден, Филип Грэм, Дэвид К. Э. Брюс және Уолт Ростовтар құраған. Бұл топтың мүшелері Джорджтаун, Вашингтон, округ Колумбияның Джорджтаун ауданында орналасқан.

ЦРУ-мен жұмыс

Білселл біраз уақыт Форд қорында жұмыс істеді, бірақ Франк Виснер оны Орталық барлау агенттігіне (ЦРУ) қосылуға көндірді.

U-2 "жасқын ұшағы"

1954 жылы ол Lockheed U 2 "жасқын ұшағын" әзірлеуге және пайдалануға тағайындалды. Бисселл мен Х. Миллер, тағы бір ЦРУ офицері, 51-аймақты 1955 жылы U-2 сынақ қондырғысы үшін таңдады, ал Бисселл сынақ қондырғысын және оның құрылысын ол ЦРУ-дан кеткенге дейін бақылады. U2 тыңшы ұшағы үлкен жетістікке қол жеткізді және екі жыл ішінде Бисселл Кеңес Одағының ЦРУ-ға кіруі туралы барлық құпия ақпараттың 90% "U2 әуе камераларының линзасы арқылы жіберілді" деп айта алды. Бұл ақпарат президент Дуайт Д. Эйзенхауэрді Никита Хрущевтің Кеңес Одағының бомбалаушылар мен зымырандар саны туралы өтірік айтқанына сендірді. Фотосуреттер "бомбардировщик алшақтығы" туралы айыптарды жоққа шығарды, бұл Кеңестер басқа елге жетуі мүмкін стратегиялық бомбалаушы ұшақтардың саны бойынша АҚШ-қа қарағанда артықшылыққа ие болды деген сенім. Алайда, ақпараттың көзі - U2 тыңшы ұшақ бағдарламасы айналасында ЦРУ-ның құпияландырған құпиялылығынан, кейбір американдық орталарда бомбалаушы аралық туралы айыптауларға негізделген истерия жария етілмеді. 1956 жылы Кеңес Одағы U-2 ұшағының алғашқы ұшуына наразылық білдіргеннен кейін, Бисселл RAINBOW жобасын ұшаққа арналған радиолокациялық камуфляж жасау үшін бастады. Бұл сәтсіз болған кезде, ол GUSTO-ны ұшақтарды дамыту үшін бастама жасады. Бұл жоба OXCART жобасына айналды, оның аясында ЦРУ Lockheed A 12 ұшағын жасап, оны пайдалануды жүзеге асырды.

ЦРУ-ның болашағы

Бисселл 1957 жылы ЦРУ-да "Инновацияларды ынталандыру" атты баяндама жасады, онда барлау және қадағалау үшін жаңа технологияларды зерттеу мен әзірлеуді қаржыландыруға шақырылды. Ол мұндай бақылаудың ЦРУ-ның "сұр іс-әрекеттерін" қамтитынын мойындады, бұл бақылауды жүргізу үшін ЦРУ-ның заңды құқығы болмауы мүмкін. Бірақ ол мұндай әрекеттердің заңдық мәртебесінің күмәнді екендігі ЦРУ-ның оларды жүзеге асыруына кедергі жасамауы керектігін айтты. Ол сондай-ақ ЦРУ-ның мақсатты елдерде жасырын саяси іс-қимылдар жүргізуін ұсынды.

ЦРУ-ның жоспарлар жөніндегі директорының орынбасары

1958 жылы қыркүйекте Франк Виснер психикалық күйзеліске ұшырағаннан кейін, Бисселл оны ЦРУ-ның жоспарлар жөніндегі директордың орынбасары (DDP) лауазымында алмастырды. Бисселл 1959 жылы 1 қаңтарда ресми түрде қызметке тағайындалды. Ричард Хелмс Бисселлдің орынбасары болып қалды. Жоспарлау басқармасы ЦРУ-ның жартысынан астам бюджетін бақылап, құпия операцияларға жауапты болды. (DDP Жакобо Арбенс Гусманды, Патрис Лумумбаны, Рафаэль Леонидас Трухильоны, Нго Динь Диемді және басқаларды құлату жоспарларын қадағалады. Бисселлдің басты нысанасы Фидель Кастро болды.) DD/P ретінде Бисселл сонымен қатар OXCART жобасының алғашқы кезеңдерін, Lockheed A 12 ұшағының дамуын бақылады. Сондай-ақ, ол ЦРУ-ның бағдарлама менеджері ретінде Корона бағдарламасын әзірлеуде маңызды рөл атқарды. 1960 жылы наурыз айында президент Эйзенхауэр ЦРУ-ның Кастроны құлату жоспарын мақұлдады. (Қараңыз: 40-операция). Стратегияны Бисселл ұйымдастырды. Сидни Готтлибтен (CIA Техникалық қызмет көрсету бөлімінен) Кастроның Куба халқының арасында танымалдылығын төмендететін ұсыныстар жасауды сұрады. (Готлиб сонымен қатар 1953-1964 жылдар аралығында MK ULTRA жобасын жүргізді.) Бұл жоспарлар қабылданбады, оның орнына Бисселл Кастроның өлтірілуін ұйымдастырды. 1960 жылдың қыркүйегінде Бисселл мен Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) директоры Аллен Даллес мафияның екі жетекші тұлғасы Джонни Розелли мен Сэм Джанканамен келіссөздер бастады. Кейіннен Карлос Марчелло, Санто Трафиканте-младший және Мейер Лански сияқты басқа қылмыскерлер Кастроға қарсы алғашқы жоспарға қатысты. Бұл стратегияны Шеффилд Эдвардс басқарады; ЦРУ қарсы тыңшылық қызметінің ардагері Роберт Махеу Мафияға Фидель Кастроны өлтіру үшін 150 000 доллар ұсынуды тапсырды. Бұл жұмыста мафияны қолданудың артықшылығы - ол ЦРУ-ға сенімді маңдайжай берді. Мафияның Кубада табысты бордельдер мен казиноларды жапқан Кастроға ашулы екені белгілі. Егер қылмыскерлер өлтірілсе немесе тұтқындалса, бұқаралық ақпарат құралдары мафияның өз бетімен жұмыс істегенін мойындайды. Мафия ФБР-ден қорғаныш алу үшін ойнады.

Шошқалар шығанағына шабуыл жасау жоспарлары

1960 жылдың наурыз айында "Кастро режиміне қарсы жасырын іс-қимыл бағдарламасы" (кодтық атауы JMARC) деп аталатын құпия құжат жасалды, "Кастро режимін АҚШ-қа қолайлы режиммен ауыстыру үшін, АҚШ-тың кез келген көрінісін болдырмау үшін. интервенция". Бұл мақала 1954 жылы Гватемалада жақсы жұмыс істеген PBSuccess операциясына негізделген. Шын мәнінде, Бисселл Гватемалада қолданылған командамен бірдей команданы жинады: Трейси Барнс, Дэвид Атли Филлипс, Джейкоб Эстерлайн, Уильям "Рип" Робертсон, Э. Говард Хант және Джерри Дроллер ("Фрэнк Бендер"). Командаға Джек Хокинс (полковник), Десмонд Фицджеральд, Уильям Харви және Тед Шекли қосылды. 1960 жылы 18 қарашада Флорида штатының Палм-Бич қаласында президентті Джон Ф. Кеннедиге Бисселл мен Аллен В. Даллес JMARC ұсынысының көшірмесін берді. Бисселлдің айтуынша, Кеннеди кездесу барысында бей-жай қалды. Ол тек операцияның ауқымына таңғалған. 1961 жылдың наурыз айында Джон Ф. Кеннеди штаб басшыларына JMARC жобасын тексеруді тапсырды. "Сыбайлас жемқорлықпен күрес" нәтижесінде оларға Кастроны өлтіру туралы жоспардың егжей-тегжейі берілмеді. Егер басқыншыларды төрт күн бойы әуеден қорғайтын болса, егер Кубаның Тринидад тұрғындары көтеріліске қосылса және егер олар Эскамбрай тауларында партизандарға қосылса, онда табыстың жалпы көрсеткіші 30% -ды құрады. Сондықтан олар Кеннедидің JMARC жобасына қатысуын ұсынбады. 1961 жылы 11 наурыздағы кездесуде Кеннеди Бисселдің ұсынған схемасын қабылдамады. Ол оған жаңа жоспар жасауды тапсырды. Ол "көп емес тамаша" және Тринидадтан гөрі шалғай жерге қонуды сұрады. Кеннеди ЖКС-тің баяндамасын мүлдем дұрыс түсінбеген сияқты. Бисселл енді өз жоспарын қайта ұсынды. Сұралғандай, қону Тринидадта болған жоқ. Оның орнына ол Bahia de Cochinos (Шошқалар шығанағы) таңдады. Бұл Эскамбрей тауларынан 80 миль қашықтықта. Оның үстіне, тауларға жету үшін олар өте қиын батпақты басып өтуге мәжбүр болды. Бисселл Кеннедиге түсіндіргендей, бұл партизандық резервтік нұсқа операциядан алынып тасталды дегенді білдірді. Аллен Даллес сол кезде былай деп жазды: "Біздің ойымызша, жағдайдың нашарлауы, дағдарыс шынымен пайда болғанда, табысқа жету үшін қажетті кез келген іс-қимылға рұқсат етіледі, бұл кәсіпорынның құлдырауына жол бермеу керек". Басқаша айтқанда, ол алғашқы шабуыл сәтсіз аяқталатынын түсінді, бірақ Кеннеди осы нәтижеге жол бермеу үшін қажетті қосымша әскери қолдауды қабылдауға келіседі деп сенді. Эван Томас (The Very Best Men) деген кітабында былай делінген: "CIA-ның кейбір ескі қызметкерлері Бисселл АҚШ-ты мәжбүрлеу үшін тұзақ құрғанын айтады. интервенция". Эдгар Эпплвайт, бұрынғы бас инспектордың орынбасары, Бисселл мен Даллес "тарамды нәресте жасап жатыр" деп сенді. Джейк Эстерлайн бұл оқиғаларға қатты наразы болды және 8 сәуірде ЦРУ-дан отставкаға кетуге тырысты. Бисселл оны қалуға көндірді.

Шабуыл сәтсіз аяқталды

Операция Гондурас жағалауынан 100 миль қашықтықта орналасқан шағын аралдағы Дэвид Атли Филлипс жасаған Куба армиясын көтеріліске шақырған радио "Свон" бағдарламасына сүйенуге тырысты. Бірақ олар бұлай істемеді. 18 сәуір күні таңғы сағат 7-де Бисселл Кеннедиге шабуыл жасағы жағажайларда тұтқындалып, Кастроның әскерлері қоршап алғанын айтты. Кейін Бисселл Кеннедиден американдықтарды құтқару үшін күш жіберуін сұрады. Бисселл оның "иә" деп жауап беруін күтті. Оның орнына ол "минималды көрінуді" қалайтынын айтты. Шабуыл сәтсіз аяқталды. Сол түні Бисселл Джон Кеннедимен тағы да кездесті. Бұл жолы ол Ақ үйде өтті және оған штаб басшыларының біріккен төрағасы генерал Лайман Лемницер мен Әдмирал Арли Берк, әскери-теңіз операцияларының бастығы қатысты. Бисселл Кеннедиге егер американдық ұшақтарға қорғаныс ұшуға рұқсат берілсе, операцияны әлі де құтқаруға болатынын айтты. Адмирал Берк оны қолдады. Генерал Лемницер бригаданы Эскамбрей тауларында партизандарға қосылуға шақырды. Бисселл бұл жолды 20 мың кубалық әскер бұғаулап отырғаны үшін бұл мүмкін емес екенін түсіндірді. Эван Томас "Жақсы жігіттер" кітабында: "Бисселл өз желісіне түсіп қалды. "Сыбайлас жемқорлық" президентті қорғау үшін қолданылды, бірақ ол оны операцияны бақылауға алу үшін қолданды. Сыбайлас жемқорлық болмаған жағдайда Куба жобасы Пентагонға беріліп, Бисселл қосалқы актерге айналған болар еді".

ХҚҰ-дан кейінгі кезең

Кенеди Бисселлге ғылым мен технология бөлімінің директоры қызметін ұсынды. Бұл оны Lockheed A12 ұшағының дамуына жауапты етіп қалдырады, бұл U2 ұшағын ескірген жаңа тыңдау ұшағы. Бисселл бұл ұсыныстан бас тартты және 1962 жылдың ақпан айында ол Орталық барлау агенттігін тастап, оның орнына Ричард Хелмс жоспарлар дирекциясын басқарды. 1962 жылы Бисселл қорғаныс талдау институтының (АҚА) басшысы болды. IDA Пентагонның қару-жарақ жүйесін бағалауға арналған зерттеу тобы болды. Кейіннен ол Конектикут штатының Хартфорд қаласында қару-жарақ жүйелерін жеткізген United Technologies компаниясында (1964-1974) жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол Форд қорының кеңесшісі болып жұмыс істеді. 1994 жылдың ақпан айында Бисселл Коннектикут штатының Фармингтон қаласындағы үйінде қайтыс болды. Оның "Сырт соғысының көрінісі: Ялтадан Шошқалар шығанағына дейін" атты автобиографиясы екі жылдан кейін жарық көрді.