Кіріспе

Каргезе (фр. Cargèse; karˈdʒeːze, eːse; Καργκέζε) - Францияның Корсика аралының батыс жағалауындағы Корсика түбегіндегі ауыл және коммуна, Аяччодан солтүстікке қарай 27 км жерде орналасқан. 2017 жылы коммунаның тұрғындарының саны 1325 адам болды. Олар Паомияда қоныстанды, онда бірнеше тасталған ауылдар бар, ол қазіргі Каргезе ауылынан шығысқа қарай 4 км жерде, Сагон шығанағына қарай 450 м биіктікте орналасқан. Ойынның орналасуы теңізге қарап тұрған Оитиломен ұқсас. Қоныс аударушылар Генуяға адал болуға және Папаның рухани билігін мойындауға келісті, бірақ Римдегі Киелі орынның нұсқауы бойынша Византиялық ырым-жырымдарды сақтауға рұқсат етілді. Олар түрлі ауылдарда жеті кішкентай шіркеуді және Саличидегі төбе басында, киелі Мартинге арналған тасталған шіркеудің жанында монастырды салды (немесе қалпына келтірді). Рондолинодағы негізгі шіркеу Успенская Богородицаға арналған. Ғибадатханалардың көптігі отаршылдардың арасында дін қызметкерлерінің көптігін көрсетеді. 1676 жылы шілдеде тізімге алынған 520 тұрғындардың ішінде 11 монах, 5 діни қызметкер, бірнеше монахтар және епископ болды. Жергілікті корсикалықтар грек отаршылдарының өздерінің жері деп санайтын жерлерді басып алуына наразы болды, бұл екі қауымның арасындағы дауларға әкелді. 1715 жылы Викодан келген қарулы топ отаршылдарға шабуыл жасады, бірақ ақырында жеңілді. 1729 жылы Корсиканың Генуя Республикасына қарсы көтерілісі кезінде гректер Генуя ісіне адал болып қалды және нәтижесінде олардың ауылдарына бірнеше рет шабуыл жасалды. Ақыры 1731 жылдың сәуірінде, олар келгеннен кейін 55 жыл өткен соң, грек отаршылары Паомияны тастап, Аяччоға бас сауғалауға мәжбүр болды.

Аяччо 1731 жылдан 1775 жылға дейін

Аяччоға бас сауғалаған 700 грек қала тұрғындарының шамамен 20% -ын құрады (3200 1731 жылы). Оларға әлі күнге дейін Грекия шапаны ретінде белгілі Ла Мадонна дель Кармин шіркеуін пайдалануға ұсыныс жасалды. Генуялықтар 200 грек еркегін қаланы қорғауға жалдаған. Колонисттер Паумиадағыдан әлдеқайда оқшауланған емес еді, аралас некелер болды және көптеген ер адамдар корсика тілін үйренді. Алайда, екі қауым арасында зорлық-зомбылық жалғасып, гректер дәстүрлі киімдерін тастауды жөн деп тапты. Генуя Республикасы қаржы мәселелерін көбейтіп, аралда заңдылық пен тәртіпті сақтау қиындықтарын бастан кешірді. 1744 жылдан кейін грек күзетшілеріне ақы төленбей қалды, ал 1752 жылы роталар таратылды. Генуялықтардың қорғанысының жоқтығы отарлаушыларға өмірді өте қиын етті, әсіресе 1745 жылдан кейін, және бірқатар топтар Сардинияға, Меноркаға және Флоридаға (Жаңа Смирнаға) көшіп кетуді таңдады. 1746 жылы Каргезде тұратын елуге жуық грек отбасы Сардиниядағы Монтрестаға көшіп барды, онда олар Карло Эммануэле III-ден жаңа елді мекендерін құру үшін Монтреста вилласының аумағында аумақтарды алды. Қазіргі Монтрестаның көптеген тұрғындары грек маниоттарының ұрпағы. 1773 жылғы санақ қаладағы грек халқының 428 адамға дейін төмендеп кеткенін көрсетті. 1768 жылы Версаль келісімінің негізінде француздар аралға қол жеткізе бастады, ал губернатор граф де Марбуф грек отаршыларына жеке қызығушылық танытты.

Каргезе 1775 жылдан бүгінгі күнге дейін

Марбеуф Сагон шығанағын Перу шығанағынан бөліп тұратын Пунтильоне батыс жағындағы Каргезе ауылын салуды ұйымдастырды. Барлығы француз корольдік қаржысына 120-ға жуық үйлер салынған. 1775 жылы Джордж Мари Стефанополидің басшылығымен грек отаршылдарының көпшілігі Аякчодан жаңа ауылға көшіп барды, сондықтан 1784 жылы Каргезде 386 грек болды. Марбуфтың ауылдың батыс жағында өзіне арналған үлкен үйі мен бақшасы бар еді. 1789 және 1791 жылдары Француз революциясының салдарынан азаматтық тәртіптің бұзылуымен Каргезе көрші ауылдардың тұрғындары тарапынан бірқатар шабуылдарға ұшырады. Әр жолы шабуылшылар қуып шығарылды, бірақ көптеген отбасылар зорлық-зомбылықтан құтылу үшін Аяччоға оралуды таңдады. 1792 жылы 24 отбасы Аякциоға оралып, Каргезедегі меншіктерін корсикалықтарға сатып жіберді. Осылайша, оның тарихының басында ауылда гректер мен корсика қауымдастықтары болды. Британия 1794 жылы Корсиканы Гилберт Эллиотпен бірге англо-корсикалық корольдіктің қысқа өмір сүру кезінде вице-король ретінде басқаруды қолға алды. Эллиот 1795 жылы Каргезеге барып, өзінің тәжірибелерін күнделігіне жазды. Ол кезде ауылдың 114 отбасына бөлінген 500-ге жуық тұрғыны бар еді. Британдықтар келесі жылдың қазан айында аралдан кетіп, дереу-ақ Вико, Апприциани, Балонья, Летия және Ренно тұрғындары Каргезеге шабуыл жасады. Ауылдың көп бөлігі, соның ішінде Марбеуфтың үйі де қираған. Тұрғындар Аякчоға қашуға мәжбүр болды, онда олар үш ай бойы француз күштерінің тәртіпті қалпына келтіргеннен кейін қайтып оралды. Ауылға тағы екі рет қауіп төнді. 1814 жылы Бірінші француз империясының құлдырауымен, зорлық-зомбылық қатері Каргезе тұрғындарын айналадағы ауылдарға өздерінің кейбір егіндік жерлерін беруге мәжбүр етті. Соңғы оқиға 1830 жылы Карл X мен Бурбон монархиясының шілде революциясы кезінде болды. Көрші ауыл тұрғындары тағы да Каргезеге шабуыл жасаумен қорқытты, бірақ Аяччодан келген сарбаздар тобының келуі үлкен қантөгіске жол бермеді. Ауылдың грек тілінде сөйлейтін тұрғындарының көп бөлігі 1874 және 1876 жылдар аралығында Алжирдегі Сиди Меруанға көшіп барды. 1872 жылы жалпы халқының саны 1078 адам болған, соңғы ана тілі 1976 жылы, отарлаушылар аралға алғаш келгеннен кейін 300 жыл өткенде қайтыс болды. Тарихшы Ник Николас колонистердің ассимиляциялануына ерекше ұзақ уақыт кететіндігі колонияның айтарлықтай көлемі, үлкен діни қатысуы және корсикалықтар мен қоныс аударушылар арасындағы күшті антагонизмді қамтитын бірнеше факторлардың нәтижесі деп дәлелдеді. 1896 жылғы санақ бойынша 1216 адам өмір сүрген, бірақ 20 ғасырдың бірінші жартысында көптеген жастар Францияда жұмыс іздеу үшін ауылды тастап кетті. 1962 жылы халықтың саны 665-ке дейін төмендеді. Содан бері туризмнің кеңейуі жұмыс орындарын арттырып, 2017 жылы халықтың саны 1325-ке жетті. Ауылдық қауымдастықтардан ірі көлемде көшіп кету 20-ғасырда Корсиканың көп бөлігінде жалпы құбылыс болды. Жағалаудан алыс орналасқан, туризмнің дамуына қатысы жоқ ауылдар үшін бұл жағдай өте ауыр болды. Мысалы, Эвизада (Каргезеден шығысқа қарай 21 км жерде орналасқан) 1886 жылы 1089 адам, 1962 жылы 401 адам, 2007 жылы 182 адам тұратын.

Латынша Успенский шіркеуі

Латын шіркеуі бірінші болып салынған. Құрылыс 1825 жылы басталды, бірақ қаржы жетіспеушілігіне байланысты тоқтатылды. 1850 жылы шіркеудің құрылысы аяқталар алдында француз үкіметінен көмек сұраған 14 өтініш жасалды. Trompe l'œil әшекейін 1928-1930 жылдары Каргезе тұрғыны, орыс суретшісі Николя Иванов жасаған. Кеме басқабағын 1970-1975 жылдары Эдмонд Рокчиччоли әшекейлеген, ал хорды 1992-1997 жылдары ресейлік суретшілер Анастасия Соколова мен Валерий Чернорицкий әшекейлеген. 1999-2000 жылдары шіркеу толық қалпына келтірілді. Бұл жобаны Корсикалық аймақтық қауымдастық, Оңтүстік Корсиканың бас кеңесі және Каргезе коммунасы бірлесіп қаржыландырды. Ғимарат екі жартылай шеңберлі капеллі бар баррельді күмбезді кемеден тұрады. Хор мен баспалдақпен және қауымдық үстелмен бөлінеді. Ғимараттың солтүстік жағындағы шаршы қоңырау мұнарасы сегізбұрышты фонарьмен қоршалған. Үш қоңырау 1887 жылдан бері соғылып келеді. Кіреберіс есігінің үстінде Болонья мектебінің 17 ғасырдағы суреті бар. Бұл жұмыс бастапқыда кардинал Фештің коллекциясының құрамына кірген және 1865 жылы Аяччо қаласы Каргезеге берген төрт картинаның бірі. Қазір әр шіркеуде екі сурет бар. Негізгі кіреберіс үстіндегі таза жүктілік бейнеленген шыны терезе 2000 жылы орнатылған.

Грек-католик шіркеуі - Сент-Спиридон

Грек-католик шіркеуі Мургананың шағын аңғарының батыс жағында орналасқан. Ғимараттың құрылысы 1852 жылы басталды, бірақ ол баяу жүрді. Ағылшын суретшісі және ақыны Эдвард Лир 1868 жылы Каргезеге барып, "Каргезедегі барлық көріністерде айқын көрінетін үлкен ғимаратты және олар маған жаңа грек шіркеуі деп айтады; бұл қаржының жоқтығынан аяқталмаған жай қабық". Соңғысы 1876 жылы аяқталды. Иконостас, киелі үйден кеменің кемесін бөліп тұратын ағаш бөлік, 1881 жылы Римге жақын Гроттаферратадағы Санта-Мария базилиан монастырына арналған, бірақ литургиялық аргумент оны орнатуға кедергі келтірді және 1886 жылы оны Каргездегі грек шіркеуіне ұсынды. Латын шіркеуіндей, trompe l'œil әшекейін 1928-1930 жылдары орыс суретшісі Николас Иванов жасаған. Фрескалар 1964 жылдан 2005 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін екі шіркеудің діни қызметкері болып қызмет еткен Флорент Маркианоның бастамасымен жасалған. Оларды 1987 жылдан бастап әртүрлі суретшілер суретке түсірді. Соңғы төртеу 2001 жылы аяқталды: кіреберісінің оң жағында соңғы үкім, кіреберісінің сол жағында пайғамбар Ишая, үш жаңадан келген діни қызметкер (Маркиано, Шаппет және Коти) баспалдаққа көтеріліп, ақырында колонияның тарихын бейнелейтін шіркеудің артқы жағындағы үлкен фреска (1675 жылы Витилодан кету, 1731 жылы Аяччода баспана іздеу және 1775 жылы Каргезеге келу). Шіркеуде 1676 жылы отарлаушылармен Корсикаға әкелінген төрт икона бар. Шіркеудің оң жағында иконостастың жанында Үш қасиетті иерархтың иконасы ілінген: Кесариялық Василий, Назианский Григорий және Иоанн Златоуст. Сурет ағаш панелге салынған жұмыртқа түрінде салынған. Ол 17 ғасырдың соңғы ширегіне жатады. Сол жақта жоғарғы жағында шомылдыру рәсімін жасаған Жақияның періште қанаты бар бейнесі орналасқан. Ол мал терісінен жасалған киім киіп, оң қолында айқышқа ілінген айқышты және шиыршық кітапты ұстап тұр. Оның аяғындағы шаң-салтанатпен жалғанған бас оның бас кесуін білдіреді. Сурет 17 ғасырдың соңғы ширегіне жатады және ағаш панелге жұмыртқа темперасында салынған. Грек тіліндегі жазуда суретші Афон тауының монахы Симеон Палеологос деп аталады. Есік үстінде Епитафий бейнеленген, суреттелген ағаш бедерінде Исаның қабірге қойылғаны бейнеленген. Бұл үш адам - Мәсіхтің шешесі Мәриям, Нікөдем және ариматеялық Жүсіп. Иконостастың артында Исаны қолына алған, періштелер мен херубтар бейнеленген алтын бұлттармен қоршалған Мәриям ана бейнеленген . Суреттің төменгі жағында - Киелі Спиридион мен Киелі Николай. Бұл төртінші иконаны мереке күндері ауыл арқылы алып жүреді.

Климат

Климаты әдетте Жерорта теңізі, жаз жылы, құрғақ, ал қысы салқын. Тамыз айы ең ыстық ай болып табылады, орташа ең жоғары температурасы 29 °C, ең төменгі температурасы 18 °C. Қаңтар айы ең суық ай, орташа температурасы 14 °C, ең төменгі температурасы 4 °C. Ең жауын-шашынды айлар қазан мен қараша. Маусым, шілде және тамыз айларында жауын-шашын аз болады.

Экономика

Көптеген тұрғындар, әсіресе жаз айларында, туризмнен табыс табады. 2020 жылы жалпы саны 116 бөлмелі 8 шағын қонақ үй болды. Отельдердің біреуі үш жұлдызды қонақ үй (Les Lentisques) ретінде саналды, 5 екі жұлдызды, біреуі бір жұлдызды және біреуі сыныпталмаған. Ауылдан солтүстікке қарай 4 км жерде 120 алаң бар кемпинг (Кемпинг Торрачиа) бар. Көптеген туристер баспана жалға алады. 2017 жылы 1 887 тұрғын үй болған, оның 625-і негізгі тұрғын үй, ал 1 262-і екінші үй немесе демалыс үшін арналған. Қазір оларды жүк көлігімен алып кетеді. Каргезеден жұмыс істейтін жарты ондаған шағын балық аулау қайықтары бар. Әр қайықтың екі-үш адамы бар, ал моторы бар, әдетте, басында торларды тарту үшін дөңгелек бар. Маңызды мақсатты түр - 1 наурыз бен 30 қыркүйек аралығында ғана заңды түрде аулана алатын қызыл тікенді лобстер (Palinurus elephas, французша langouste). Бұрын лобстерді салатын ыдыстар қолданылған, бірақ олардың орнына аулар қолданылды. Балық аулау көлемі әдетте аз, ал көбінесе жергілікті жерде сатылады. Каргезе ғылыми конференц-орталығы, Institut d'Études Scientifiques de Cargèse, ауылдан шығысқа қарай 1,5 км жерде орналасқан. Ол 1975 жылы құрылған және бастапқыда теориялық физика бойынша конференциялар өткізілген. 1996 жылдан бастап оны үкіметтің қаржыландыратын ғылыми-зерттеу ұйымы CNRS басқарады. Орталықта әр жыл сайын 30 аптаға жуық уақытқа созылған түрлі тақырыптағы конференциялар өткізіледі. Орталықтың ең көп 100 адам қабылдай алатын орны бар, бірақ конференциялық кешенде жайғастыру мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, қатысушылардың көпшілігі бөлмелерді жалға алады немесе ауылдағы қонақ үйлерде тұрады. Ауылда 3 пен 11 жас аралығындағы балаларға арналған орта және бастауыш мектеп бар (Groupe Scolaire, Rue du Colonel Fieschi). 2012-2013 жылдары 72 бала болды. Үлкен балаларды 27 км қашықтықтағы Викодағы Камиль Боросси колледжіне автобуспен апарады.

Марина

1970 жылға дейін балық аулау қайықтары ауылдың оңтүстігіндегі қорғалған шағын жағажайға тоқтаған. Қыста қайықтар желмен жағаға тартылатын. Қазір бүкіл аймақ теңіз айлағына айналды. Маринаға жолмен немесе екі шіркеудің арасында және зираттың қасында өтетін тік жолмен жетуге болады. Порт солтүстік-шығыс бағытта 200 м ұзындықтағы кемежаймен қорғалған және ең көп ұзындығы 16 м 235 қайықты қабылдай алады. Кіреберісіндегі тереңдік 5 м, бірақ ол порттың ішінде 2,5 м-ге дейін азаяды. Отын, таза су және электр желісі бар. Кеменің жағасында үш мейрамхана бар, бірақ дүкендер жоқ. Ауылдың жоғарғы жағындағы порттан 100 м жоғары орналасқан Сен-Жан алаңындағы супермаркеттен азық-түлік алуға болады. Жақсы ауа райы кезінде кемелер порттың шығыс жағында суға ең аз 6 м тереңдікте ілуге болады.