Кіріспе
1832 жылғы мамырдағы Ұлыбританиядағы әлеуметтік тәртіпсіздіктер Май күндері - 1832 жылғы мамыр айында Ұлыбританиядағы маңызды әлеуметтік тәртіпсіздіктер мен саяси шиеленістер кезеңі, Торилер Лордтар палатасында үшінші реформа заң жобасын тоқтатқаннан кейін, ол парламенттік өкілдікті орта және жұмысшы таптарға, сондай-ақ ағылшынның орта және солтүстік Англияның жаңа индустрияланған қалаларына кеңейтуге бағытталған. Сайлау құқығын кеңейту науқаны алдыңғы жылдары Томас Эттвудтың Бірмингем саяси одағының бастамасымен кеңінен ұйымдастырылған және ұйымдастырылған ұлттық қолдау тапты, ол "екі миллион адамды бейбіт және заңды түрде бір ұлы және тәуелсіз бірлестікке біріктірді" деп мақтанып айтты. ел еркіндігін, бақытын және өркендеуін қалпына келтіру үшін ". Атвуд кәсіподақтардың қызметін заңды және зорлық-зомбылықсыз ұстауға тырысқанмен, ол олардың әлеуетті күшті және тәуелсіз парламенттен тыс күш екендігіне деген кең таралған сенімді де көтермеледі; ол ұлтты бір сағат ішінде жұмылдыруға болады деп мақтанады. Заң жобасының құлдырауы және Эрл Грейдің Уиг үкіметінің одан кейінгі отставкасы толқындылармен, экономикалық саботаж науқандарымен және көптеген замандастары сенімді деп санайтын қарулы көтеріліспен қорқытумен кездесті. Дағдарыс 15 мамырда Грейдің үкіметіне қайта оралумен және король Уильям IV-тің лордтар палатасында Уиг көпшілігін құру үшін жеткілікті жаңа теңдер құру туралы келісіммен шешілді, бұл заң жобасын қабылдауға мүмкіндік береді. Лордтар осы қауіпке қарсы бас тартты және Ұлы реформа туралы заң Парламентпен қабылданды. Ол 1832 жылы 7 маусымда Корольдік келісімді алды. Тарихшылар бұл қосымша парламенттік қысымның заң жобасын қабылдау үшін қаншалықты шешуші болғанын талқылайды, бірақ бұл кезең Ұлыбританияның революцияға ең жақын кездерінің бірі ретінде қарастырылады, бұл Франция сияқты монархияның аяқталуына әкелуі мүмкін еді.
The Days of May was a period of significant social unrest and political tension in the United Kingdom in May 1832, after the Tories blocked the Third Reform Bill in the House of Lords, which aimed to extend parliamentary representation to the middle and working classes as well as the newly industrialised cities of the English Midlands and the North of England. The campaign to broaden the electoral franchise had garnered wide and organised national support over the preceding years, led by Thomas Attwood's Birmingham Political Union, which boasted that it "had united two million men peacefully and legally in one grand and determined association to recover the liberty, the happiness, and the prosperity of the country". While Attwood was careful to keep the unions' activities legal and non violent, he also encouraged the widespread belief that they were potentially a powerful and independent extra parliamentary force; he boasted that the nation could be mobilised in an hour. The fall of the bill, and the subsequent resignation of the Whig government of Earl Grey, were met with rioting, campaigns of economic sabotage and threats of armed insurrection that many contemporaries judged to be credible. The crisis was defused by the reinstatement of Grey's government on 15 May and King William IV's agreement in principle to create enough new peers to build a Whig majority in the Lords which would allow the bill to pass. The Lords backed down in the face of this threat, and the Great Reform Act was passed by Parliament. It received Royal Assent on 7 June 1832. Historians debate as to how decisive this extra parliamentary pressure was in securing the passage of the bill, but the period is seen as one of the times when the United Kingdom came closest to a revolution, which could have also led to the end of the monarchy in the manner of France.
Өмірбаян
Парламент өкілдігі 18-ші және 19-шы ғасырдың басында Британияда шектеулі және кездейсоқ болды: 1780 жылы Англия мен Уэльсте 8 миллион халқының ішінде дауыс беруге құқылы 214 000 адам ғана болды деп есептелді; және меншік біліктілігі сайлау округтері арасында кеңінен өзгерді. Өнеркәсіптік революцияның басталуы бүкіл елде әлеуметтік және экономикалық өзгерістерге әкелді, бірақ өзгермеген сайлау жүйесі экономикалық биліктің шындықтарын көрсете алмайтын саяси құрылымдарды қалдырды. 1830 жылы елу алты шіріген округтің әрқайсысы екі-екі депутат сайлады, бірақ елуден аз сайлаушы болды, ал Манчестер, Бирмингем, Лидс және Шеффилдте 540 000-нан астам халықтың біріккен саны бар, олардың арасында бірде-бір депутат болмады. Реформаның халықтық наразылық тудыру туралы да білімі бар. 1819 жылы 15000 адам жиналды Ньюхолл-Хиллде Бірмингемде символикалық түрде сайлау үшін Чарльз Вулсли қала "Заңнамалық адвокаты және өкілі" ретінде Вестминстерде; Манчестер екі айдан кейін Бірмингемге ілескен кезде, әскерлер оқ атып, 15 адамды өлтірді. Бұл оқиға Питерлоо қырғыны ретінде белгілі болды. Лорд Джон Рассел 1820 жылдары белгілі бір шіріген округтерді жоюға және өкілділікті үлкен қалаларға ауыстыруға тырысты, бірақ 1830 жылы қарашада Ерл Грей бастаған жаңа сайланған виг үкіметі парламенттік реформаға бірінші болып кірісті. Грей қоғамдық пікірді басу үшін жеткілікті болатын және "дамыған жаңалыққа қарсы тұрудың сенімді негізін қамтамасыз ететін" реформа ұсыныстарын әзірлеу үшін комитет құрды, бірақ нәтижесінде реформалық заң жобасы парламентте тек жылы қолдау тапты және 1831 жылдың мамырында сайлаулар өтті. Жаңадан 130 орыннан астам көпшілікпен қаруланған Грей 1831 жылдың шілдесінде 140 көпшілікпен Қоғамдар палатасынан өткен Екінші реформа туралы заң жобасын ұсынды, бірақ қазан айында Дерби, Ноттингем және Бристольдегі тәртіпсіздіктер кезінде Лордтар палатасында жеңілді. 1830-шы жылдары реформаға ең ықпалды парламенттік қолдау Бермингем саяси одағынан келді, оны 1829 жылдың желтоқсанында Томас Эттвуд "халықтың төменгі және орта таптары арасындағы жалпы саяси одақ" ретінде құрды. Ол Эттвуд өзінің валюталық реформаның түпкі мақсатына жету үшін қажетті деп санайтын саяси реформаны жүргізу үшін. Бірмингем экономикасына тән өндіріс бірліктерінің ерекше кішігірім мөлшері, сонымен қатар әлеуметтік мобильділіктің жоғары дәрежесі мен Бирмингем жұмысшылары мен фабрика иелері арасындағы ортақ экономикалық мүддесі, БПУ-ге барлық сыныптар бойынша кең қолдау табуға және жүздеген фрагменттелген одақтар арасында өзінің көшбасшылық позициясын сақтауға мүмкіндік берді. БПУ 1831 жылы Бірінші реформалық заң жобасының құлдырауымен бірге болған стихиялық тәртіпсіздіктер кезінде беделге ие болды, ол Ньюхолл төбесінде ел бұрын-соңды көрмеген ең үлкен саяси жиналыста 150 000 наразылық білдірді. Оның 1831 жылы қарашада жартылай әскери бағыт бойынша қайта ұйымдастыру туралы қатері азаматтық билікті узурпациялауға тырысатынын білдірді және реформаға қарсы үкімет құрылған жағдайда қарулы көтеріліс мүмкіндігін қасақана, бірақ жасырын түрде қауіптендірді. "Таймс" газеті БПУ-ны "Барселонадағы реформалар сезімін өлшейтін барометр" деп атады, ал Эттвудтың өзін Уильям Коббет "Патша Том" деп атады, ал Фрэнсис Плейс "Англиядағы ең ықпалды адам" деп сипаттады.
Басшыны ауыстыру
1832 жылы 9 мамырда Ұлы реформа туралы заңға Лордтар палатасы вето қойғаннан кейін, сол кездегі премьер-министр Эрл Грей отставкаға кетті. Оның орнына реформаға қарсы шыққан торилер партиясынан Веллингтон герцогы келді. Лорд Грей Веллингтонның "уақыттың сипатын түсінбеген" адам екенін атап өтті. Бұл Веллингтонның өзгерістерге деген қысымы маңызды емес және сайлау жүйесі жақсы деп санайтындығына сілтеме жасады.
БПБ отырысы
Грейдің отставкасы туралы хабар Лондонға сол күні хабарланбады, бірақ 1832 жылы 10 мамырда жағдай туралы хабар Бирмингемге жетті.
Алға басу және оқиғалар
Бірмингем саяси одағы сияқты реформаға қолдау көрсететін ұйымдар наразылық акцияларында маңызды рөл атқарды; олардың мүшелері өсті, бұл саясаткерлерді қарулы тәртіпсіздіктерден қорқытты. Нақты ұйымдастырылған наразылық акциялары, әр түрлі ортадан шыққан адамдарды қамтиды, байлар арасында жалпы көтеріліс жақындап қалғанын қорқыныш тудырды, бұл Англия банкіінен алтын алуды қоздырды. Сонымен қатар, бүкіл елден өтінішхаттар келіп түсті. 15 мамырда Веллингтонның орны орнынан түспей, орнынан түсуіне әкелді. Грейді премьер-министр болып оралуға және үкімет құруға шақырды. Кейіннен Лордтар палатасы Ұлы реформа туралы заңның қабылдануын қамтамасыз ету үшін Уильям IV жаңа вигтер құрметтерін құрумен қорқытқаннан кейін заң жобасына келісті.
Революциялық әлеует
Ол кезде бір сағатта бүкіл халықты жұмылдыруға болады деп айтылса да, комментаторлар Май күндері революция қаупі қаншалықты шынайы болды деп келіспейді. Қазіргі бақылаушылар күмәнді болды: Эдвард Литтлтон, сол кездегі Виг депутаты, өз күнделігінде ел "қазғы көтеріліске аздап жетті" деп жазды, ал англикан дінбасысы Сидни Смит кейіннен "қол соғу, ішекті қозғайтын қорқыныш сезімі" туралы сипаттады. Томас Кривидің айтуынша, бұл қорқынышты королева бөлісті, оның "ерекше әсері, ағылшын төңкерісі тез жақындап келеді және оның тағдыры Мари Антуанеттаның тағдыры болады". Кейбір заманауи тарихшылар келіседі: Э. П. Томпсон "1831 жылдың күзінде және "мамыр күндері" Британия революцияның аса жақын екендігін" жазды және Эрик Хобсбаум "Бұл кезең, бәлкім, заманауи тарихтағы революциялық жағдайға ұқсас нәрсе қалыптасқан жалғыз кезең" деп ойлады.