Британ саяси философиясы: «Бір ұлттық» консерватизмнің тарихы мен ерекшеліктері
One-nation conservatism
Британ саяси философиясы: «Бір ұлт консерватизмі» – дәстүрлі құндылықтарды сақтап, демократияны қолдайтын, әлеуметтік бағдарламалармен халыққа көмектесетін идеология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Британдық саяси философия
British political philosophy
Бір ұлт консерватизмі, сондай-ақ бір ұлтшылдық немесе тори демократиясы, британдық саяси консерватизмнің әкесілдік түрі болып табылады. Ол орнаған институттар мен дәстүрлі принциптерді саяси демократия шеңберінде сақтауды, сонымен қатар қарапайым адамға пайда әкелетін әлеуметтік және экономикалық бағдарламаларды жақтауды көздейді. Осы саяси философия бойынша, қоғамға жасанды түрде емес, табиғи жолмен дамуға мүмкіндік беру керек. Ол қоғам мүшелерінің бір-біріне қатысты міндеттері бар екенін, әсіресе әкесілдікке баса мән береді, яғни мүмкіндігі бар және байлар өз артықшылықтарын бөлісуі тиіс. Бұл элитаның қоғамның игілігін тек бизнес-кластың мүдделерімен ғана шектемей, барлық әлеуметтік топтардың, оның ішінде жұмысшылар мен басшылардың мүдделерін үйлестіру үшін жұмыс істеуі керектігін айтады. "Бір ұлтты тори" деген сөз тіркесі Бенджамин Дизраэли (1804–1881) арқылы пайда болды, ол консерваторлардың бас сөйлеушісі болып қызмет етті және 1868 жылдың ақпанында премьер-министр болды. Ол оны жұмысшы табына ұнату үшін ойлап тапты, олар оны фабрикалар мен денсаулық сақтау заңдары арқылы өмірлерін жақсартудың және жұмысшылардың құқықтарын қорғаудың жолы ретінде қарастыратынын үміттенеді. Бұл идеология Дизраэлидің үкіметтегі екі мерзімінде маңызды рөл атқарды, оның кезінде Ұлыбритания Парламенті көптеген әлеуметтік реформаларды қабылдады. 19 ғасырдың соңында консерваторлар партиясы еркін нарықтық капитализмге ұмтылып, әкесілдік принципінен бас тартты. 20 ғасырдың бірінші жартысында экстремизмге қатысты қорқыныш бір ұлт консерватизмінің қайта жандануына әкелді. Консерваторлар партиясы 1945 жылдан бастап соғыстан кейінгі келісім кезеңінде осы философияны қолдауын жалғастырды. Бір ұлттық ойлау лейбористік үкіметтің экономикаға кейнсиандық араласуына, әлеуметтік мемлекеттің құрылуына және Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне төзімділік танытуына ықпал етті. Иен Маклеод, Эдвард Хит және Энох Пауэлл есімдерінің арқасында 1950 жылдан кейін партиялық коалициядағы кедей және жұмысшы топтарына қолдау көрсетуге баса назар аударылды. Кейінгі жылдары Маргарет Тэтчер сияқты көшбасшылар жақтаған Жаңа оңшылдық көтерілді. Консерватизмнің бұл бағыты бір ұлттық ойлауды қабылдамады және елдің әлеуметтік және экономикалық проблемаларын әлеуметтік мемлекет пен кейнсиандық саясатқа байланыстырды. 21 ғасырда консерваторлар партиясының басшылары бір ұлттық көзқарасқа қолдау көрсетті. Мысалы, 2005 жылдан 2016 жылға дейін консерваторлар партиясын басқарған Дэвид Кэмерон Дизраэлиді өзінің сүйікті консерваторы деп атады, ал кейбір сарапшылар мен депутаттар Кэмеронның идеологиясында бір ұлтшылдық элементтері бар екенін болжады. Басқа сарапшылар Кэмерон мен оның коалициясы бір ұлттық консерватизмді қаншалықты бейнелейтініне күмән келтірді, оларды Тэтчеризмнің интеллектуалдық дәстүріне жатқызды. 2016 жылы Кэмеронның ізбасары Тереза Мэй өзінің алғашқы премьер-министрлік сөзінде өзін бір ұлт консерваторы деп атады және бір ұлт принциптеріне баса назар аударды. Мэйдің орнын бастан Борис Джонсон да осыған ұқсас мәлімдеме жасады.
One nation conservatism, also known as one nationism or Tory democracy, is a paternalistic form of British political conservatism. It advocates the preservation of established institutions and traditional principles within a political democracy, in combination with social and economic programmes designed to benefit the ordinary person. According to this political philosophy, society should be allowed to develop in an organic way, rather than being engineered. It argues that members of society have obligations towards each other and particularly emphasises paternalism, meaning that those who are privileged and wealthy should pass on their benefits. It argues that this elite should work to reconcile the interests of all social classes, including labour and management, rather than identifying the good of society solely with the interests of the business class. The describing phrase 'one nation Tory' originated with Benjamin Disraeli (1804–1881), who served as the chief Conservative spokesman and became Prime Minister in February 1868. He devised it to appeal to working class people, who he hoped would see it as a way to improve their lives via factory and health acts as well as greater protection for workers. The ideology featured heavily during Disraeli's two terms in government, during which considerable social reforms were passed by the Parliament of the United Kingdom. Towards the end of the 19th century, the Conservative Party moved away from paternalism in favour of free market capitalism. In the first half of the 20th century, fears of extremism saw a revival of one nation Conservatism. The Conservative Party continued to espouse the philosophy throughout the post war consensus from 1945. One nation thinking influenced their tolerance of the Labour government's Keynesian intervention in the economy, formation of a welfare state and the National Health Service. Thanks to Iain Macleod, Edward Heath and Enoch Powell, special attention after 1950 was paid to one nation conservatism that promised support for the poorer and working class elements in the Party coalition. Later years saw the rise of the New Right, espoused by leaders such as Margaret Thatcher. This strand of conservatism rejected one nation thinking and attributed the country's social and economic troubles to the welfare state and Keynesian policies. In the 21st century, leaders of the Conservative Party have publicly favoured a one nation approach. For instance, David Cameron, who led the Conservative Party from 2005 to 2016, named Disraeli as his favourite Conservative and some commentators and MPs have suggested that Cameron's ideology contained an element of one nationism. Other commentators have questioned the degree to which Cameron and his coalition embodied one nation conservatism, instead locating them in the intellectual tradition of Thatcherism. In 2016, Cameron's successor, Theresa May, referred to herself as a one nation conservative in her first speech as Prime Minister and outlined her focus on one nation principles. May's successor, Boris Johnson, made similar assertions.
Саяси философия
Бір ұлт консервативтілігін консервативті британ премьер-министрі Бенджамин Дизраэли ойлап тапты, ол өзінің саяси философиясын екі романында: «Конингсби» (1844) және «Сибил» (1845) жазбаға түсірді. Дизраэлидің консерватизмі әлеуметтік таптар сақталған, бірақ жұмысшы класы билік тарапынан қолдау алатын әкелік қамқорлыққа негізделген қоғамды ұсынды. Ол жекелеген тұлғаның мүддесінен гөрі әлеуметтік міндеттемелерді маңыздырақ санады. Бұл терминді Дизраэли индустрияландыру мен теңсіздіктің өсуі салдарынан Британияның байлар мен кедейлерге бөлінуінен қаушады, сондықтан қолданды. Бір ұлт консервативтілігі – осы бөлінуге қарсы оның шешімі болды, яғни халықтың өмірін жақсартуға, әлеуметтік қолдау көрсетуге және жұмысшы класты қорғауға бағытталған шаралар жүйесі. Дизраэли өз идеяларын әртүрлі таптардың бір-біріне табиғи міндеттемелері бар, өмірлік байланысқа ие қоғамға сенімімен негіздеді. Ол қоғамды табиғи түрде иерархиялық құрылым деп қарастырып, жоғарыдағылардың төмендегілерге деген жауапкершілігін ерекше атап өтті. Бұл – аристократияның жомарттық пен ар-ұяқ сақтауға міндетті екенін білдіретін, феодалдық «noblesse oblige» ұғымының жалғасы болды. Дизраэли үшін бұл үкіметтің әкелік қамқорлықпен басқаруын білдірді. ХХ ғасырдың соңындағы «Жаңа оңшылдардан» ерекшеленетін бір ұлт консервативтілігі өзінің ұстанымдарын прагматикалық және идеологиялық емес деп сипаттайды. Оның жақтастары икемді саясат қажеттігін мойындайды, сондықтан бір ұлт консерваторлары әлеуметтік тұрақтылықты сақтау үшін идеологиялық қарсыластарымен келісімге келуге жиі тырысады. Дизраэли өз көзқарасын прагматикалық тұрғыдан негіздеп, егер билеуші топ халықтың қиын жағдайына бейжай қараса, қоғам тұрақсыз болып, әлеуметтік төңкеріс қаупі туындайды деп мәлімдеді.
One nation conservatism was conceived by the Conservative British Prime Minister Benjamin Disraeli, who outlines his political philosophy in two of his novels: Coningsby (1844), and Sybil (1845). Disraeli's conservatism proposed a paternalistic society with the social classes intact, but with the working class receiving support from the establishment. He emphasised the importance of social obligation rather than individualism. The phrase was coined because Disraeli feared a Britain divided into two nations, one of the rich and one of the poor, as a result of increased industrialisation and inequality. One nation conservatism was his solution to this division, namely a system of measures to improve the lives of the people, provide social support and protect the working classes. Disraeli justified his ideas by his belief in an organic society in which the different classes have natural obligations to one another. He saw society as naturally hierarchical and emphasised the obligations of those at the top to those below. This was a continuation of the feudal concept of noblesse oblige, which asserted that the aristocracy had an obligation to be generous and honourable. To Disraeli, this implied that government should be paternalistic. Unlike the New Right of the late 20th century, one nation conservatism identifies its approach as pragmatic and non ideological. Its proponents would say that it accepts the need for flexible policies and as such one nation conservatives have often sought compromise with their ideological opponents for the sake of social stability. Disraeli justified his views pragmatically by arguing that should the ruling class become indifferent to the suffering of the people, society would become unstable and social revolution would become a possibility.