Кіріспе

1788–1872 жылдары Ланкашир, Англиядан шыққан радикалды реформатор Самуэль Бамфорд (28 ақпан 1788 – 13 сәуір 1872) – ағылшын радикалды реформаторы және жазушы. Ол солтүстік ағылшын диалектісі туралы жазған және өзінің ең белгілі өлеңдерін осы диалектіде жазған.

Өмірбаян

Бамфорд Дэниел Бамфордтың (муслин тоқымашы және жартылай уақыт мұғалім, кейін Салфорд жұмыс үйінің басшысы) және оның әйелі Ханнаның бес баласының бірі болды. 1788 жылдың 11 сәуірінде Миддлтон қаласындағы Сент-Леонард шіркеуінде крещениеден өтті. Әкесі оны Манчестер грамматикалық мектебінен алып кеткеннен кейін, Бамфорд тоқымашы, сосын Манчестерде қойма жұмысшысы болды. Гомердің "Илиадасымен" және Джон Милтонның өлеңдерімен танысқаннан кейін Бамфорд өзі де өлең жазуға бейімделді. 1851 жылы шамамен Бамфорд Сомерсет Хаустағы Ішкі кіріс қызметінде хабаршы болып жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай тоқуға қайта оралды.

Радикализм

Бамфордтың радикалды саяси нанымы оны британ үкіметіне қарсы күреске белсенді түрде қатысуға және жұмысшы табының мүддесін қорғау мен халықтың наразылығына байланысты маңызды тарихи оқиғалардың куәсі болуға жетеледі.

Елге опасыздық жасағаны үшін тұтқындалғандар

1817 жылы саяси қызметіне байланысты мемлекетке опасыздық жасады деген күдікпен Солфордтағы Нью-Бейли түрмесіне қамалды. Одан Лондонға алып келініп, ішкі істер министрі лорд Сидмут төрағалық еткен құпия кеңес алдында тексерілді. Жақын арада жақсы мінез-құлық танытатынына уәде берген соң, Бамфорд босатылып, әйелі Джемимамен бірге Миддлтонға қайтуға рұқсат алды. 1819 жылдың тамызында ол Миддлтоннан Сент-Питерс-Филдске парламенттік реформа талаптарымен және астық заңдарын жою мақсатындағы жиынға топ жетектеп барды. Олар Питерлу трагедиясына куә болды, содан кейін Бамфорд тұтқындалып, мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылды. Оның немесе оның тобының біреуінің де зорлық-зомбылыққа қатысқандығын көрсететін ешқандай дәлел табылмады, бірақ ол тәртіпсіздікке ұйытқы болды деп танылып, Линкольн түрмесінде бір жылға сотталды. Бұл трагедия Бамфордқа терең әсер етіп, мемлекеттік биліктің радикалды күресшілерге қарсы әрқашан жеңіске жететініне сендірді. Ол радикалды реформалардың жақтасы ретінде танылды, бірақ физикалық күш қолданылатын әрекеттерге қарсы болды.

Өлім және мұра

1871 жылғы Англияда Бамфорд қайтыс болғанға дейін бір жыл бұрын өткізілген халық санағында ол 109 Холл-стрит, Харпурхиде жесір күйінде, жесір үй шаруашылығын жүргізуші Элизабет Хилтонмен бірге тұрғаны тіркелген. Бамфорд 1872 жылдың 13 сәуірінде 84 жасында Харпурхиде қайтыс болды, ал 20 сәуірде Миддлтон қаласында бірнеше мың адам қатысқан қоғамдық жерлеу рәсімі болды. 1877 жылы Миддлтон зиратында ашылған ескерткіш обелискінің бір бөлігінде: "Бэмфорд реформатор болған кезде бұл қауіпті еді, және ол өзінің нанымы үшін қиындықтарға тап болды" деп жазылған. 2000 жылы Роберт Пул және сыншы Мартин Хьюитт редакциялаған Сэмюэл Бамфордтың күнделіктері жарық көрді. Олардың сөзіне göre, "Бэмфордтың мансабы, әсіресе оның анти-чартизмі, оны реформаторлыққа тоқтатты және оны 19 ғасырдың басындағы жұмысшы табының саяси талаптарының әлсіздігі мен шектеулерінің мысалы ретінде қарастыруға әкелді".