Кіріспе
PZL.46 Sum (sheatfish) - Польшаның әуе күштері үшін екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын жасалған жеңіл бомбалаушы ұшақ. 1939 жылдың көктемінде сериялық өндіріске жіберілді. Бұл ұшақтар өндіріске енгізілген, бірақ польшалық өнеркәсіп оларды соғыс басталғанға дейін шығара алмады.
was directed to serial production in the spring of 1939. These planes were in production, but the Polish industry did not manage to produce them before the outbreak of the war.
Жобалау және әзірлеу
PZL.46 Sum ұшағын Станислав Праусс PZL жұмыстарында стандартты поляк жеңіл бомбалаушысы мен барлау ұшағының, PZL.23 Karaś, сонымен қатар Праустың дизайнынан шыққан. Алғашқы эскиздер 1936 жылы жасалды. Жаңа мүмкіндіктерді сынау үшін, мысалы, қос құйрық қанаттары мен ішке тартылатын бомбардиер гондоласы сияқты, PZL.23 модификацияланған PZL.42 1936 жылы жасалып, сынақтан өтті. PZL.46 Sum-тың алғашқы прототипі 1938 жылдың тамызында ұшты. Ол PZL.23 ұшағының құрамына ұқсас болды, оның фюзеляжы аэродинамикалық жағынан әлдеқайда жетілдірілген, ал қанаттары жұқарақ профильге ие болды. Бастапқыда ол кіре алатын қону тетіктерін пайдалануға арналған, бірақ поляк өндірісі кіре алатын қону тетіктерін өндірмегендіктен, тұрақты бірін қолданды. 1938 жылдың қараша-желтоқсанында прототип Париж әуе көрмесінде көрсетілді. 1939 жылы мамыр айында екінші ұқсас прототип (PZL.46/II) ұшырылды. Сынақтар нәтижесінде Sum PZL.23-ге қарағанда әлдеқайда жақсы жұмыс істейтін, сәтті жоба екені дәлелденді. Бірден-бір үлкен ақаулар - борт асты гондоласының кері тартылу механизмі (бомбардиердің гондоласы, артында пулемет бар, PZL.23-тен көшірілген, онда ол бекітілген. Бұл жеңіл бомбалаушы ұшақтардың құрылысында сирек кездесетін ерекшелік болды және оның тиімділігі күмәнді болды, өйткені ол өнімділікті төмендетеді). 1939 жылы наурыз айында PZL.46 сериялық өндіріске тапсырыс берілді. Польшаның Әскери-әуе күштері PZL.46A нұсқасының 160 ұшағын сатып алуды жоспарлады. Бірінші ұшақ 1939 жылдың күзінде жасалып, 1940 жылдың басында жеткізілуі тиіс еді. 1939 жылы қыркүйекте Польшаға неміс жаулап кіргеннен кейін тек кейбір бөлшектер ғана шығарылды. Үшінші прототип 1939 жылдың жазында жасалып жатты. Ол Gnome Rhône 14N21 қозғалтқышымен жабдықталған PZL.46B экспорттық нұсқасы болуы тиіс еді. Болгария PZL.43 бомбалаушыларын пайдаланып, жаңа жобаға қызығушылық танытты және соғыс салдарынан аяқталмаған 12 ұшаққа алдын ала тапсырыс берді. Станислав Праус сонымен қатар PZL Łosoś кіші нұсқасының алдын ала дизайнын жасады, ол Hispano Suiza 12Z сызықты қозғалтқышы бар және түсірілетін қондырғының астында тұрмайтын екі орындық шомылу бомбалаушысы болуы керек еді.
Техникалық сипаттама
Ұшақтың құрылымы дәстүрлі, ортаңғы қанаты металлдан жасалған, барлық қанаты металлдан жасалған. Фюзеляж жартылай монокок, көлденең қимасында овал болып келеді. Екі қос құйрық қанаттары. Экипаж үш адамнан тұрды: ұшқыш, бақылаушы/бомбардиер және артқы пулеметші. Бомбалаушының жауынгерлік орны фюзеляждың астындағы гондолада болды, онда ол сондай-ақ іш астындағы пулеметпен жұмыс істеді. Гондолдың фюзеляжға кіре түсуі соқтығысуды азайтады. Бекітілген астыңғы шанақ аэродинамикалық жаңбырлы қақпақтармен жабдықталған. Радиалды қозғалтқыш, PZL 840 л.с. құрайтын Бристоль Пегасы (PZL Pegaz) XXB (максималды қуаты 940 л.с.), NACA стиліне сәйкес. Үш қабатты металл винтілі Гамильтон Стандарт. Отын резервуарлары: орталық қанаттың бөлігінде 750 л.
Пайдалану тарихы
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде алғашқы прототипті Варшавада қону тетігі зақымдалғандықтан қалдырды. 1939 жылы 5 қыркүйекте екінші прототип Варшавадан Львовқа, содан кейін 17 қыркүйекте Румынияның Бухарест қаласына эвакуацияланды. 1939 жылы 26 қыркүйекте ұшақты Брашовтағы IAR зауытына жеткізу сылтауымен Рисс басқа үш экипажмен (соның ішінде Витольд Урбанович) Румыниядан қоршалған Варшаваға ұшты. Экипаж Варшава қорғанысының қолбасшысы Джулиус Ромель үшін поляк командирінен Эдвард Ридц Смиглиден бұйрықтарды жеткізді. 1939 жылы 27 қыркүйекте Польшаның басым бөлігін неміс немесе совет әскерлері басып алған кезде ол Литвадағы Каунас қаласына ұшып барды. Ұшақ сол жерде тұтқындалып, кейіннен тұтқынға алынып, сынақтан өткізілді.
Нұсқалар
PZL.46/I Бірінші прототип. PZL.46/II Екінші прототип. PZL.46A Негізгі өндіріс нұсқасы, 160 Польша әуе күштеріне тапсырыс берілді, жеткізілген жоқ. PZL.46B Экспорттық нұсқада Gnome Rhône 14N21 қозғалтқышы бар.
First prototype. PZL.46/II
Second prototype. PZL.46A
Main production version, 160 ordered for Polish Air Force, none delivered. PZL.46B
Export version powered Gnome Rhône 14N21 engine.