Кіріспе

Нанга (南画), сондай-ақ Бундзиня (文人画) деп те аталады, бұл Эдо дәуірінің аяғында өзін әдебиетші немесе зиялы санаған суретшілер арасында өркендеген жапон суретшілігінің мектебі. Әр суретшінің өзіндік ерекшелігі мен тәуелсіздігі болса да, олардың барлығы дәстүрлі қытай мәдениетіне деген құрметті бөлісті. Олардың суреттері, әдетте, қара түсті, кейде ашық түсті, және әрқашан қытайлық пейзаждарды немесе ұқсас тақырыптарды бейнелейді, қытай әдебиетінің суреттерінен үлгі алған, қытайша wenrenhua (文人画) деп аталады.

Этимология

Нанга атауы - наньшуганың қысқартуы, ол "әдеби сурет" деп аталатын қытай суретінің оңтүстік мектебінің суреті.

Тарих

Қытай әдебиетінің суреті табиғаттың ритмін бейнелеуге емес, оны техникалық реалистік суреттеуге бағытталған. Алайда суретшіге суретке деген сүйіспеншілігін танытудың қажеті жоқ еді. Ақыр соңында, сурет салудың бұл стилі интеллектуалдық немесе әдебиетшілердің идеясының нәтижесінде, барлық негізгі дәстүрлі өнердің шебері ретінде сурет салу, каллиграфия және поэзия болды. Эдо кезеңіндегі сакоку саясатына байланысты Жапония сыртқы әлемнен мүлдем ажыратылды; Қытаймен байланысы сақталды, бірақ өте шектеулі болды. Жапонияға жеткен аз өнімдер Нагасаки арқылы әкелінді немесе сол жерде тұратын қытайлықтар өндірді. Нәтижесінде қытай әдебиетшілерінің идеалдары мен өмір салтына ұмтылған буньдзинь (әдебиетші) суретшілері қытай әдебиетшілерінің идеялары мен өнері туралы толық емес көзқараспен қалды. Сондықтан Бундзиня Қытайдан Жапонияға келген заттардан, соның ішінде қытайлық ағаштан жасалған суретке арналған нұсқаулықтар мен сапасы әртүрлі суреттерден пайда болды. Бундзинья осы себеппен, сондай-ақ жапон әдебиетшілерінің мәдениет пен ортасындағы үлкен айырмашылықтармен салыстырғанда, олардың қытайлық әріптестеріне қарағанда жаңа және ерекше өнер түрі ретінде пайда болды. Бұл форма негізінен Кано және Тоса сияқты басқа да ірі өнер мектептерін қабылдамаумен анықталды. Сонымен қатар, әдебиетшілердің өздері қытайлық әріптестер сияқты академиялық, интеллектуалды бюрократияның мүшелері болған жоқ. Қытай әдебиетшілері көбінесе суретші болуға ұмтылған академиктер болса, жапон әдебиетшілері - академиктер мен зиялыларға ұмтылған кәсіби машықтанған суретшілер. Нанга немесе бунджина суреттері әдетте дәстүрлі қытайлық тақырыптарды бейнелейді. Суретшілер тек пейзаждарға, құстар мен гүлдерге ғана көңіл бөлетін. Өлеңдер мен басқа жазулар да осы суреттердің маңызды элементі болды және көбінесе суретшінің өзі емес, суретшінің достары қосты. Өзінің ерекше стилін шәкірттеріне немесе ізбасарларына беретін белгілі бір негізін қалаушылары бар басқа өнер мектептерінен айырмашылығы, Нанга әрқашан суретшінің ұстанымы мен оның қытай мәдениетіне деген сүйіспеншілігі туралы көбірек болды. Осылайша, жоғарыда айтылғандай, әр бунджин суретшісі өз шығармаларында ерекше элементтерді көрсетті, ал олардың көбі тіпті ата-бабалары мен замандастарының стилдік элементтерінен едәуір ерекшеленді. Эдо дәуірінің соңында Жапония Батыс мәдениетінің әсеріне ұшыраған кезде, көптеген бунджиндер Батыс өнерінің стильдік элементтерін өздеріне қосуға кірісті, бірақ олар әрқашан Батыс тақырыптарынан аулақ болып, дәстүрлі қытайлықтарды қатаң ұстанып отырды. Куваяма Гёкушу (1746 - 1799) - Жапон әдебиетінің ең өткір теоретигі. Гёкушу гашу (Гёкушуның жинақталған шығармалары, 1790), Гэн Хиген (Бейнелеу өнеріне қарапайым түсінік, 1795) және Кайдзи Хиген (Бейнелеу өнері мәселелеріне қарапайым сөздер, 1799) атты үш кітабында барлық жапондық әдебиетші суретшілерді Донг Чичанның (Дж: То Кишо, 1555-1636) теориялары мен әдеби идеалдарын қолдануға шақырды. Ғалым Мекареллидің айтуынша, Кувайаманы "жапондық Донг Цичанг" деп қарастыруға болады, бірақ ол кәсіби суретшілерге тән көп түсті пейзаждарды және әдеби стильдердің монохроматикалық пейзаждарын араластырды және жіктеу үшін жаңа және икемді критерийлерді қолданды. Жапон өнерін батысқа алғаш таныстырған Эрнест Фенолоса мен Окакура Какудзоның екеуі нанганы қарапайым және туынды деп сынға алғандығы белгілі. Нәтижесінде, стиль тек соңғы онжылдықтарда, шамамен 100 жылдан кейін ғана Батыс елдерінің академиялық назарын аударды.

Мәдениеттік деривациялар

Бонсайдың белгілі бір стилі әртүрлі түрде бунджин, бунджинги немесе "әдебиет" деп аталады және нанга өнерінде суреттелген ағаштарға ұқсайды. Стильдің мысалдары көбінесе сәнді ұзартылған және бірнеше бұтақтары бар, негізінен өте кішкентай жапырақты массамен еңселенген ұзын жіңішке сабақ. Гүлдерді орналастыру өнері Икебана қытайлық пейзаждар мен әдебиет суреттеріне құрмет көрсету үшін бунджинбана (文人花) стилін дамытты.