Кіріспе

Umut - 1970 жылы туғыздар түсірген драмалық фильм. Кинода Гүнейдің кейіпкері - сауатсыз ат такси жүргізушісі. Түркияның кино бақылау комиссиясы тыйым салғандықтан, фильм сол кезде жарыққа шықпады. Ол 2-ші Адана алтын бұғазы кинофестивалінде, 7-ші Анталия алтын апельсин кинофестивалінде жүлделі орындарға ие болды және 23-ші Канн кинофестивалінде көрсетілді.

Шолу

"Үмүт" фильмінің түсірілімі 1970 жылы сәуірде Түркияның Чукурова қаласында режиссердің әскери қызметтен оралғаннан кейін басталды. Гүней "Үмүт" фильмінің революциясыз, сол кездегі әлеуметтік-экономикалық жүйенің ауруын, шындықтың кемшіліктері мен қарама-қайшылықтарын көрсететін фильм болғанын қалады. Үмүт Түркиядағы революциялық кино мен неореализм ағымының архетипі ретінде танымал. Фильмді Роберто Росселлини, Витторио Де Сика және Чезаре Заваттини фильмдерімен салыстырған. Көптеген шетелдік, сондай-ақ ұлттық кино сыншылары Гюнейдің "Умут" фильмін 1948 жылы түсірілген итальяндық "Ладри ди Бисиклет" фильмін Де Сика мен Заваттинимен салыстырып жазды. Бұл фильм 1950 жылы "Оскар" сыйлығын жеңіп алды және итальяндық неореализм ағынының маңызды үлгісі болып табылады.

Сюжет

Фильмнің басты кейіпкері - Қаббар (Гюнейдің рөлінде), ол өзінің көпбалалы күрд отбасын алты баласын, әйелі мен әжесін екі шаршаған, жартылай өлі жылқысы бар ескі фаэтоннан түскен табысымен қамтамасыз етуі керек. Отбасы ылғал мен лас үйде өмір сүруге тырысады. Кабардың бизнесі жақсы жүрмейді. Ол барлық адамдарға дерлік қарыздар. Оның жалғыз үміті - ол жиі сатып алатын лотерея билеттері. Ал, екінші жағынан, күн өткен сайын өмір қиындап келеді. Бір күні ат жағада тұрып жатқанда, оған сәнді Мерседес-Бенц соғып алады. Жол-көлік оқиғасында оның аты қаза табады. Кабар - кінәсіз, бірақ әлсіз адам. Бұл оқиға оған қалыптасқан тәртіп "кедейлер мен күштілерге" берілгенін көруге мүмкіндік береді. Полиция оны кінәлі деп тапты. Енді ол бірнеше таяқты сатады. Ол жаңа жылқы алуға жеткілікті ақша табады. Осы арада несие берушілер фаэтон мен атты сатып, ақшаны Кэббердің қарызы бойынша өз ара бөліседі. Кабардың жаны түңілді. Кабардың досы Хасан Кабардың көмілген қазынасын күтіп отыр. Қаббар өзінің құдіреті жетпеген күйінде Хасанның арам ойларына бой алдырады. Бір уағыздаушының сеніммен емдеу сеанстарынан кейін Кабар, Хасан және уағыздаушы қазынаны іздеуге барады. Фильмнің екінші жартысында табылмайтын қазынаны іздеу туралы әңгімеленеді. Бұл іздеу - оқиғалардың бірте-бірте нашарлауының табиғи жалғасы, бұл Кабарды фильмнің басында мүлдем сенбейтін уағыздаушыға бас сауғалауға мәжбүр етеді. Гюне Каббарға үш нұсқаны ұсынды: біріншіден, ол уағыздаушыдан кейін қазынаны іздеді; екіншісі, ол лотерея билеттеріне күтушілікті танытады; үшіншісі, ол басқа фаэтон жүргізушілерімен ұйымдасқан қарсылыққа қатысады. Алайда, Кабар саяси және әлеуметтік қызметтен қашып кетіп, бос уәделердің құрбаны болады. Ол шындықтан қашып, қиялға пана іздеп жүр. Гүней Кабарды саяси саналы етіп, тіпті оны осы оппозицияның басшысы етіп, ақыр соңында оны табысқа немесе сәтсіздікке жетелесе де, Гүней өзінің басты кейіпкерін соқыр қалдыруды таңдады. Фильм қызықты әрі әсерлі көрініспен аяқталады. Әйелін, бала-шағасын, анасын тастап, қазына іздеп жүрген Каббар өзінің танымайтын құдайына қолын созып дұға етеді. Ол құрғақ жердің ортасында айналып жүреді. Ол ақылдан адасып кетті.

Талдау

Гюне экономика жүйесін өзгерту үшін саяси іс-қимылдар ұйымдастырмас бұрын, болашақ актерлер өздерінің басқалардан мүлдем өзгеше болғанын, жеке тұлға ретінде тек өздеріне ғана тән тағдырға ұмтылып жүргенін ұмытпауы керек деп мәлімдеді. "Умут" ойынының негізгі мақсаты - жалғыз күресетін адамдардың тағдыр мен сиқырға сенім артудан басқа амалы жоқ екенін көрсету. Қысқаша айтқанда, Гүней Кабардың жағдайы - бұл табиғи жағдай деп мәлімдейтіндерге идеологияны идеология ретінде көрсетуге тырысты. Алтюссердің айтуынша, идеологияны идеология ретінде тану - идеологияның жарылып, өзі жасырып қойған шындықты ашып көрсететін сәт. Гүнейдің өмірінен біраз іздер қалған бұл фильм оқиғаның ерекше шынайылығын суреттей білген. "Үмүт" фильмінде кейіпкерлердің көбісі актерлер емес, нағыз адамдар. Қоршаған орта мен өмір сүру жағдайлары шынайы; Гюне Умут үшін дайын фильмдер мен жарықтарды қолданған жоқ. Кабардың үйінде 5 баласы, әйелі мен анасымен бірге болған көріністер оның өмір мен қоршаған ортаны шындыққа барынша жақын көрсетуге тырысқанының өте жақсы мысалы. Осы фильм арқылы Гүней түрік киносына деректі фильмдер түрін енгізеді. Неореалистік кино түсіруші ретінде Гүней кинотеатр құрды, онда көрермендер фильмнің аяғын қалаған бағытына қарай түсіндіре алады. Мысалы, неореализмде нақты мақсаттар жоқ, сонымен қатар, Үмүттің де мақсаты нақты емес; болашақ белгісіз. Стильдік жағынан, Үмүт нақты реализмді жүзеге асырудан басталады және біртіндеп мифологиялық поэзиялық регистрге ауысады. Көптеген марапаттар мен театрлық жарысқа қарамастан, фильм ақырында саяси тұрғыдан бүлдіруші деп танылды және билік тарапынан белгілі бір уақытқа тыйым салынды, бұл Гюнейді көрермендер арасында бұрынғыдан да танымал етуге көмектесті. Фильмге тыйым салу - 1970 жылдардағы Түркияның әлеуметтік, экономикалық және саяси жағдайын анықтау үшін өте жақсы жағдай. Тыйым салынған болса да, фильмнің көшірмесі шетелге контрабандалық жолмен әкетіліп, Канн кинофестивалінде көрсетілді. Кейін мемлекеттік кеңестің соңғы шешімі бойынша фильм Түркияда және шетелде көрсетіліп, үлкен көңіл-күйге ие болды. Осы фильммен Гүней Алтын Портакал және Адана кинофестивалдерінде үздік актер ретінде жүлделі орындарды иеленді.