Кіріспе

Метони (Μεθώνη), бұрынғы Метоне немесе Модон () - Грекияның Пелопоннес аймағындағы Месениядағы ауыл және бұрынғы муниципалитет. 2011 жылғы жергілікті басқару реформасынан бастап ол Пиллос Нестор муниципалитетіне кіреді, оның муниципалдық бірлігі болып табылады. Муниципальттік бірліктің ауданы 97.202 км2. Оның аты аңыздағы Мотона тасынан алынған болуы мүмкін. Ол Пиллостан оңтүстікке қарай 11 км және Фоникунтадан батысқа қарай 11 км жерде орналасқан. Метони муниципалды бірлігіне жақын орналасқан Гризокампос, Финикода, Фоники, Лаканада, Варакес, Каинуржио Хорио, Камария, Евангелизмос және Оиннусай аралдары кіреді. Аралдар - Сапиенца, Шиза және Санта-Марина; олар Метони портын табиғи қорғауға алады. Оның экономикасында туризм басым, оны жағажайлары (Тапия, Коккиния және Критика) және тарихи қамалы тартады.

Антикалық және Византия дәуірі

Метония Педасус қаласы деп анықталды, оны Гомер "ампелоэсса" (шарап жапырақтары) деп атайды, ол Агамменон Ахиллге ашуын басу үшін ұсынған жеті εὐναιόμενα πτολίεθρα (eunaiomena ptoliethra) (жақсы мекенделген қалалар) соңғысы. Паузанияс қаланы Мотон деп білген, ол Онейдің қызының немесе портты қорғайтын Мотон жартасының атымен аталған және онда Афина Анемотиске арналған ғибадатхана туралы айтқан. Ойнюсай аралдар кешені Метони портын дауыллы теңізден қорғады. Мессенияның қалған бөлігімен бірге қала 369 жылы спартаннан тәуелсіздік алды. Жер шарының басқа да жағалауындағы елді мекендер сияқты, Метони де біздің заманымыздың 365 жылы жер сілкінісінен кейін болған цунамиден қатты зардап шеккен болуы мүмкін. Рим тарихшысы Аммиан Марцеллин жер сілкінісінің салдарынан кейбір кемелердің "жағалаудан екі шақырымдай қашықтықта" қалғанын жазған. Византиялық жылдары Метони өзінің таңғажайып портын сақтап қалды және епископтық орындық Пелопоннестің ең маңызды қалаларының бірі болды.

Бірінші венеция дәуірі

Венеция Республикасы 12 ғасырдан бері Метониге (Модонға) назар аударды, өйткені ол Венециядан Шығыс нарықтарына баратын жолда орналасқан. 1125 жылы олар шығыстан үйлеріне бара жатқан кейбір венециялық саудагерлерді тұтқындаған Метонидегі қарақшыларға қарсы шабуыл жасады. 12 ғасырдың ортасында мұсылман саяхатшысы және географ әл Идриси Метониді цитадельді бекіністі қала ретінде атап өтті. Константинополь Төртінші крест жорығына түскен кезде крестшілерден Вильгардуиннің Джеффри Метонидің маңында кеме апатына ұшырап, 1204 - 1205 жылдардағы қысты сонда өткізді. Ол жергілікті грек магнатымен байланысқа келді, оны кейбір ғалымдар белгілі бір Джон Кантакузенос деп атады және оған аймақтың көп бөлігін бағындыруға көмектесті. Вильгардуиннің бұл жерде болуы қысқа болды, өйткені грек магнаты қайтыс болды, ал оның ұлы мен мұрагері Вильгардуинге қарсы шықты, ол Мессениядан қашуға мәжбүр болды және Монфферраттың Бонифацийдің қолбасшылығындағы крест әскері келген Арголидке барды. Сол жерден Вильгардуин мен тағы бір крестонос, Вильгельм Шамплитттік Пелопоннес жергiлiктi гректерден басып алуды және крестонос княздігін, Ахая княздігін құруды басқарды. Византия империясын крестшілермен бөлу туралы келісімде, Partitio Romaniae, жарым аралдың көп бөлігі бөліну туралы келісімде Венеция Республикасына тағайындалды, бірақ Венециялықтар Шамплитте мен Вильгардуинді алдын-ала немесе кедергі жасауға әрекет жасамады. 1206 немесе 1207 жылы ғана Премарини мен дож Энрико Дандолоның ұлы Пелопоннеске келіп, Метониді Коронимен бірге басып алды. Венеция мен Ахея княздігі бірден келісімге келді, олар Сапиенца келісімінде (1209) бір-бірінің иелігін мойындады. Корони бекіністі болды, ал Метони уақытша қабырғасыз қалды. Екі жергілікті епархияға Рим католик епископтары тағайындалды, олар екеуі де Патрастың латын архиепископтығының суфрагендері болды; және 1212 жылы Рим папасы Модонның латын епископтығын өзінің жеке қорғанысына алды. Венеция билігі кезінде қала өзінің ең жоғары деңгейін бастан кешірді, Мысыр мен Левантпен сауда-саттық жасаудың маңызды орталығы болды, үлкен өркендеуге ие болды. Метони Венеция мен Киелі жерлер арасындағы жолда маңызды аялдама болды, және оның көптеген сипаттамалары діни саяхатшылардың есептерінде сақталған. 14 ғасырдың екінші жартысына қала тұрғындары гректер, еврейлер, албандар және латындықтардың араласқан бөлігі болды.

Осман дәуірі

Османдықтардың Морея деспотатын жаулап алуы қалаға қауіп төндірді; Пелопоннестің қалған бөлігінен христиандар мен яһудилер оның қабырғаларына жиналды, ал түріктер оның айналасына шабуыл жасады. 1499-1500 жылдары Османдық кемелер теңізден қалаға шабуыл жасады, ал Сұлтан Баязид II жеке өзінің қоршауын қадағалау үшін келді. 28 күннен кейін, 1500 жылы 9 тамызда Метони құлады. Халықты қырып-жойып, құл ретінде сатып жіберді. 1532 жылы Госпитальдік ер азаматтары қаланы қысқа уақытқа басып алды да, 1600 мұсылман тұтқынға алды. Содан кейін Сұлтан Баязид кірді; ол франк шіркеуіне кіріп, оны мешітке айналдырды, ол бүгінгі күнге дейін сақталған. [Басқа шіркеулер өртелді.] Олар шынайы мәсіхшілерді өлтірді. Олар қаза болған жердің қанды теңізге құйылып, қызылға боялатынын айтады. Баязид сол жерден дұға оқып болған соң, жас-кеші, қарт-кеші, тірі ұсталған метониялықтардың барлығын өзіне әкелуге бұйырды. Ол он жастан асқан барлық еркек кіндіктілерді өлтіруді бұйырды. Олар олардың бас-аяқтары мен денелерін жинап, біріктіріп, қала сыртында үлкен мұнара тұрғызды, оны бүгінгі күнге дейін көруге болады. Бұл 1499 жылы болды. Венециялықтар 1686 жылы Мореан соғысы кезінде Франческо Морозини бастаған. Көп ұзамай Венеция санағы Метониді тек 236 тұрғынымен тізімдеген, бұл сол кездегі аймақтың жалпы халық санының азаюын көрсетеді. Венеция билігінің екінші кезеңі 1715 жылға дейін созылып, Ұлы везир Дамад Али-паша Пелопоннеске шабуыл жасаған. Наварино мен Коронидің қамалдардан қашып кеткен гарнизондарымен күшейгенімен, Метони Осман әскері келіп, оны қоршауға ала бастағаннан кейін тез берілді. Алайда, Ұлы Везир өз әскерлеріне қаладағы барлық христиандарды өлтіруді бұйырды, нәтижесінде көптеген адамдар өздерін құтқару үшін сол жерде ислам дінін қабылдады. Османдықтар қаланы қайтадан басып алғаннан кейін 1684 жылға дейінгі иелеріне бұрынғы меншіктерін талап етуге рұқсат етілді. 1725 жылдан кейін, әсіресе, қала тағы да Солтүстік Африканың Осман өлкелерімен сауда орталығы болған кезде, қалпына келтіру кезеңі болды. 1770 жылы орыс қолдаған Орлов көтерілісі кезінде қаланы ұлы Юрий Владимирович Долгоруковтың қолбасшылығындағы ресейліктер ұзақ уақыт қоршап тұрды. Қаланы шабуылдай алмай, қоршаудағы артиллериялық жекпе-жектерде түрік пен албандар Пелопоннестің ішкі бөлігінен гарнизонға көмекке келіп, 1770 жылдың мамыр айында болған қатал шайқастан кейін орыстарды қуып жібергенге дейін басым болды. Орыс жауынгерлері ауыр зардап шекті, әрі қару-жарағының басым бөлігін тастауға мәжбүр болды. Олар Наваринодағы базаларына қашып кетті, олар да көп ұзамай тастап кетті.

Грекияның тәуелсіздік соғысы

1821 жылы Грекияның Тәуелсіздік соғысы басталған кезде қалада түріктер тұратын, шамамен 400-ден 500-ге дейін жауынгерлер, сондай-ақ бұл аймақтағы жердің көпшілігі соларға тиесілі. Қала қабырғасынан тыс аймақта гректер ғана тұратын. Грекиядағы төңкеріс басталғанда, Метони, Корони және Навариномен бірге қоршауға алынды. 1821 жылдың шілдесінде Османдық флот қалаға қайтадан жабдықтауды жүзеге асырды, бірақ Наварино емес, ол 8 тамызда гректерге берілді. Метонияның гарнизоны оларға көмек көрсетуге аттанды, бірақ оларды грек бүлікшілері жолшыбай тоқтатты. Содан кейін Метониге гректердің қысымы төмендеді, ал қала соғыстың барлық кезеңінде Осман қолында болды, бірақ тек флоттың жиі қайтадан жабдықтауының арқасында. Нәтижесінде қала 1825 жылы Египеттің Ибрагим-пашасының гректерге қарсы жорығының негізгі базаларының бірі болды. 1828 жылы 8 қазанда қамал француздың Морея экспедициясына берілді, ал 1833 жылы кетіп бара жатқан француздар оны Грекияның жаңа құрылған корольдігіне тапсырды.

Метони өнер мен әдебиетте

Витторе Карпаччоның "Жас салт атты пейзажда" атты шығармасының бір мүмкін түсіндірмесі салт аттыны 1500 жылы Османлы блокадасы кезінде Метонидің ректоры (губернаторы) болған Венеция патрицианы Марко Габриэль деп атайды. Оның отбасы суретті оның есіне сый ретінде тапсырған болар. Ол қоршаудан аман қалған жалғыз венециялық болғандықтан, қорқыныштылықта айыпталды; Османдықтар оны Константинополге алып барды, ол 1501 жылы 4 қарашада сонда бас кесті. Шамамен жетпіс жылдан кейін, Лепанто шайқасынан кейін (1571 жылы 7 қазанда) Мигель де Сервантес Метониге тұтқын ретінде әкетіліп, түрік мұнарасында біраз уақыт өткізді. Ол сол жерде жүргенде "Дон Кихот" кітабының бірнеше беттерін ойлап шығарған болар. 1806 жылы 10 тамызда Франсуа Рене де Шатобриан Метониге келіп, Грекия мен Таяу Шығыста өзінің Ұлы сапарын бастады, ол 1811 жылы "Парсыдан Иерусалимге жол" деп жариялады.

Көлік

Метони - 9-шы Грекия ұлттық жолының оңтүстік аялдамасы (Патрас Кипариссиа Метони). Метони мен Корониді шығысқа қарай басқа жол байланыстырады.