Кіріспе

Американдық композитор Роджер Сешнстің операсы Монтесума - американдық композитор Роджер Сешнстің үш актідегі операсы, Джузеппе Антонио Боргезедің ағылшын тіліндегі либреттосы бар, онда ацтек тілі, науатль, испан, латын және француз тілдері бар. Сешнс 1941 жылға дейін Боргезе либреттосын (алғашқы жобада) алмаса да, опера бойынша жұмыс бұдан кейін де тұрақты түрде жүргізілді ("Сешнс өзінің еңбекінің соңы 1952 жылдың жазында көзге көрініп тұр деп ойлады. Ол қателесті, сондықтан Монтесума жұмысы тоқтатылды") операсы негізінен өзгермеген, 1930 жылдардың аяғына жататын эскиздерді (Сешнстің жазбаларынан) қамтиды және 15 қазанда 1963 жылы аяқталды.

Өнер тарихы

Монтесума алғаш рет 1964 жылы 19 сәуірде Берлиндегі Deutsche Oper театрында неміс тілінде орындалды. Америка премьерасы (әдеттегі ағылшын либреттосымен бірінші қойылым) 1976 жылы 31 наурызда Бостон опера компаниясы Сара Колдуэллдің дирижерлігімен өтті. Орындаушылар құрамына Ричард Льюис (Монтезума), Александр Стивенсон (Берналь Диас дель Кастильо, Жас), Дональд Грамм (Берналь Диас дель Кастильо, Ескі), Брент Эллис (Кортез), Филис Брин Джулсон (Малинче), Алан Крофут (Жеронимо Агилар / ардагер) және Куакиматл ретінде Юнис Альбертс кірді. Нью-Йорк қаласында премьера 1982 жылы ақпанда Джульярд американдық опера орталығында Фредерик Праусництің дирижерлігімен өтті. Берналды Роберт Киф, Кортесті Джеймс Дитш, Альварадоны Корнелиус Салливан, Монтезуманы Роберт Грейсон және Малинчеді Хей Кюнг Хонг әндеген. Декорацияны Мин Чо Ли, костюмдерді Нан Цибула, жарықтарды Беверли Эммонс жасаған.

Қабылдау

Бұрынғы британ премьер-министрі Эдвард Хит 1976 жылы Бостонда АҚШ премьерасын тыңдағаннан кейін: "Мен оны қызықты деп таптым. Маған бұл тақырып ұнады - тарихтағы маңызды оқиғалардың бірінде ағылшындықтар қатыспаған. Монтесума апатына біз ешбір жауапкершілікте емеспіз". Операда адам құрбандығы, ағашқа іліп өртеу, пышақтау, таспен атқылау, террорлық билік, адам жегіштік, махаббат тарихы, соғыс, үйді сағыну, интрига, діни би және табиғаттан тыс нәрселер бар. Фрэнк Дж. Отери Монтесума мен Даллапиккола операларын Бергтің "Люлу", Шенбергтің "Мосей мен Арон" және Циммерманның "Ди Солдатен" операларымен бірге "12-тонды опералардың маңызды" қатарына жатқызуға болатынын сұрайды. Андреа Ольмстед Монтезуманы Бергтің Лулу мен Воццекпен салыстыруға болады деп келіседі, бірақ ең алдымен остинато ырғақтарын кеңінен қолдануды ортақтастырғандықтан. Майкл Штайнберг бұл "америкалық композитордың жазған ең бай операсы" деп айтады және Олмстед сияқты оны Воццек пен Лулумен (сонымен қатар Лес Троян, Мозес унд Арон, Соғыс және бейбітшілік және Палестринамен) салыстырады, өйткені олар сияқты Монтесума ұзақ уақыт бойы "әңгіме" болып қалды. Эндрю Портер "әңгімелестік" сипаттама мен Пфицнердің Палестринасымен салыстыруды қайталайды, бұл екі опера, сондай-ақ Бусонидің Доктор Фауст, Хиндемиттің Гармония дер Велт және Даллапикколаның Улиссасы "жеке және тығыз айтылған" деп қосты. Сонымен қатар, ол "текст пен музыка да қатал, тыныш емес және пассивті қабылдауды қабылдамайды" деп ескертеді, бұл Боргезедің "Уордур-стрит дикциясы" мен Сешнстің музыкалық орнатылуының үйлесімі арқылы аудиторияға ерекше жоғары талаптар қояды, бұл жиі екі түрлі вокалды орнатуларды қосады немесе дауыстарды оркестрмен сүйемелдейді. Патрик Смит Мұса мен Аронды салыстырумен келіседі, өйткені екеуі де "опера сахнасының емес, ақыл-ойының" туындылары. Алайда, ол Сешнстің Шенбергтің "рамрод гениі" сияқты емес екенін, сондықтан Монтезума "табло ораторио болып қала береді", онда көрнекті сәттер (оның ішінде Вердидің "Отеллодан" шабыт алған махаббат дуэті) "бір тұтастай және жалғастырған тұтас" болып табылмайды. Ол операның ең үлкен кемшілігі - либреттосы, "шиғриеттің фарагосы", ол "өзін-өзі пародиялаудың қорқынышты мысалы, тіпті Роберт Бенчли де оны жеңе алмады". Джон Харбисон Монтесума мен Отеллоның 1-ші актісінің аяқталуы арасында ұқсас нәрселерді табады, сонымен қатар Айда мен Тристан мен Изольдаға ұқсас екенін атап өтті. Харбисон операны жоғары бағалайды, оны "ғасырдың төрт немесе бес ұлы операсының бірі" деп атайды. Бұл опера "тозықты ағын" операсы ретінде, ол әдеттегі опералардың қарама-қарсысы, ария мен рецитативті, қарапайым текстуралар, жиі ансамбльдер және анық драмалық жағдайлар мен мәтіндер арасында айқын бөліну. Музыканың "монументалды күші мен жан-жақтылығына" "ең жақсы" жол ретінде ол Сешнстің "When Lilacs Last in the Dooryard Bloomed" (1969) және "Сегізінші симфония" (1968) кантаталарын тыңдауды ұсынады. Донал Хенахан операда "драматикалық өмір сүруге болатын либретто мен әнді тыңдауға тұрарлық саз" жоқ екенін айтты. Питер Максвелл Дэвис либреттоның "толыққанды әрі риторикалық" екенін, бірақ "композитор мәтінін осындай сенімділікпен қарастырды, сондықтан музыка тіпті осы ауыр салмақты да сенімді түрде жеткізді. Бұл Сешнстің шедеврі екендігіне күмән жоқ", - деп атап өтті және Монтезуманы "америкалық музыка тарихындағы үлкен қадам" деп сипаттады. Бірнеше күннен кейін ой жүгіртуде Дэвис "музыкалық егжей-тегжейдің мол болуы көптеген тыңдаушылар үшін Сешнстің музыкалық материалдарының негізгі қарапайымдығын жасырды" және музыканың "үстіңгі жағы" "әрқашан да ұнамды емес" деп мойындады, бірақ "егер музыканы тұтастай алғанда ала алса, оның орасан зор ым-ишаралары мен ұзақ артикуляциялары орынға түсе бастайды және Сешнс толық және ержүрек мелодиялық sweep-пен керемет лириктер ретінде пайда болады" деп мәлімдеді. "Құлақтарға дайын емес" адамдар үшін Дэвис Сешнстің "оңайлы түрде сіңірілген Бесінші симфониясы арқылы операның ең қиын бөліміне, үшінші және соңғы актіге стильдік кілтті" қолдануды ұсынды. Times газетінің аты аталмаған тілшісі Берлин премьерасы туралы хабарлап, музыканы "жеңіл және механикалық" деп тапты және тыңдау "театрға барғандардың көпшілігі беруге дайын болғаннан әлдеқайда көп күш салуды талап етеді" деп ойлады. Оның кемшіліктері "қаталған дыбыс" және "көктемдік дыбыс" сияқты "құлаққа аса ауыр тиетін" кемшіліктер. Бостондағы американдық премьераны және 1982 жыл�...