Кіріспе

1952 жылы шыққан Байжу Баура - 1952 жылы шыққан, режиссері Виджай Бхатттың хинди музыкалық романтикалық драмалық фильмі. "Байжу баура" фильмінің продюсері - "Пракаш пикчерс", сценарийін - "Рамчандра Такур", диалогтарын - "Зия Сархади" жазған. Бхатттың классикалық музыкаға негізделген фильм түсіру шешімі "бұқаралық тартымдылығының жоқтығына" байланысты Үндістанның киноиндустриясы күмәнмен қарады, бірақ фильм мен музыка "өте табысты" болып шықты. Саундтрек классикалық рагаларға негізделген, мысалы, Пурия Дханашри, Тоди, Малкаунс, Дарбари және Дези. Әннің сөзін Наушадтың жаңашылы Шакил Бадаюни жазған. Байжу Баура үшін Бадаюни урдудан бас тартып, таза хинди тілінде ән салатын болды. "Ман Тадпат Хари Даршан Ко Адж" әндері кеңінен танымал болды. Фильмде Бхарат Бхушан Байджу роліне, ал Мина Кумари оның ғашығы Гаури рөлін ойнады. Мина өзінің алғашқы актерлік туындысын Бхатттың "Жылан бет" (1939) фильмінде алты жасында жасаған. Сурендра Акбардың ордасындағы Навратналардың бірі Тансеннің рөлін сомдады. Күлдип Каур дакойттар патшайымы Рупмати рөлін сомдады. Қалған актерлер құрамында Бипин Гупта, Манмохан Кришна, Б. В. Байжу (Бхушан) - музыканттың баласы, ол да музыкант болып өседі. Ол әкесі Ақбардың сарайындағы әйгілі музыкант Тансеннің әкесі өлгеніне кінәлі деп санайды. Фильм Байджуның өз әкесі үшін Тансенге музыкалық дуэльге шақыру арқылы өш алуына қатысты. Байжү Баураның алғашқы өмірінен сюжетте көптеген өзгерістер болғанымен, фильм коммерциялық және сыншылдардың жетістігіне қол жеткізді және оның екі басты актерін де жұлдыздыққа жеткізді. 1954 жылы Мина Кумари ең үздік актрисаның алғашқы сыйлығын жеңіп алды. Фильмнің музыкалық директоры Наушад "Tu Ganga Ki Mauj" әні үшін ең үздік музыкалық режиссер сыйлығын алды. Бұл Наушадтың алғашқы және жалғыз Filmfare сыйлығы болды. 2002 жылы BFI-нің ең үздік 20 үнді фильмдерінің тізімінде 13-орынды иеленді.

Сюжет

Тансен Үндістанда өмір сүрген ең үздік классикалық вокалист ретінде танымал және император Акбардың сотының тоғыз асыл тастарының (Наваратна) бірі болды. Қалада ешкім Тансеннен жақсы ән айта алмаса, ән айта алмайды. Егер ол бұлай болмаса, ол өлім жазасына кесілетін. Байжу Баура - атасының өліміне кек алу үшін музыкалық жекпе-жекте Тансенді жеңу үшін аттанған бейтаныс әнші Байжудың оқиғасы. Байжу әлі бала кезінде Тансеннің күзетшісі Байжудың әкесінің ән айтуына кедергі келтіруге тырысады, ал содан кейінгі шайқаста оның әкесі қаза болады. Өлер алдында ол ұлының Тансеннен кек алу туралы уәдесін талап етеді. Байжу ауылдың діни қызметкеріне баспана іздеп, өскенде қайықшының қызы Гауриге ғашық болады. Ол музыка білімін өз бетімен жалғастырады, бірақ Гауридің махаббатына құмарланып, әкесіне берген уәдесін ұмытады. Кейін Байжудың ауылына қарақшылар толымы шабуыл жасайды. Байжу өз әндерімен оларды ауылды тонаудан аулақ болуға көндіреді, бірақ жаулардың әйел басшысы оған ғашық болады және ауылды аяудың шарты ретінде олардың қамалына еруін сұрайды. Байжу онымен бірге кетіп, жылап жүрген Гауриді қалдырып кетеді. Қалдықта, әрине, жер аударылудан қалған ханшайым Байжуға әкесінің жері қалай тартып алынғанын және ол айылдың бұрынғы әкесіне тиесілі болғандықтан, ол кек алуды қалайтынын айтады. "Кек алу" сөзі Байджуның барлық естеліктерін қайтарады; ол бекіністен қатты қобалжып кетеді, ал ханшайым оны тоқтатуға тырыспайды. Байжу Тансен ән айтып жатқан Моғол сарайына кіреді. Ол Тансеннің ән айтуына таңғалады, ал маэстроның мойнын кесу керек болған семсер танпураға құлап, Тансенді қайғыртуда. Ол өзін тек музыка және соған байланысты ауырсыну ғана өлтіре алатынын айтты. "Сіздің жазбаларыңызды меланхолияға батыңыз, мен өз басым өлемін", - деді ол. Байжу сарайдан шығып, "нағыз" музыканы үйренуге барады. Байжу әкесінің өлтірілгенін еске алады. Ол Байжуды Свами Харидасқа алып бара жатқан еді. Ол Свамиге барып, оның басшылығын сұрайды және Тансенге кек алу жоспарын айтады. Харидас Байжуға шынайы музыкант болу үшін ғашық болу керектігін айтады, сондықтан Байжу жүрегіндегі барлық жеккөрушіліктен арылуы керек, бірақ оған вена береді және оны шәкірті ретінде қабылдайды. Байжу музыкалық жаттығуларын қайтадан бастайды, барлық уақытын Шива ғибадатханасында өткізеді, бірақ оның кекшіл сезімдері ешқашан оны тастамайды. Дегенмен ол әлі де өзінің гурусы Харидасты құрметтейді. Мұғалімінің қатты ауырып, жүре алмай қалғанын білген Байжу ән айтып, Харидасты қатты қуантып, төсегінен тұрып, жүре бастайды. Осы арада Гаури Байджудың кетуіне қатты күйзеліп, у ішуге мәжбүр болады. Сол кезде Байжуды ауылдан алып кеткен ханшайым оған келіп, Байжудың қайда екенін білетінін айтады. Гаури Байджумен кездесіп, оны ауылға қайтып оралуға көндіруге тырысады, сонда олар үйленуі мүмкін; Байджу, бірақ, Тансеннен кек алу керек деп ойлағандықтан, бас тартады. Осы кезде Харидас келеді, Байжу оны қарсы алуға барады, тағы да жылап жатқан Гауриді қалдырады. Харидас Байжуға шынайы әнші болу үшін ауыр азапты сезіну керектігін айтады. Мұны естіген Гаури оның өлімі Байджуға жеткілікті қайғы әкеледі деп ойлап, улы жыланнан тістеуді шешеді. Байжу Гауридің жансыз денесін көріп, ашуланады, принцессаның оған жетуге тырысуы түкке тұрғысыз. Байжу оның орнына Шива ғибадатханасына барып, өзін тағдырына ұшыратқан құдайды айыптайтын жүректі ауыртатын ән айтады; тіпті Шива құдайы да Байжудың қайғысына көз жасын төгіп жатыр. Байжу тансеннің қаласына жеткенде, ән айтып, ақырын жолға шығады. Тұрғындар оның өмірі үшін қорқады және оны бавра (ақылынан адасқан) деп атайды, сондықтан фильмнің атауы. Байджу тұтқындалып, түрмеге қамалады, бірақ ханшайым оны босатып жібереді. Алайда, екеуін де бос қашып бара жатқанда моғол сарбаздары ұстап алады. Бұл оның өмірін құтқарудың жалғыз жолы болып табылады. Император Акбардың өзі жарысқа куә болды. Көп уақыт бойы екі әнші де бірдей жақсы екенін дәлелдеді. Содан кейін Акбар кім әнін мармар тақтаны балқыта алса, сол дуэльді жеңеді деп айтады. Байжу мұны жүзеге асырады және жарыста жеңіске жетеді, өз өмірін сақтап қалады және ақырында әкесі үшін кек алады. Тансен жеңілісін мейіріммен қабылдайды және өзінен жақсы адам бар екеніне қуанады. Байжу Акбарды Тансеннің өмірін сақтап қалуға, ханшайымның жерін оған қайтаруға және көшеде музыкаға рұқсат беруге көндіреді. Байжу музыкалық жекпе-жекте жеңіске жеткен соң, сарайдан кетеді. Им�...

Музыка

Наушад өзінің төртінші "Станция шебері" (1942) фильмінен кейін танымал болды. "Станция шебері" фильмінің бокс-офис табысы Наушатқа талантын танытып, танымал болуға көмектесті. Наушад сол кезде А.Р. Кардармен келісімшарт жасасқан, ол оған басқа компанияларға музыка жазуға рұқсат берген. Бхатт Наушатты Байжу Баураға классикалық музыкадағы шеберлігі үшін музыка беруге шақырды. Олар Бхатт ағасы Шанкармен бірге алты ай бойы жұмыс істеді. Ш. Ш. Шанкар ханның хандық әндері мен хандық әндері бар хинди фильмнің идеясына қарсы болды. Бірақ Наушад пен Бхатт "көпшіліктің кино музыкасына деген ықыласын" өзгертуге бел буды. Фильмдегі композициясын Наушад классикалық құралдың алғашқы қолданылуы деп атайды, бірақ ол көптеген әндерін үнді рагаларына негіздеген. Шахжехан (1946) атты шығармасында К. Л. Сайғалға арналған үш классикалық күй жазған. Ол 1948 жылы Мелада және 1951 жылы Дидарда да солай істеді.