Кіріспе

Нехемия Леванон (Нехемия Леванон; 23 наурыз 1915 жыл - 2 қыркүйек 2003 жыл) - Израильдік барлау агенті, дипломат, Натив алия бағдарламасының басшысы және Кфар Блум кибуцінің негізін қалаушы. Ол 1938 жылы Палестинаға көшіп келген. 1948 жылы Израиль тәуелсіздік алғаннан кейін Леванон кеңес еврейлерінің әл-ауқатын жақсарту және елден кетуді ынталандыру үшін әртүрлі рөлдерде қызмет етті. Леванонның онжылдық қызмет етуі оның жұмысының жасырын сипатына байланысты, ол зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Кеңес Одағының соңғы күндері дейін, көпшілікке беймәлім болды.

Ерте өмір

Ниума Левитан 1915 жылы Латвияның Ружиена қаласында Иосеф және Берта Ильон Левитанның отбасында дүниеге келген. Йосеф, кондитер фабрикасының менеджері, Литваның Шяулай қаласының тумасы және Революция кезінде Ресейге қашып кеткен коммунистік революционер; ол Ресей Азамат соғысы кезінде қайтыс болды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия Латвияға басып кірген соң, Ниуманың әпкесі, шешесі, әжесі және басқа туыстары Пермге, Ресейге, ал кейін Петроградқа көшіп барды. Олар 1922 жылы Америкалық еврейлік бірлескен тарату комитетінің көмегімен Таллинне (Эстония) көшіп барды (онда Левитанның бір әпкесі өмір сүрді), ал оның әжесі Америкаға жүзіп кетуді ұйымдастырды. Ол сол кезде Кеңес Одағымен дипломатиялық қарым-қатынасын үзген болатын. Сондықтан Леванон Швецияда сол жылдың соңында байланыстар қалпына келтірілгенше жұмыс істеді. Леванон отбасымен бірге Мәскеуге көшіп барды, онда ол Израиль елшілігінде ауыл шаруашылығы атташесі болып жұмыс істеп, жасырын іс-әрекетін жасырды. 1970 жылы ол досы Ричард Перлге: "Советтер мені картоп өсіруге қызығушылық танытады деп ойлады. Мен еврейлерді тәрбиелеуге қызығушылық білдірдім". Екі жыл бойы ол кеңес еврейлерімен кездесіп, оларға Израиль туралы мәлімет, дұға кітаптары мен суреттерін тапсырды. 1953 жылы Иосиф Сталин қайтыс болғаннан кейін, Кеңес үкіметі өзінің беделін батыста жақсартуға деген тілек Бар мен Нативке кеңес еврейлерінің мүддесін күшейтуге мүмкіндік берді. 1956 жылдан 1965 жылға дейін Леванон өзінің адвокаттық қызметін Кфар Блумдағы әкімшілік міндеттерімен ауыстырды; ол үш рет кибуцтің экономикалық әкімшісі болып қызмет етті. 1965 жылы Леванон Израильдің Вашингтондағы елшілігінде Бардың өкілі болып тағайындалды. Ол жерде ол американдық еврей ұйымдарымен бірге совет еврейлері мәселесі бойынша мемлекеттік қызметкерлерге үгіт-насихат жасады. Сонымен қатар ол АҚШ Мемлекеттік департаментінің және Конгресс мүшелерінің өкілдерімен кездесіп, оларды соңғы оқиғалардан хабардар етті. Ол Израильге еврейше есімі Яков Кедмимен көшіп келіп, кейіннен 1992 жылдан 1999 жылға дейін Nativ директоры болды.

Nativ директоры

1970 жылдың қаңтар айында премьер-министр Голда Меир Леванонды Nativ-тің басшысы етіп тағайындады. Леванонның тағайындалуы совет еврейлерінің ісіне маңызды сәтке келді: еврей әлемінде совет үкіметі бірнеше ондаған сионист белсенділерді ұшып кетуді жоспарлауда айыптап, оларға қарсы наразылық білдіру үшін қоғамдық науқандар ұйымдастырылды. Леванон мен Натив келесі жылы Бельгияда кеңес яһудилері үшін еврей қауымдастықтарының бірінші Дүниежүзілік конференциясын ұйымдастырды. Леванон Израильдің конференцияға қатысуын әдейі төмендетіп, басқа, күшті елдер (әсіресе АҚШ) мәселеге ерекше қызығушылық танытқан деген әсер қалдырды. Конференция 1969 жылы болған наразылық акциясы кезінде жасаған әрекеттері үшін Нью-Йоркте тәртіпсіздікке кінәлі деп айыпталған даулы раввин Мейр Каханның келуімен бүлдірілді. Делегаттар алдында сөз сөйлеуге мүмкіндік берілмегеннен кейін Кахань конференцияны демократияға қарсы және қорқынышты деп айыптады. Бельгия полициясы оның тұтқындалуы мен АҚШ-қа оралғаннан кейін болған драмалық баспасөз конференциясы Брюсселдегі жиналысты біршама көлеңкелеп тастады. Леванон сенатор Генри "Скуп" Джексонмен одақтасып, өз азаматтарының еркін көшіп кетуін шектеген елдерге ең көп қолдау көрсететін ел сауда мәртебесін жоққа шығаратын заң қабылдады. Леванонның айтуынша, саяси элита арасында оның Израильдің солшыл беделді өкілдерімен байланысы 1977 жылы сайланған оңшыл премьер-министр Менахем Бегиннің билігі кезінде жұмысынан айырады деген күту бар еді. Алайда Бегин Леваноннан өз орнында қалуын өтінді. Нативтің аты ешқашан жария етілмегендіктен, басқа да ресми атаулар болмағандықтан, кеңес яһудилері ұйымды "Нехемияның кеңсесі" деп білетін. 1970 жылдардың аяғында Израильдің ресми өкілдері мен американдық жаппай топтар Кеңес яһудилері қозғалысының бағыты мен мақсаты туралы дау-дамайға түсіп қалды. Көптеген совет эмигранттары Израильге арналған визаларын тастап, АҚШ-та баспана іздеді. Леванон мен исраилдіктер бұл үрдіске алаңдап, оны тездету үшін шұғыл шаралар қабылдау керек деп шешті. Леванон еврейлік агенттікпен және меценаты Макс Фишермен жұмыс істеп, американдық еврейлік көмек топтарының (әсіресе еврей иммигранттарына көмек қоғамы мен американдық еврейлік бірлескен тарату комитеті) Еуропалық кеңселерін жабуға тырысты. Америкалық еврей қауымдастығының қатал қарсылығы бұл жоспарды бұзды, бұл АҚШ-тағы Нативтің ықпалының төмендеуін көрсетті. Леванон кейіннен: "Бұл өте қайғылы және қайғылы кезең болды, мен ешқайсымыздың жүз пайыз дұрыс емес екенімізді түсінемін; бұл өте қиын мәселе болды" деп ойлады. Леванон 2003 жылы 2 қыркүйекте Кфар Блум қаласында қайтыс болды.