Кіріспе

Василь Ковпак - украиндық католикалық дін қызметкері, Киевте діни қызметте болған. Бұрын Украинаның грек-католик шіркеуінің (УГКЦ) Львов архиепархиясының діни қызметкері болған Ковпакты 2007 жылы УГКЦ экскоммуникациялады.

Ерте өмір

Ковпак Украинаның грек-католик шіркеуі әлемдегі ең ірі заңсыз діни ұйым болған кезде өсті. Влад Наумескудің айтуынша, Ковпак базилиан монахтары басқаратын жасырын семинарияда теологияны оқыған. Ол Базилиандық үшінші орденнің басшысы болды, оны Наумеску "Грек католиктерінің келісімсіз радикалды тобы, православиемен, 'қайта біріктірілген' діни қызметкерлермен немесе Кеңес мемлекетімен ешқандай байланысын қабылдамады" деп сипаттады. Алайда 1990 жылы діни қызметкер болып тағайындалғаннан кейін көп ұзамай Ковпак базилиандық орденді тастап кетті. Әкесі Ковпакты алғаш рет 1991 жылы Львов қаласының Риасне маңындағы Санкт-Петер және Пауыл шіркеуіне тағайындады. Рианнеде болған кезінде ол "социализм кезінде КМКУ-ның рухын қайтару" жолын бастады. Наумескудің айтуынша, "Жер асты грек-католиктері азап шегу - бұрынғы режимдегі сенімнің ерекше белгісі және осы азапты бағалау жергілікті дәстүрді дұрыс түсіну үшін өте қажет деп санайды". Рианна қаласында ә. Ковпак "Грек-католик шіркеуінің ескі дәстүрлерін" сақтаудың және православиеден аулақ болудың маңыздылығын үнемі уағыздады. Әкесі Сонымен қатар, Ковпак "жер астындағы діни тәжірибені бағалайтын діни қызметкерлер мен қолдаушылар тобымен қоршалды". Уақыт өте келе, ә. Ковпактың көмекші діни қызметкерлері мен қауым мүшелері оның дәстүрлі күн тәртібін қабылдады немесе "қаланың басқа қауымдарына ауысты". Алғашында көптеген ә. Ковпакты қолдаған қарт грек-католиктер 1946 жылы UGGC-ге тыйым салуға дейін "бұл қалай істелгенін" еске алды. Ковпактың негізгі жақтастары кеңестік дәуірдегі жер асты қозғалысына қатысқан грек-католиктерден көптеп шықты. Влад Наумескудің айтуынша, "Бұл бірнеше ұрпақты қамтитын бүкіл отбасылар және заңсыз діни қызмет, үй ішіндегі құлшылықтар мен жасырын бейресми желілерге қатысу арқылы бір-бірімен тығыз байланыста болған адамдар. Бұрын мұндай жасырын әрекеттерге қатысқандар сол кездерді еске алып, оларды еске алған сайын қатты сағындырады". 1990 жылдардың басында Ә. Ковпак өзінің еншісінде көптеген жас жігіттерді Львов қаласының маңындағы Рудно қаласындағы жаңадан ашылған УГКЦ семинариясына түсу емтиханына дайындауға кірісті. Алғашында олардың көбісі сәтті оқуға түсті, бірақ 1998-1999 жылдары Риаснедегі Санкт-Петер және Пауыл шіркеуінің әлеуетті семинаристері қабылданбай қалды, өйткені олар Ковпакивцы ("Ковпактың студенттері") деп саналды.

Қасиетті Жосафат діни қоғамы

Влад Наумескудің айтуынша, 1990-шы жылдардың басында Қасиетті Пьос X қоғамының діни қызметкерлері Батыс Украинаға бара бастады және "латын ырым-жырымдарынан (олардың жасырын іс-әрекеттерінің маңызды компоненті) алынған діни рәсімдерді жақтыратын грек-католик діни қызметкерлері мен жай мүшелерімен байланыс орнатты және оларды белсенді қоғамға ұйымдастыруға көмектесті". 1999 жылы Фр. Ковпак және тағы екі UGCC діни қызметкері SSPX Superior General Bishop Bernard Fellay-ді олардың рухани жетекшісі болуын сұрады. Бұл үш діни қызметкердің бұл қадамға баруының себебі - батыстағы басқа да дәстүрлі католиктердің мақұлдауы мен қолдауына ие болу еді. 2000 жылдың қыркүйегінде епископ Фелай келісіп, Киелі Иосафат діни қоғамы құрылды. Иосафат діни қоғамы ФСПХ-ның католикалық шіркеудегі бейтараптық пен модернизмді сынға алуын украиналық грек-католик шіркеуіне де қатыстырады. Олар Екінші Ватикан кеңесінің кейбір шешімдеріне және Украинаның грек-католик шіркеулері мен Киелі орынның экуменизм мен дінаралық диалогқа қатысты кейбір аспектілеріне қарсы. Латын ырым-жырымдары мен құлшылықтарын тыйым салуға қарсы тұрумен қатар, қоғам украин диаспорасынан енгізілген құдайлық литургияның күрт қысқартылуын және дәстүрлі шіркеу славяндық литургиялық тілді жергілікті украин тіліне ауыстыруды қабылдамайды. Оның орнына, Фр. Ковпак пен оның грек-католик дәстүршілері өздері қарастыратын Pravdyvyi ("Нағыз") ырымдарын айтады, ол көбінесе екі жарымнан үш сағатқа созылады. Влад Наумескудің айтуынша, "традиционалистік приходтың діни өмірі 'жасырын шіркеудің' үлгісіне сай болды. Діни бағышталулар күшейе түсті, әр діни қызметкер өзінің еншілес жерін көршілес аймақтар үшін 'паломшылық орны' ретінде таныстырды, осылайша жексенбі күні жергілікті еншілес жерінен гөрі көп халықты тартты. Жексенбі және мейрам күндері діни қызмет күніне үш рет (Риаснеде) өткізіліп, жексенбілік литургия екі жарымнан үш сағатқа дейін созылатын. Негізгі діни мерекелер көршіліктің ортасында шіркеудің сыртында өтті, әр жағдайда дәстүршілдер бүкіл елді мекен арқылы ұзақ шерулер ұйымдастырды. Бұл қауымның ортақ қарсыласы күшті біріктірді, бұл репрессия кезеңінде кең тараған "сенімді қорғаушы" үлгісін қайта жаңғыртты. Бұл модель, нақты ұстанымдар мен моральдық ұстанымдарды талап етеді, қоғамды жұмылдырды және 'жасырын' сенушілердің бұрынғы шешімін қайта жаңғыртты".

Украинаның грек-католик шіркеуінің билігімен дау

2003 жылдың ақпан айындағы Patriayarkhat журналында Украинаның грек-католик шіркеуінің ресми журналында Украинаның католик университетінің студенті жазған мақала жарияланды. Мақалада өздерін "традиционалистер" деп атаған Украинадағы әрбір епархиядағы діни қызметкерлер мен приходтар аталып, олар жақсы ұйымдастырылған қозғалысты құрды, оны студент жер асты шіркеуінің жалғасы және УГКЦ-ға үлкен қауіп деп атады. Мақалада айтылғандай, дәстүршілдер Василий Ковпакпен "бірімен қатар құрылым" құрды, олардың талассыз және харизматикалық көшбасшысы ретінде және X Святительский Пий қоғамымен байланыстары болды. Кардинал Хусар 2003 жылдың қыркүйегінде оның тергеуіне жауап ретінде, Фр. Ковпак "Қысталған дәстүр" атты кітап жазды және басып шығарды. Онда ол УГКЦ епископтарын дәстүрлі грек-католик діни қызметкерлерін психикалық және эмоционалдық жағынан қатты қорлауда деп айыптады. Ол сондай-ақ украиналық діндарлардың киелі құтқарылу рәсіміне бас тартуына байланысты жағдайларды атап өтті, өйткені олар оны алу үшін тізе бүгіп отыруды талап етеді. Әкесі Ковпак сондай-ақ УГКЦ иерархиясын украин ұлтшылдықтың төтенше түрін қабылдауда айыптап, УГКЦ-ның православие діндарлары мен Шығыс католицизмге ауысуды қалайтын діндарларды кері қайтарып отырғанына көптеген мысалдарды келтіреді. Оның айтуынша, мұндай жағдайда, бұл дегеніміз, бұл дегенге айналдыру этникалық ресейліктер. Әкесі Ковпак мұны Рим папасы Х Пийдің, митрополит Андрей Шептицкийдің және экзарх Леонид Федоровтың орыс грек-католик шіркеуін құру және ресейліктерді шығыс католицизміне айналдыру үшін жасаған күш-жігерінің сатқындығы деп атады. Ол сондай-ақ УГКЦ басшыларын бейтараптықпен, "гитаралы монахтар" сияқты литургиялық құқық бұзушылықтарға төзімділікпен және оларды көтермелеумен, сондай-ақ буддистермен және Харе Кришналармен дінаралық дұға кездесулерін өткізу және фотосуреттерге түсумен айыптады. Әкесі Ковпак сонымен қатар, православиелік прелаттардың католицизмге қарсы айтқан сөздерін келтірді, олармен Львов архиепирхы және Украинаның грек-католик шіркеуінің бас архиепискобы кардинал Любомир Гусар экуменизмге ұмтылып, "жалған бірлік іздеді". Ковпак Extra Ecclesiam nulla salus ілімін қолдап, басқаша пікір айтады. ФСПХ кітаптың ағылшын тіліндегі аудармасын дайындап жатыр, оның түпнұсқасы украин тілінде. 2004 жылдың 10 ақпанында кардинал Хусар о. Ковпак, ФСПХ-мен байланысы арқылы, "Рим папасының билігін мойындамайтын және Католик шіркеуімен бірікпейтін шетелдік епископ Бернард Феллейді мойындау" арқылы өзін экскоммуникациядан өткізді. Сонымен қатар, Хусар діндарларды алмастыру туралы шешімін жариялады. Ковпакты Санкт-Петер және Пауыл шіркеуінің пасторы ретінде және оның грек-католик діни қызметкері мәртебесін тоқтатады. 2004 жылдың 15 ақпанында, жарлықтан кейінгі бірінші жексенбіде, екі діни қызметкер "Ковпакты оның приход діни қызметкері ретінде алмастыру үшін" Рианнеге Сент-Джордж соборынан жіберілді. Алайда олар келгенде шіркеудің алдында жиналған адамдар болды. Қауым мүшелері ашуланып, екі діни қызметкерді айыптап, оларға қауіп төндірді де, ешқашан қайтып келмеуді ескертіп, екеуін де үйден шығарып салды. Алайда келесі жексенбіде екі діни қызметкер Фр. Орест Фредина, Львов архиепархиясының канцлері. Әкесі Орест шіркеудің мүшелеріне әкесінің орнына екі діни қызметкерді қабылдауға өтініш білдірді . Ковпак. Әкесі ретінде: Алайда ол сөйлегенде, шіркеудің мүшелері ашуланып: "Осы шіркеудің өз діни қызметкері бар ғой!" - деп айқайлады. Ақыры, үш діни қызметкер кетіп қалды. Оқиға украиналық БАҚ-тың кеңінен назар аударуына әкелді. Ол кезде Влад Наумеску Львовтан Лишня ауылында болған көрініс орнына барған грек-католик діни парызын орындаған. Наумескудің паломдастарының көпшілігі пассивті емес, ерікті грек-католик сенушілері болды, олар жер астындағы әрекеттерге қатысқан және Әк. Ковпактың Риаснедегі еншісіндегі. Лишнядағы құдайлық литургиядан кейін діни саяхатшылар "Ковпак ісі туралы жан-жақты талқылауды" бастады. Қажылар әкесінің көңілінен шықты. Олар Ковпактың жағдайы мен оның "біздің дәстүріміз" үшін күресі туралы, діни қызметкер "дұрыс жолға" түсіп жатыр ма, жоқ па деген сұраққа жауап берді және папа Иоанн Павел II билігіне қарсылық көрсетілді ме деген алаңдаушылық білдірді. Ковпактың ФСПХ-мен байланысы. Әкесі Алайда, "Грек-католик шіркеуінің басшылығына мойынсұнбайды" деген Ковпактың сөзі діни саяхатшылардың көңілінен шықпады. Ковпак еписко�...

Қауымнан шығару

2006 жылы 22 қарашада, сол кездегі Қасиетті Пий X қоғамының (SSPX) мүшесі болған епископ Ричард Уильямсон, 1015 § 2 және Канондық құқық кодексінің 1021 және 1331 § 2 және Шығыс шіркеулерінің Канондық кодексінің тиісті канондарын бұза отырып, Польшаның Варшава қаласында екі діни қызметкер мен жеті діяконды тағайындады. Әкесі Сол кездегі ФСПХ діни қызметкері Джон Дженкинс кейінірек былай деп атап өтті: "Біздің бәріміз олардың пәктігінен қатты жігерлендік, мен өзім семинарияда білгендеріммен семинариядағы атмосфераның ұқсастығына таң қалдым - тілдің, ұлттың, тіпті рәсімнің айырмашылығына қарамастан". Әкесі Дженкинс сондай-ақ Львовтың жаңа архиепархы Кир Игорь Возняк келесі жылға арналған басты міндеті "Лефебвристерді" өз аумағынан жою екенін мәлімдегенін айтты. Сонымен қатар, Кир Игор епископ Уильямсонның діни қызметке тағайындалуын "қылмыстық іс-әрекет" деп айыптап, Ковпактың рәсімге қатысуын айыптап отыр. Ол Уильямсонның тағайындаған екі діни қызметкерінің өзінің архиепархиясында факультеттер алмайтынын атап өтті. Львов архиепископиясының шенеуніктері Ковпакты қауымнан шығаруға болатынын және ол "егер ол өзінің грек (византиялық) католик діни қызметкері екенін мәлімдеп, шіркеуді алдап жүрсе, ал ескі латын литургиясын ғана қолдап, византиялық дәстүрден бас тартып, Киелі орынға адалдық сақтамайтын топты [ССПХ] қолдап отырғанын" айтты. Осыған сәйкес, Ковпакты қауымнан шығару процесін Украинаның грек-католик шіркеуінің иерархиясы қайта бастады және 23 қарашада 2007 жылы Дін ілімі қауымы растады. 1013-ші заңға қарамастан, архиепископ Марсель Лефевр құрған төрт епископтың экскоммуникациясы, олардың өтініші бойынша, Папа Бенедикт XVI 2009 жылдың қаңтарында, Фр. Ковпак өзінің экскоммуникациясын Украинаның грек-католик шіркеуі немесе Киелі орынның алып тастауын сұраған жоқ.

Ағымдағы жағдай

Иосафат қоғамы Ивано Франкове (Янев) ауылында украин грек-католик шіркеуінің иелігінде, ол олардың ұлттық штаб-пәтері ретінде қарастырылады. "Традиционалистер" деп аталмағандар жергілікті латын ырым-жырымдарындағы шіркеудің құдайлық литургиясына қатысуды жалғастырады. Украиналық дәстүршілдерді тек қаржылық себептермен ФСПХ-мен байланыста екендігіне жиі айыптап жүрсе де, олар, Влад Наумескудің айтуынша, Батыс Рим дәстүршілдері берген ақшасыз қозғалысты сақтап қала алмады. Қоғам Львовта семинарияны басқарады, онда семинарийлықтарды діндар әкесі оқытады. Ковпак пен Польшадан келген SPPX діни қызметкерлері. Сондай-ақ, бұл қоғам 1995 жылы "өздерінің 'традиционалистік' идеялары үшін" Базилиан орденінен кетуге мәжбүр болған және қазір Блаженный Николай Шарнетский ГУЛАГ-тан босатылғаннан кейін қайтыс болған үйде тұратын грек-католик монахтар тобынан тұрады. Кир Николай қайтыс болған бөлме қазір монастырь шіркеуі болып табылады. 2001 жылдан бастап ССЖК "Дзвин з Фатимы" ("Фатимадан қоңыраулар") атты екі ай сайын шығатын журнал шығарады. "Қудаланған дәстүр" кітабынан басқа, ПССЖК баспасында дәстүрлі украиндық Рождестволық әндер кітабы және Фатима анамыздың 1917 жылғы көріністері туралы кітап жарық көрді. Украиналық православиелік грек-католик шіркеуінен айырмашылығы, п. Ковпак пен ПССЖК седевакантизмді де, конклавизмді де қабылдамайды.

Цитата

"Традиционалист болу дегеніміз - шіркеудің дәстүрлі білімін білу және қорғау".