Кіріспе

Византиялық дәстүрлі Шығыс католик шіркеуі – бұрын "Рутениялық" немесе "Рутениялық униат шіркеуі" деп аталған шіркеу.

Украина грек-католик шіркеуі (UGCC) – Украинада орналасқан ірі архиепископтық sui iuris ("автономды") Шығыс католик шіркеуі. Католик шіркеуінің жеке шіркеуі ретінде ол Киелі Тақпен толық қарым-қатынаста. Бұл Латын шіркеуінен кейін Католик шіркеуіндегі екінші үлкен шіркеу. Бас архиепископ бүкіл шіркеуге басшылық етеді, бірақ патриархтық атақпен ерекшеленбейді. Қазіргі бас архиепископ – Святослав Шевчук. Шіркеу өзін Киев Русі ортағасырлық мемлекетінің негізін қалаушы Ұлы князь Владимирдің христиан дінін қабылдауының мұрагері деп санайды. Русьте православие шіркеуінің негізі дәстүрлі түрде 988 жылға дейін жетеледі. 1596 жылы Брест одағының шарттары бойынша, бұл Русь немесе Рутениялық шіркеу Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының шіркеулік юрисдикциясынан Киелі Тақтың юрисдикциясына өтті, осылайша Рутениялық униат шіркеуі құрылды. "Брест одағы" – бір жағынан Киев, Галиция және Барлық Русь митрополиті Михаил III басшылығымен Польша-Литва одақтастығындағы Русь православие шіркеуі, екінші жағынан Рим папасы VIII Климент басшылығымен Латын шіркеуі арасындағы шарт. Польшаның бөлінісінен кейін "Рутениялық униат шіркеуінің" (Ecclesia Ruthena unita) епархиялары Ресей империясы мен Пруссия Корольдігінде таратылды. Брест одағының құрамында тек Австрияның билігіне өткен үш епархия ғана қалды. 1963 жылы Иосиф Слипийдің күш-жігері арқасында шіркеу украиндық деп танылды. 1963 жылы шіркеудің басшысы (немесе иерархы) "Бас архиепископ" атағын алды. Қазіргі таңда "Киев-Галиция Бас архиепископы" атағын иеленеді. Алайда, шіркеудің иерархтары мен жамағаттары өз басшыларын "Патриарх" деп жариялайды және осы құрметті Пападан мойындауды сұрап отыр.

Аттар

Оның алғашқы жылдары шіркеу латын тілінде "Ecclesia (Ruthena) unita" деп аталды, көбінесе "Рутенская униатская церковь" деп ағылшыншаландырылды, мұнда "Ruthenia" - бұл Русьтің ағылшыншалануы, қазіргі Украина, Беларусь және Батыс Ресейді билеген ортағасырлық патшалық, ал "униат" дегеніміз "одақтың бөлігі", бұл жағдайда Брест одағы (1595). Алайда "Униат" термині православиелік авторлардың жазбаларында қорлау терминіне айналды және грек-католиктердің өздерінің арасында ұнамсыз болды. Бұл шіркеудегі адамдарды католиктік иерархия негізінен Graeci catholici (грек католиктері) деп атаған, өйткені олар "грек" немесе Византиялық ырым-жырымдарды қолданған, сондай-ақ, нақтырақ Ruthenian catholici (Рутен католиктері). 1805 жылға дейін шіркеудің басшысы Метрополита Киовеенсис немесе "Киев митрополиті" деп аталды, кейде "Галиция мен бүкіл Русь" деп те аталды. Кейінірек Австрия империясы 1918 жылға дейін өзінің билігі астында Шығыс католиктерін тұтқындау үшін Griechisch katolisch (неміс тілінде "грек католиктері") терминін қолданды. Галисия мен Буковинаның руси халқы XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында өздерін украиндықтар ретінде таныта бастады. Паптың статистикалық жылнамасы Annuario Pontificio шіркеуді 1912 жылдан бастап украиндық деп атай бастады. Рутениялық униат шіркеуі (Ecclesia Ruthena unita, Руська Унійна Церква) – 17 ғасырдан бастап ресми шіркеу құжаттарында; содан кейін екі шіркеу де Польша-Литва одақтастығында Киев митрополиттерімен заңды түрде өмір сүрді, бірі – Иосиф Велиамин Рутский, грек-католик, екіншісі – Петр Могила, православиелік. Брест одағынан кейін жаңа грек-католик шіркеуін украин дінбасылары да, жергілікті мәсіхшілер де кеңінен қолдады. Людвик Немектің айтуынша, униат шіркеуінің құрылуы украиндық ұлттық сананың дамуы үшін бұрылыс болды – орыс православиесінен бөліну украин халқының Ресейден тілдік және мәдени айырмашылықтарды көбірек сезіне бастады, ал украиндық өзіндік ерекшелік 16 және 17 ғасырларда күрт дами бастады. 1809 жылғы Шонбрунн келісімінен кейін Австрия империясы бұрынғы Батыс Галисияның көп бөлігін Варшава герцогтігіне беруге мәжбүр болды. 1815 жылы Вена конгресінің соңғы шешімі Батыс Галисияны Ресей империясына беруді қамтамасыз етті. Батыс Галисияда орналасқан Хелм епархиясы Ресейдің юрисдикциясына кірді. Ресей императоры Павел I униат шіркеуін қалпына келтірді, ол үш епархиямен қайта ұйымдастырылды. Шіркеуге өз қызметін шектеусіз атқаруға рұқсат етілді (оның мүшелерін базилиандар деп атады). Діни қызметкерлер көп ұзамай католиктік және орысшыл болып бөлінді, бірақ біріншісі латын католиктік дініне айналды, ал екінші топ епископ Иосиф Семашко (1798–1868) бастаған және грек-католик синодының қатаң түрде қабылдамауы негізінен полякшыл дін қызметкерлерімен бақылауда болды. Вена конгресінен кейін Ресей империясы Батыс Галисияны (бұрын Австрия Польшасының құрамында болған) және уақытша Тарнополь округін басып алды, онда 1809 және 1815 жылдар аралығында Галисияның бөлек митрополиті құрылды. Холм епархиясының аумағы Орталық Польша аумақтарымен бірге Конгресс Польшасының құрамына енді. Ресейде поляк аумақтарының Ресейдің бақылауын жоюға бағытталған 1831 жылғы поляк көтерілісін сәтті басудан кейін жағдай күрт өзгерді. Көтерілісті грек-католик шіркеуі белсенді түрде қолдағандықтан, шіркеуге қарсы бірден күш қолданылды. Синодтың латындық мүшелері алынып тасталды; және шіркеу ыдырай бастады, оның Волыньдегі приходтары православиеге оралды, соның ішінде 1833 жылы әйгілі Почаев лаврасы берілді. 1839 жылы епископ Семашконың басшылығымен Полоцк Синоды (қазіргі Беларусь) Ресей империясындағы грек-католик шіркеуін таратып, оның барлық мүлкі православиелік мемлекеттік шіркеуге берілді. 1913 жылы шыққан Католик энциклопедиясында сол кездегі "Кіші Ресей" (қазіргі Украина) деп аталатын жерде Ресей үкіметінің қысымы грек-католик дінін "толығымен жойып жіберді" делінген, және "шамамен 7,000,000 униаттардың осы жерде күштеп немесе алдап православиелік шіркеуге қосылуға мәжбүр болды". Ғасырдың аяғында осы шіркеуге адал болып қалғандар православие шіркеуі мен Ресей империясының қуғын-сүргінінен АҚШ, Канада және Бразилияға көшіп бара бастады. Бір кездері Украинада басымдықты дін болғанмен, 19 ғасырда шамамен 2000-2500 діни отбасылар өз тобының ішінде некеге тұруды ұйғарды, бұл тығыз байланысты тұқым қуалайтын тапты құрайды. ), және Батыс Украина қоғамындағы білім мен байлыққа монополияға ие болған дінбасылар сол топтың жергілікті аристократиясын құрады. Дінбасылары Австрияның Украинаның ауылдарына мәдениет пен білім беруді әкелу рөлін қабылдады. Австрия билігіндегі украиндық қоғамдық және саяси қозғалыстардың көпшілігі дінбасылардың өзінен немесе олардың балаларынан пайда болды немесе олардың ықпалында болды. Бұл ықпал соншалықты зор болғандықтан, Батыс украиналықтар поляк қарсыластарымен Батыс Украинада теократия құруды қалайды деп айыпталды. Польшаның бөлінісінде Австрия алған аумаққа Галиция (қазіргі Батыс Украина және Оңтүстік Польша) кірді. Мұнда грек-католик русь (украин) шаруалары көбінесе поляк католиктерінің үстемдігінде болды. Австриялықтар грек-католик шіркеуіне тең құқық берді және поляк ықпалын жойды. Олар сондай-ақ униат семинарияларының формалды жоғары білім алуын міндеттеді (бұрын дінбасылар өз әкелерімен бейресми түрде білім алған), Вена мен Львовта осы мақсатқа қызмет ететін институттарды ұйымдастырды. Бұл Галициядағы украин халқының арасында үлкен, білімді топтың пайда болуына әкелді. Бұл сонымен қатар Габсбург әулетіне деген терең адалдық сезімін тудырды. Польшалық көтерілісшілер 1809 жылы Львовты қысқа мерзімге басып алғанда, украин грек-католик шіркеуінің басшысы Антин Ангеловичтен құдай қызметінде Австрия императоры Франц I есіміне орнына Наполеон есімін қоюды талап етті. Ангелович бас тартты және түрмеге қамалды. Австриялықтар Львовты қайта басып алғаннан кейін Ангелович императордан Леопольд орденімен марапатталды. Реформалардың нәтижесінде келесі ғасыр ішінде Австриялық Галициядағы грек-католик шіркеуі шетелдік мүдделердің қуыршағы болып табынуын тоқтатты және украин қоғамындағы маңызды мәдени күшке айналды. Көптеген тәуелсіз украиндық мәдени және саяси бағыттар (мысалы, русинофилия, русофилия және кейінірек украинофилия) грек-католик шіркеуінің дінбасыларының қатарынан пайда болды. Грек-католик дінбасыларының немесе олардың балаларының Батыс украиндық мәдени және саяси өмірге қатысуы соншалықты зор болғандықтан, Батыс украиналықтар поляк қарсыластарымен Батыс Украинада теократия құруды қалайды деп айыпталды.

Ресей империясы мен Кеңес Одағындағы шіркеу

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін украин грек-католиктері Польша, Венгрия, Румыния және Чехословакия мемлекеттерінің билігінде қалды. Австрияның бір ғасырлық үкімшілігі кезінде украин грек-католик шіркеуі украин ұлттық сипатына ие болғандықтан, соғыстар аралығындағы Польшада Галициялық грек-католиктер ұлтшыл поляк және католик мемлекеті тарапынан волындық православиелерге қарағанда тіпті аз патриоттық танытқан. Польша билігі Шығыс аумақтарына поляктандыру саясатын кеңейтіп, УГКЦ-ны әлсіретуге тырысты. 1924 жылы Солтүстік Америка мен Батыс Еуропадағы украин католик сенушілерімен кездескеннен кейін УГКЦ басшысына бастапқыда Львовқа (сол кездегі Львовтың полякша атауы) қайта кіруге рұқсат берілмеді, бірақ едәуір кешігуден кейін ғана оралуға мүмкіндік алды. Латын епископтары басшылығымен поляк католик дін қызметкерлері грек-католиктер арасында миссионерлік жұмыс бастады және украин грек-католик шіркеуіне әкімшілік шектеулер қойылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін украин католиктері коммунистік Польша мен Кеңес Одағының билігіне қарады. Шамалы ғана дін қызметкерлері шақырылғандықтан, Львовте синод өткізіліп, Брест одағы жойылды. Барлық шіркеу мүлігі ресми түрде Мәскеу патриархатының басшылығымен Ресей православие шіркеуіне берілді. Көптеген украин грек-католик дін қызметкерлері жасырын өмірге көшті. Бұл катакомбалық шіркеуді Батыс жарты шардағы диаспорасы күшті қолдады. 1870 жылдары басталған АҚШ және Канадаға эмиграция Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін күшейді. Карел К. Берхоффтың сөзіне сүйенсек, Украинаны нацистер басып алған кезде неміс билігі христиан шіркеулеріне қатысты түрліше қарады. Нацистік билік украин протестанттарына жақсы қарым-қатынас жасап, оларға "көңілділікпен" қарады және оларды қуғындамай қалды, ал бейбітшіл дін өкілдеріне ерекше құрмет көрсетілді. Ал грек және латын католиктері қатал қудалауға ұшырады, Берхоффтың пікірінше, бұл "нацистердің Ватиканға және поляктарға деген жаулықтарымен байланысты, өйткені Украинадағы осы христиандардың көп бөлігі поляктардан құралған". 1596 жылы қауым құрылғандығы туралы мәліметтер 20 ғасырдың бірінші жартысында украиндарға қарсы қызметтер атқарғандығын дәлелдеуге тырысқан басылымдарда күмәнді деп танылды. Митрополит Иосиф Слипый бұл жағдайдан ерекшеленді, ол 18 жыл түрмеде отырғаннан кейін 1963 жылы Папа Иоанн XXIII-нің араласуы арқасында босатылды. Слипый Римге қашып, Львовтың бас архиепискобы атағын алып, 1965 жылы кардинал болды. Ресей православие шіркеуіне қосылған дін қызметкерлері елдегі дінге қарсы кең ауқымды қуғын-сүргіннен құтылды (Кеңес Одағындағы дін туралы қараңыз). Львов қаласында бір ғана шіркеу жабылды (Украинаның көптеген қалаларында жұмыс істейтін шіркеулер болмаған кезде). Сонымен қатар, Львов, Тернополь және Ивано-Франковск епархиялары КСРО-дағы ең ірі епархиялар болып табылды және Ресей православие шіркеуінің көптеген монастырларын қамтыды (әсіресе, Украина КСР-інде жеті, ал Ресейде бірде-бір монастырь болмады). Православтық канондық заң дін қызметкерлеріне сақалды қыруға (православиеде сирек кездесетін практика) және шіркеу славян тілінде емес, украин тілінде литургия өткізуге рұқсат берді. Украин католиктері ондаған жылдар бойы жасырын өмір сүрді және мемлекеттік БАҚ-тағы қатал шабуылдарға ұшырады. Діни қызметкерлер өздерінің діни міндеттерін ашық түрде орындаудан бас тартты, бірақ көптеген мирянға жасырын түрде қызмет көрсетті. ), Шығыс шіркеуіндегі патриархтың құзыретіне теңестіріледі. Бұл атақ 1984 жылы Мирослав Иван Лубачевскийге, одан кейін 2000 жылы Любомир Гусарға және 2011 жылы Святослав Шевчукқа берілді; бұл атақ тағы үш Шығыс католик шіркеуінің басшыларына да берілді. 1968 жылы Грек католик шіркеуі Чехословакияда заңды түрде ашылғаннан кейін, заңсыз қалған дін қызметкерлерін қудалау үшін кең ауқымды науқан басталды. Әлсіз Кеңес билігі жағдайды бақылауға алмай, Галициядағы көптеген приходтар грек-католиктердің бақылауына көшті, олардың діни және саяси басшылығы тудырған конфессияаралық бәсекелестік көбінесе мирянның зорлық-зомбылыққа ұшырауымен бірге болды. Бұл шиеленістер Мәскеу патриархаты мен Ватикан арасындағы қарым-қатынастың уақытша тоқтауына әкелді.

Қазіргі әкімшілік бөлінісі

Мукачевоның грек-католик епархиясы украиндық грек-католик шіркеуінің емес, рутен грек-католик шіркеуінің қарауына жатады. Украинаның грек-католик шіркеуі өзінің әкімшілік орталығын 2005 жылғы 21 тамызда Батыс Украинаның Львов қаласынан Киевтегі жаңа кафедралық соборға көшірді. УГКЦ басшысының атағы Львовтың Үлкен архиепископынан Киев және Галичтің Үлкен архиепископы болып өзгертілді. Украинаның грек-католик шіркеуінің патриархалдық куриясы – УГКЦ басшысы, Киев және Галичтің Үлкен архиепископы Святослав Шевчукқа қарасты орган, ол Украинадағы УГКЦ-нің білім беру, саясат, мәдениет және т.б. салаларда қоғамға ықпал ету үшін бірлескен қызметін үйлестіреді және дамытады. Курия шіркеу құрылымдарының қызметін жетілдіреді, басқа шіркеулермен және діни және әлеуметтік салалардағы ірі мемлекеттік институттармен қарым-қатынас пен ынтымақтастықты қамтамасыз етеді, соның арқасында Католик шіркеуінің әлеуметтік ілімі күнделікті өмірде іске асырылады. 2011 жылы шіркеу Украинада аумақтық бөлімшелер – метрополияларды енгізді. Метрополит епископ, бас архиепархияның архиепископы, жеке митрополиттік синодын шақыра алады, оның шешімдері Үлкен архиепископпен бекітіледі.

Украинаның грек-католик шіркеуінің түрмедегі қызметі

Қазіргі Украинада түрмеде дін қызметкерлерінің ресми статусы жоқ. Түрмедегі пасторлық қамқорлық Украина грек-католик шіркеуінің тарихы бойындағы рухани өмірінің басты бөлігі болды. УГКЦ-ның түрмедегі пасторлық қызметі бұрын тыйым салынған шіркеу 1990 жылы жасырын қызметтен шыққаннан кейін қайта жанданды. Пасторлық көмек Украинаның батыс аймағындағы бірнеше мекемеден бастап, елдің барлық аймақтарындағы 40-тан астам жаза орындау мекемесіне дейін тұрақты түрде кеңейді. 2001 жылдан бері УГКЦ он екі шіркеу мен конфессияны біріктіретін "Түрмелердегі рухани және қайырымдылық көмек" атты Украиналық конфессияаралық христиан миссиясының құрылуына бастама берді. Бұл миссия Дүниежүзілік түрме қызметі қауымдастығының құрамында. Түрмелердегі ең белсенді дін қызметкерлері – Редемпторист орденінің әкелері. 2006 жылы Любомир Гусар Украина грек-католик шіркеуінің патриархиялық куриясында Украина Қарулы күштері мен жаза орындау жүйесінде пасторлық қамқорлық көрсету бөлімін құрды. Бұл құрылым түрме қызметін жалпы басқаруды жүзеге асырады. Бөлім басшысы – Сокал және Жовква епископы М.П. Михаил Колтун. Түрмедегі пасторлық көмек бөлімінің басшысы – Константин Пантели дін қызметкері, ол осы саладағы қызметті үйлестіруге тікелей жауапты. Ол 12 епархиядағы 37 дін қызметкерімен тікелей байланыста болып, олар түрмелерге, тергеу изоляторларына және жаза орындау мекемелеріне жүйелі түрде баруды қамтамасыз етеді.

Украина диаспорасы

АҚШ-тағы украин католик шіркеуінің өсу мүмкіндігі шектеулі, себебі АҚШ-та және басқа украиндық емес юрисдикцияларда көптеген приходтар жаңа мүшелерді іздеуге қарағанда Украинадан келген иммигранттар мен олардың балаларына (балалар ата-ана бақылауында болғанда) көбірек назар аударады. Олар литургияларда ағылшын тілін қолдануға қарсы тұрып, кейбір приходтарда Рождество, Пасха және басқа діни мерекелердің күндерін есептеу үшін Юлиан күнтізбесін қатаң сақтап, осылайша АҚШ-тың бағытынан тыс қалады. Украин католик шіркеуі Украинадан көшіп келгендердің ұрпақтарын «диаспора» деп есептейді. Диаспорадағы діни қызметкерлердің 40%-ы үйленген, ал Украинадағы діни қызметкерлердің 90%-ы некеде тұрады. Иммигранттардың балалары, әсіресе немерелері өскен кезде мектепте ағылшын тілін үйреніп, украин тілін білмейді немесе аз біледі және АҚШ-қа толыққанды сіңісіп кетеді. Көптеген балалар латын шіркеуіне мүше болады немесе басқа дінге өтеді. Егер АҚШ-тағы украин католик шіркеуі бейімделуге ұмтылса (мысалы, литургияда және шіркеу ісінде ағылшын тілін қолдану), жаңа иммигранттар тобы келгенде шіркеудің дәстүрлі сипаттарын өзгертпей сақтауды талап етеді, бұл барлық алдыңғы жетістіктерді кері қайтарады. Осы себепті көптеген приходтар мен епархиялар жаңа мүшелерді іздеуге көшкен. Канадада XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Галициядан келген иммигранттар толқыны нәтижесінде Прерия провинцияларында бірнеше украин католик шіркеулері құрылды. Украин католик шіркеуі басқа провинцияларда да өкілдік етілген, мысалы, Торонто және Шығыс Канаданың украин католик епархиясы (Онтарио, Квебек және Жаңа Шотландия епархияларын қамтиды) және Британдық Колумбиядағы Нью-Вестминстер украин католик епархиясы.

Өмірбаян

Екінші Ватикандық собордан бұрын-ақ, Киелі Тақ Шығыс католик шіркеулерінде қолданылатын әдет-ғұрыптар мен қасиетті рәсімдерді атқарудың ерекше формаларын сақтаудың маңыздылығын жариялаған (Папа Лев XIII, Orientalium Dignitas энциклопедиясы). 1905 жылғы Ресей революциясынан кейін Санкт-Петербургтегі орыс грек-католик шіркеуінің жер астындағы қауымы латындылуға ұмтылған діни қызметкер Алексей Зерчаниновтың ізбасарлары мен шығысты ұстаныстағы діни қызметкер Иван Дюбнердің жақтастары арасында екіге бөлінді. Митрополит Андрей Шептицкийден дауды шешуді сұрағанда, Папа Пий X орыс грек-католик діни қызметкерлерінің Рус православие шіркеуінің және Ескі нанымдылардың діни қызметкерлерінен кем емес, артық емес және басқаша емес ("No more, No Less, No Different") Құдайға сыйынған литургияны өткізуі керек деп бұйырды. Украина грек-католик шіркеуінде литургиялық латындылудан арылу 1930 жылдары митрополит Андрей Шептицкийдің қасиетті кітаптарды түзетуімен басталды. Оның өмірбаясын жазған Кирилл Королевскийдің айтуынша, митрополит Андрей латындық қасиетті рәсімдерді сақтаушыларға қарсы күш қолдануға қарсы болды, себебі мұндай әрекеттер орыс православие шіркеуіндегі 1666 жылғы жарыққа тең грек-католик жағдайына әкелуі мүмкін деп қорқыды. 1964 жылғы Екінші Ватикандық собор кезінде қабылданған Orientalium Ecclesiarum жарлығы және одан кейінгі бірнеше құжаттардан кейін латындылу украин диаспорасында тоқтатылды. Алайда, Совет үкіметі тарапынан УГКЦ-ға тыйым салынғаннан кейін, Батыс Украинадағы Византия католиктері қудаланып, жасырын өмір сүргендіктен, латындылу заңсыз приходтарда, семинарияларда және діни қауымдастықтарда "олардың жер асты әрекеттерінің маңызды бөлігі" ретінде сақталды. 1989 жылы УГКЦ-ға тыйым салу алынғаннан кейін, диаспорадан діни қызметкерлер мен иерархтар келіп, литургиялық біртүзілділікті енгізуге кірісті, бұл үлкен қарсылыққа ұшырады. Осыған байланысты көптеген діни қызметкерлер, монахтар және діни қызметке үміткерлер "1989 жылдан бері дәстүрді сақтағысы келгендіктен шіркеудің шетінде қалды". Кейбір епархияларда, әсіресе Ивано-Франковск және Тернополь Зборов епархияларында, епископтар "дәстүршілдік" көзқарастарды көрсеткен кез келген діни қызметкерді дереу қызметтен шеттетуге дайын болды. 2003 жылғы ақпан айындағы Patriayarkhat, Украина грек-католик шіркеуінің ресми журналында, 1994 жылы құрылғаннан бері "шіркеудегі прогрессивті дауыс" болып табылатын Украина католик университетінің студенті жазған мақала жарияланды. Мақалада Украинадағы барлық епархиялардағы діни қызметкерлер мен приходтар "жақсы ұйымдастырылған қозғалысқа" қатысып, өздерін "дәстүршілдер" деп атады. Мақалаға сәйкес, олар "паралельді құрылымды" құрады, олардың байланыстары Қасиетті Пий X қоғамымен және Лвов маңындағы Риаснедегі Петр мен Павел шіркеуінің пасторы, харизматикалық көшбасшы Базиль Ковпакпен байланысты болды. Влад Наумескудың сөзіне қарағанда, "дәстүршілдік приходтағы діни өмір 'жер асты шіркеуінің' үлгісін ұстанды. Діни бағышталулар күшейді, әр діни қызметкер өзінің приходын көршілес аймақтар үшін 'паломшылық орны' ретінде жарнамалады, осылайша жексенбі күні жергілікті приходтан гөрі көп адамды тартты. Жексенбі және мереке күндері діни қызмет күніне үш рет (Риаснеде) өткізіліп, жексенбілік литургия екі жарымнан үш сағатқа дейін созылды. Басты діни мерекелер шіркеудің сыртында, ауданның ортасында өтті, және дәстүршілдер әр мүмкіндікте бүкіл елді мекен бойынша ұзақ шерулер ұйымдастырды. Қоғам ортақ қарсыласымен күшті біріктірілді, бұл репрессия кезеңінде кең таралған 'сенімді қорғаушы' үлгісін қайта жаңғыртты. Бұл модель, нақты ұстанымдар мен берік моральдық позицияны талап етеді, қоғамды жұмылдырды және 'жер асты' сенушілердің бұрынғы нығайтылған рухын қайта жаңғыртты".

Василий Ковпак және Қасиетті Иосафат қоғамы

Влад Наумескудің айтуынша, 1990-шы жылдардың басында Қасиетті Пий X қоғамының дін қызметкерлері Батыс Украинаға бара бастады және "литургиялық латындыққа (олардың құпия іс-әрекеттерінің маңызды бөлігі) қолдау көрсеткен грек-католик дін қызметкерлері мен миряндарымен байланысқа түсті және оларға белсенді қоғам құруға көмектесті". 1999 жылы Василий Ковпак және тағы екі дәстүрлі UGCC дін қызметкері Қасиетті Пий X қоғамының Бас епископы Бернард Феллайды олардың рухани жетекшісі болуын сұрады. Бұл үш дін қызметкерінің мұндай қадамға бару себебі – Батыстағы басқа дәстүрлі католиктерден мақұлдау мен қолдау алу еді. 2000 жылдың қыркүйегінде епископ Феллай келісімін берді және Киелі Иосафат діни қоғамы құрылды. Киелі Иосафат діни қоғамы SSPX-тың католик шіркеуіндегі бейтараптық пен модернизмді сынауын украин грек-католик шіркеуіне де қатыстырады. Олар Екінші Ватикан кеңесінің кейбір шешімдеріне, сондай-ақ украин грек-католик іерархиясы мен Қасиетті Тақтың экуменизм мен дінаралық диалог саласындағы кейбір амалдарына қарсы тұрады. Ватикан II-ге дейінгі латын литургиялық тәжірибелері мен дұғаларға тыйым салуға қарсылық білдірумен қатар, қоғам қысқартылған Құдай қызметін және украин диаспорасынан әкелінген Пауыл VI-ның миссасын ұстануды, сондай-ақ дәстүрлі шіркеу славян литургиялық тілін қазіргі украин тілімен алмастыруды қабылдамайды. Оның орнына Ковпак және оның грек-католик дәстүршілдері өздері "Правдывый" ("Нағыз") деп санайтын қызметті атқарады, ол көбінесе екі жарым-үш сағатқа созылады. 2004 жылдың 10 ақпанында кардинал Любомир Гузар Ковпакты SSPX-пен байланысы үшін шіркеуден шығарып тастағанын жариялады. Ковпак Қасиетті Таққа шағымдану жоспарларын жариялады. Sacra Rota Romana оның шағымын қабылдады және Ковпактың шіркеуден шығарылуының күші жойылды деп мәлімдеді, себебі канондық формасы сақталмаған. Процесс дереу қайта басталды және Ковпактың екінші шіркеуден шығару туралы жарлығы 2007 жылдың 21 қарашасында Иманға қатысты доктрина жөніндегі Конгрегация растады. Ковпакқа қолдау білдіретін украиндық дәстүршілдерді тек қаржылық себептермен SSPX-пен байланыста екендігіне жиі айыптайды, бірақ Влад Наумескудың сөзіне сүйенсек, олар Рим ритінің дәстүршілдерінен алған ақшасыз қозғалыс ретінде тірі қала алмас еді. Қоғам Львовта семинарияны басқарады, онда семинаристерді Ковпак пен Польшадан келген SSPX дін қызметкерлері оқытады. Қоғамға сондай-ақ 1995 жылы "дәстүршілдік идеялары үшін" Базилиан орденінен кетуге мәжбүр болған грек-католик монахтар тобы да кіреді. Украиналық православиелік грек-католик шіркеуінен өзгеше, Ковпак пен PSSJK седевакантизмді де, конклавизмді де қабылдамайды.

Седевакантизм және конклавизм Украинаның грек-католик шіркеуінде

2008 жылы Словакиядан келген базилиандық діни қызметкерлердің тобы Пидхиртси монастырына көшіп келгеннен кейін, олардың төртеуі Папаның немесе Бас архиепископтың рұқсатынсыз епископқа тоғыстырылғанын мәлімдеді. «Пидхиртси әкелері» латындықтануға қарсы екендерін және украин грек-католик шіркеуінің иерархиясының мүшелері экуменизмге байланысты либералды теологияны ұстанатынын айтты. Римнің рұқсатысыз епископтарды тоғыстырғандықтан, 2008 жылы олар ресми түрде қауымнан шығарылды, ал 2009 жылы өздерін Украинаның православиелік грек-католик шіркеуі деп жариялады. Чехиялық базилиандық діни қызметкер Антони Элиас Дохналды «Патриарх Илия» етіп сайлап, 2011 жылдың 1 мамырында Папа Иоанн Павел II және Папа Бенедикт XVI қауымнан шығарылғанын, ал Киелі Тақ бос екенін (седевакантизм) мәлімдеді. Олар былай деді: «Бізантиялық католик патриархаты енді Құдайдың бұйрығымен католик шіркеуінің, оның ішінде латын шіркеуінің дәстүрлі доктринасын қорғауға міндетті. Православиелік католик иерархиясы және папалық орнына лайықты православиелік мұрагер сайланғаннан кейін ғана патриархат осы Құдай берген міндеттен босатылады». 2019 жылдың 14 қазанында UOGCC бұрынғы седевакантизм саясатынан бас тартып, конклавизмді қабылдады. Олар АҚШ-тағы бұрынғы апостольдық нунций Карло Мария Виганоны өздерінің Папасы ретінде сайлағанын хабарлады. 2014 жылы The New York Times газетінде UOGCC туралы жарияланған мақалада Патриарх Илия мен оның жақтастарының Ресейге жақын, Украинаға қарсы және 2014 жылғы украин революциясына қарсы екені айтылды. Сол мақалада Львовтың УГКЦ архиепархы Кир Игорь Возняк UOGCC Ресей Федерациясының Сыртқы барлау қызметі (РФ СВР) тарапынан қаржыландырылып, украин грек-католик шіркеуіне анархия мен хаос енгізу үшін жасырын басқарылып жатқанын мәлімдеді. Львовтағы «Экспрес» газетінің хабарлауынша, әулие Дохнал, басқаша атағы Патриарх Илия, Чехословакия Социалистік Республикасында коммунизм құлағанға дейін Литомержице латын епархиясында КГБ хабаршысы болған. Олардың сөзін растау үшін «Экспрес» әулие Дохналды КГБ-ның «Тонек» кодолық аты бар шпионы ретінде таныстыратын құжатты жариялады. UOGCC бұл айыптаманы жоққа шығарады.