Шығыс Католик Шіркеуі: Русин Грек Католик Шіркеуінің тарихы мен мәдениеті
Ruthenian Greek Catholic Church
Русин Грек Католик Шіркеуі – Византия обрядындағы Католик Шіркеуі. Тарихы, мәдениеті, Римпен рухани байланысы туралы ақпарат. АҚШ-тағы Византиялық Шіркеу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Византиялық дәстүрдегі Шығыс католик шіркеуі
Eastern Catholic church of the Byzantine Rite
қазіргі Рутен грек католик шіркеуі
the modern Ruthenian Greek Catholic Church
Рутен грек католик шіркеуі, АҚШ-та Византия католик шіркеуі деп те белгілі, Шығыс Еуропа мен Солтүстік Америкада орналасқан, өздігінен басқарылатын (автономды) Шығыс католик шіркеуі. Католик шіркеуінің дербес шіркеуі ретінде, ол Рим Папасымен толық рухани байланыста. Ол өзінің құлшылықтарында, заңдарында және мәдени ерекшеліктерінде Византиялық ғұрыптарды қолданады.
The Ruthenian Greek Catholic Church, also known in the United States as the Byzantine Catholic Church, is a sui iuris (autonomous) Eastern Catholic church based in Eastern Europe and North America. As a particular church of the Catholic Church, it is in full communion with the Holy See. It uses the Byzantine Rite for its liturgies, laws, and cultural identity.
Атауы
Русин Грек-католик шіркеуі бұрынғы Рутениялық Униат шіркеуімен тікелей байланысты болмаса да, оның атауы Шығыс Еуропадағы русин және рутениялық славян халықтарынан және олардың Риммен ғибраттылығынан шыққан. Русин католиктері АҚШ-та Византиялық қағидаларын қолданатын жалғыз Шығыс католиктері емес, бірақ Русин Грек-католик шіркеуі АҚШ-та өзін "Византиялық католик шіркеуі" деп атайды.
While not directly associated with the former Ruthenian Uniate Church, the Ruthenian Greek Catholic Church also derives its name from the Rusyn and Ruthenian Slavic peoples of Eastern Europe and their communion with Rome. While Ruthenian Catholics are not the only Eastern Catholics to utilize the Byzantine Rite in the United States, the Ruthenian Greek Catholic Church refers to itself as the "Byzantine Catholic Church" within the US.
Тарих
Русь шіркеуі бастапқыда Карпат Рутениясында тұратын русиндер арасында қалыптасты. Христиандық және Византия обряды 9 ғасырда әулие Кирилл мен Мефодийдің миссионерлік қызметі арқасында славян халықтарына жеткізілді. 1054 жылғы Ұлы жарылыстан кейін Русь шіркеуі Ужгород одасына дейін православиелік байланыстарын сақтап келді.
The Ruthenian Church originally developed among the Rusyn people who lived in Carpathian Ruthenia. Christianity and the Byzantine Rite was brought to the Slavic peoples in the 9th century as a result of the missionary outreach of Saints Cyril and Methodius. Following the Great Schism of 1054, the Ruthenian Church retained its Orthodox ties until the Union of Uzhhorod.
Озгорск одағы
Русь греко-католик шіркеуінің қазіргі құрылымы 1646 жылғы Ужгород одағына бастау алады, онда шығыс православие дін қызметкерлері Римнің қасиетті тақтысымен қарым-қатынасқа түсті. Русь дін қызметкерлерінің 63 адамы католик шіркеуіне қабылданды; 1664 жылы Мукачевода (қазіргі Украина) жасалған одақ католик қауымына тағы да қосымша қауымдарды әкелді. Бастапқыда одаққа тек абыройлы Другет отбасының меншігіндегі немесе басқаратын жерлер кірді; негізінен, қазіргі Прешов облысының көп бөлігі және Закарпатье облысының бір бөлігі: Абов округі, Гёмёр округі, Шарош округі, Шепеш округі, Торна округі, солтүстік Земплен округі, Унг округінің бір бөлігі және Ужгород қаласының өзі. Нәтижесінде құрылған епархиялар византиялық мұраларын және діни рәсімдерін сақтап, епископтарын базилияндық монахтар мен епархиялық дін қызметкерлерінен құралған кеңес сайлап отырды. Орталық және Шығыс Еуропаның осы бөлігінде Карпат таулары қазіргі Венгрия, Польша, Словакия, Румыния және Украина мемлекеттерінің шекараларымен өтеді. Бүгінде шіркеу көпұлтты. Питтсбург митрополиясының мүшелері көбінесе ағылшын тілінде сөйлейді. Көпшілігі русиндердің ұрпақтары – боиколар, гуцулдар және лемколар сияқты кіші топтарды қоса алғанда, сонымен қатар словактар, венгрлер және хорваттар сияқты басқа ұлттардың ұрпақтары да бар, және славян емес, Шығыс Еуропадан келмеген текті адамдар да кездеседі. Украинадағы Мукачево епархиясы негізінен украин тілінде сөйлейді, бірақ Русь шіркеуінің бір бөлігі болып қала береді. Венгрияның шамамен мың жылдық үстемдігінен кейін, аймақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Чехословакияның құрамына енді. Соғыстан кейін Кеңес Одағына қосылу Русь католик шіркеуін қудалауға әкелді. Коммунизм құлағаннан бері Шығыс Еуропадағы Русь католик шіркеуінің адал жандар мен дін қызметкерлерінің саны қайта жанданып, артып келеді.
The present structure of the Ruthenian Greek Catholic Church traces its origins to the 1646 Union of Uzhhorod, when Eastern Orthodox clergy were received into communion with the Holy See of Rome. Sixty three Ruthenian clergy were received into the Catholic Church; in 1664 a union reached at Munkács (today Mukachevo, Ukraine) brought additional communities into the Catholic communion. Initially, the Union only included lands owned or administered by the noble Drugeth family; essentially, most of the modern day Presov Region and part of Zakarpattia Oblast: Abov County, Gömör County, Sáros County, Szepes County, Torna County, northern Zemplén County, parts of Ung County, and the city of Uzhhorod itself. The resulting dioceses retained their Byzantine patrimony and liturgical traditions, and their bishops were elected by a council composed of Basilian monks and eparchial clergy. In this part of central and eastern Europe, the Carpathian Mountains straddle the borders of the present day states of Hungary, Poland, Slovakia, Romania and Ukraine. Today, the church is multi ethnic. Members of the metropolitan province of Pittsburgh are predominantly English speaking. Most are descendants of Rusyns – including sub groups like the Boikos, Hutsuls and Lemkos – but the descendants of other nationalities are also present such as Slovaks, Hungarians and Croats as well as those of non Slavic and non Eastern European ancestry. The modern Eparchy of Mukacheve in Ukraine is mostly Ukrainian speaking but remains part of the greater Ruthenian Church. After almost a thousand years of Hungarian rule the region became, in part, incorporated in Czechoslovakia after World War I. Annexation to the Soviet Union after the war led to persecution of the Ruthenian Catholic Church. Since the collapse of Communism the Ruthenian Catholic Church in Eastern Europe has seen a resurgence in numbers of faithful and priests.
Америка Құрама Штаттары
19 және 20 ғасырларда Аустрия-Мажарстаннан түрлі Византия католиктері АҚШ-қа, әсіресе көмір өндіруші қалаларға келді. Латын шіркеуінің басымдылық католикалық иерархиясының мүшелері кейде Америка Құрама Штаттары үшін жаңалық саналған үйленген католик дін қызметкерлерін көріп, алаңдады. Олардың талабы бойынша, 1 мамыр 1897 жылы Сенімді тарату жөніндегі қасиетті конгрегация, 2 мамыр 1890 жылы Франсуа Мари Бенжамен Ришарға, Париждің латын архиепископына жолданған хатында белгіленген АҚШ ережелерін қолданды. Бұл ережелерде тек салтбасты және балаларын әкелмейтін жесір дін қызметкерлеріне ғана АҚШ-қа кіруге рұқсат етілгендігі айтылды. Көптеген русин католиктерінің наразылығы кейбір топтардың өздерін қазіргі Америка Православ шіркеуінің (сол кезде Ресей Православ шіркеуінің миссиясы) юрисдикциясына қоюына себеп болды. Бұл қозғалыстың жетекшісі жесір русин католик дін қызметкері Алексис Тот болды, оның Сент-Пол, Миннесота архиепископы Джон Айрлендтың дұрыс емес әрекеттері Тоттың Шығыс Православиесіне өтуіне әкелді. Ол көптеген русин католиктерін өзімен бірге алып келді, ол қайтыс болған кезде шамамен 20 000 адамды құрады, содан кейін олардың саны одан да артты. 1996 жылы Америка Православ шіркеуі оны қасиетті деп жариялады. Алексис Тот және латын католик епископтары арасындағы жағдай Америка Шығыс католиктеріне өз епископтарын құру қажеттігін көрсетті. Папа Пий X 1907 жылы украин епископы Сотер Орынскийді Америкадағы Византиялық тәртіптегі барлық славян Шығыс католиктерінің епископы етіп тағайындады. Осы кезеңде русин Византия католиктері украин грек католиктерімен бір епархияда бірікті. Этникалық шиеленістер Австрияның Галициясынан келген украиндықтар мен Венгрия Корольдігінен келген русиндер және басқа Византия католиктері арасындағы мәдени айырмашылықтарға (көбінесе саяси сипатта) байланысты болды. Бұл Римді Ортынскийдің қайтысынан кейін топтарды екіге бөлуге мәжбүр етті, АҚШ-тағы Шығыс тәртіптегі католиктер үшін екі шіркеу әкімшілігін құрды, олар ұлттық белгісі бойынша бөлінді: бірі украин, екіншісі карпат русині. Әрқайсысын епископ емес, әкімші басқарды: украиндықтар үшін Петр Пониятышин, карпат русиндері үшін Габриэль Мартьяк. Кейін русин дін қызметкері Василий Такач Римде тағайындалып, Америкаға жол тартқанда жаңа епархияның епископы болып тағайындалды. Епископ Таках Америкадағы русин католиктерінің алғашқы епископы болып саналады және оның Питтсбург Византиялық католиктік митрополиялық шіркеуінің ресми негізін қалаушы болып тағайындалуы осының куәсі. Америка Шығыс католиктерінің дін қызметкерлерінің салтбасты болуы Византия/Русин шіркеуіне қатысты 1929 жылғы 1 наурыздағы Cum data fuerit жарлығымен қайта расталды, ол 1939 жылы тағы 10 жылға жаңартылды. Осы және басқа да ұқсас факторларға байланысты, 37 русин приход 1938 жылы Грек Православтық Экуменикалық Патриархтың юрисдикциясына өтті, нәтижесінде Америка Карпат-Русь Православтық Епархиясы құрылды. Латын шіркеуінің католиктік иерархиясымен қарым-қатынас, әсіресе Екінші Ватикандық собордан кейін жақсарды, онда русин шіркеуі литургияда халық тілін қолдану туралы шешімдерге әсер етті. Екінші Ватикандық собор Orientalium Ecclesiarum жарлығында былай деді: Католик шіркеуі Шығыс шіркеулерінің институттарын, литургиялық рәсімдерін, шіркеулік дәстүрлерін және христиан өмірінің орнатылған стандарттарын жоғары бағалайды, өйткені оларда, олар өте ежелгі болса да, елшілерден Әкелерге дейін жеткен дәстүр айқын сақталған және ол құдайдан ашылған және бүкіл әлемдік шіркеудің бөлінбеген мұрасының бір бөлігін құрайды. Екінші Ватикандық собор Шығыс тәртіптегі шіркеулерді литургиялық латыншалауды жоюға және олардың Шығыс христиандық үлгісін нығайтуға шақырды. 1999 жылдың маусым айында АҚШ-тың Питтсбург қаласындағы Византия Суи Юрис митрополиттік шіркеуінің Иерархтар кеңесі өзін-өзі басқару үшін арнайы құқық нормаларын жариялады. 2007 жылдың қаңтарында Иоанн Златоусттың қайта қарастырылған құдайлық литургиясы және Ұлы Василийдің қайта қарастырылған құдайлық литургиясы жарияланды. 2013 жылдың желтоқсанында Рим папасы Шығыс шіркеулері жөніндегі Конгрегациятың тиісті Шығыс шіркеуінің биліктеріне дәстүрлі Шығыс аумағынан тыс жерде де үйленген Шығыс дін қызметкерлерінің пасторлық қызметіне рұқсат беру туралы өтінішін мақұлдады. Русин католик шіркеуінің мүшелігі, басқа суи юрис шіркеулер сияқты, шіркеумен байланысты этникалық топтарға тегін іздейтін адамдармен ғана шектелмейді.
In the 19th and 20th centuries, various Byzantine Catholics from Austria Hungary arrived in the United States, particularly in coal mining towns. Members of the predominant Latin Church Catholic hierarchy were sometimes disturbed by what they saw as the innovation, for the United States, of a married Catholic clergy. At their persistent request, the Sacred Congregation for the Propagation of the Faith applied, on 1 May 1897, to the United States rules already set out in a letter of 2 May 1890 to François Marie Benjamin Richard, the Latin Archbishop of Paris. These rules stated that only celibates and widowed priests coming without their children should be permitted in the United States. The dissatisfaction of many Ruthenian Catholics had already given rise to some groups placing themselves under the jurisdiction of what is today the Orthodox Church in America (at that time a mission of the Russian Orthodox Church). The leader of this movement was the widowed Ruthenian Catholic priest Alexis Toth, whose mistreatment by Archbishop John Ireland of Saint Paul, Minnesota, led to Toth's transfer to Eastern Orthodoxy. He brought with him many Ruthenian Catholics, around 20,000 by the time of his death with many who followed afterward, and was canonized a saint by the Orthodox Church in America in 1996. The situation with Alexis Toth and the Latin Catholic bishops highlighted the need for American Eastern Catholics to have their own bishop. Pope Pius X appointed the Ukrainian bishop Soter Ortynsky in 1907 as bishop for all Slavic Eastern Catholics of the Byzantine rite in America. For this period the Ruthenian Byzantine Catholics were united to the Ukrainian Greek Catholics in the same eparchy. Ethnic tensions flared due to cultural differences (mostly of a political nature) between Ukrainians who came from Austrian ruled Galicia and the Rusyns and other Byzantine Catholics who came from the Kingdom of Hungary. This caused Rome to split the groups after Ortynsky's death, creating two ecclesiastical administrations for Eastern rite Catholics in the United States, divided along nationality lines: one Ukrainian and the other Carpatho Rusyn. Each was headed not by a bishop, but by an administrator: Father Peter Poniatyshyn for the Ukrainians and Father Gabriel Martyak for the Carpatho Rusyns. Later, the Rusyn priest Basil Takach was appointed and consecrated in Rome on his way to America as the new eparchy's bishop. Bishop Takach is considered the first bishop of Ruthenian Catholics in America, and his appointment as the official founding of the Byzantine Catholic Metropolitan Church of Pittsburgh. Clerical celibacy of American Eastern Catholics was restated with special reference to the Byzantine/Ruthenian Church by the 1 March 1929 decree Cum data fuerit, which was renewed for a further 10 years in 1939. Due to this and other similar factors, 37 Ruthenian parishes transferred themselves into the jurisdiction of the Greek Orthodox Ecumenical Patriarch in 1938, creating the American Carpatho Russian Orthodox Diocese. Relations with the Latin Church Catholic hierarchy have improved, especially since the Second Vatican Council, at which the Ruthenian Church influenced decisions regarding using the vernacular (i. e. the language of the people) in the liturgy. In its decree Orientalium Ecclesiarum, the Second Vatican Council declared:The Catholic Church holds in high esteem the institutions, liturgical rites, ecclesiastical traditions and the established standards of the Christian life of the Eastern Churches, for in them, distinguished as they are for their venerable antiquity, there remains conspicuous the tradition that has been handed down from the Apostles through the Fathers and that forms part of the divinely revealed and undivided heritage of the universal Church. The Second Vatican Council urged the Eastern Rite Churches to eliminate liturgical Latinization and to strengthen their Eastern Christian identity. In June 1999 the Council of Hierarchs of the Byzantine Metropolitan Church Sui Iuris of Pittsburgh USA promulgated the norms of particular law to govern itself. In January 2007, the Revised Divine Liturgy of St. John Chrysostom and the Revised Divine Liturgy of St. Basil the Great were promulgated. In December 2013, the Pope approved the request of the Congregation for the Eastern Churches that appropriate Eastern Church authorities be granted the faculty to allow pastoral service of Eastern married clergy also outside the traditional Eastern territory. Membership within the Ruthenian Catholic Church, like the other sui iuris churches, is not limited to those who trace their heritage to the ethnic groups affiliated with the church.