Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Американдық философ және идеялар тарихшысы Мортон Уайт (29 сәуір 1917 жыл - 27 мамыр 2016 жыл) - американдық философ және идеялар тарихшысы. Ол тұтастай прагматизм (прагматизмнің бір түрі) деп атаған ілімнің жақтаушысы, сонымен қатар американдық интеллектуалды тарихтың белгілі ғалымы болды. 1953 жылдан 1970 жылға дейін Гарвард университетінің философия кафедрасының профессоры болды. Ол Принстондағы Жоғары оқу орнының тарихи зерттеулер мектебінің профессоры болды, ол 1970 жылдан 1987 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін тарихи зерттеулер мектебінің профессоры болды.
American philosopher and historian of ideas
Morton White (April 29, 1917 – May 27, 2016) was an American philosopher and historian of ideas. He was a proponent of a doctrine he called holistic pragmatism (a variant of pragmatism) and also a noted scholar of American intellectual history. He was a professor in the Department of Philosophy at Harvard from 1953 to 1970. He was Professor Emeritus in the School of Historical Studies at the Institute for Advanced Study in Princeton, NJ, where he served as Professor in the School of Historical Studies from 1970 until he retired in 1987.
Өмірбаян
Уайт Нью-Йорк қаласының төменгі шығыс жағында Мортон Габриэль Вайсбергер болып дүниеге келді. Ол Колумбия университетінде аспирантураны бітіргенге дейін Нью-Йорктың Сити колледжінде білім алған. 1942 жылы Джон Дьюидің шәкірті болған Эрнест Нагельдің басшылығымен. 1949 жылы ол Америкадағы әлеуметтік ойды жариялады, ол либералды әлеуметтік философияның сын тарихы, Дьюи, Оливер Венделл Холмс-младший, Торштейн Веблен, Чарльз А. Бард пен Джеймс Харви Робинсон. 1957 жылы кітап қайта басылып шыққанда ол өзінің кейбір сын-пікірлерін жұмсартқан алғы сөзді қосты, ал Рейнхольд Нибурдың діни либерализмі мен Уолтер Липманның консерватизміне шабуыл жасаған эпилогты қосты. "Уақыт және соңғы оқиғалар либералды көзқарасты өте басқаша шабуылға ұшыратты, оған мен ешқандай симпатиясы жоқпын және менің жеке сыншыл байқауларым менің жеке пікірімнен мүлдем басқа дәлелдермен, ұстанымдармен және мақсаттармен байланысты болуы мүмкін деп қорқамын" деп жазды ол. 1956 жылы "Философиядағы қайта қосылу жолында" атты еңбегінде Уайт американдық философиядағы прагматикалық және аналитикалық дәстүрлерді татуластыруға тырысты. Гарвардта Уайт Уиллард Ван Орман Куиннің әріптесі болды, ал екеуінің философиялық көзқарастары тығыз байланысты, әсіресе априорлы және эмпирикалық мәлімдемелер арасындағы өткір айырмашылықты қабылдамау. Бірақ Уайт Куиннің "Ғылым философиясы - бұл философияның өзі" деген пікірін жоққа шығарады. Холлистік прагматизмнің негізін пайдаланып, Уайт философиялық зерттеуді ғылымнан тыс мәдени институттарға, мысалы, заң мен өнерге де қолдануға болатынын айтады. 2016 жылы 27 мамырда 99 жасында қайтыс болды.
White was born Morton Gabriel Weisberger in the Lower East Side of New York City. He attended City College of New York as an undergraduate before doing his postgraduate studies at Columbia University, where he completed his Ph. D. in 1942 under Ernest Nagel, who was himself a student of John Dewey. In 1949 he published Social Thought in America, a critical history of liberal social philosophy as represented by the ideas of Dewey, Oliver Wendell Holmes Jr., Thorstein Veblen, Charles A. Beard, and James Harvey Robinson. When the book was republished in 1957 he added a preface in which he softened some of his criticisms, and he added an epilogue in which he attacked the religious liberalism of Reinhold Niebuhr and the conservatism of Walter Lippmann. "Time and recent events," he wrote, "have brought the liberal outlook under a very different kind of attack an attack with which I have no sympathy and I fear that my own critical observations might wrongly be associated with arguments, positions, and purposes quite foreign to my own." In his 1956 work, Toward Reunion in Philosophy, White attempted to reconcile the pragmatic and analytic traditions in American philosophy. At Harvard, White was a colleague of Willard Van Orman Quine, and the philosophical views of the two are closely related, particularly in their rejection of a sharp distinction between a priori and empirical statements. But White rejects Quine's view that "Philosophy of science is philosophy enough." Using the framework of holistic pragmatism, White argues that philosophical inquiry can just as well be applied to cultural institutions beyond science, such as law and art. White died at the age of 99 on May 27, 2016.