Aragonese Crusade

Кіріспе

Капеция крест жорығы Арагонға қарсы 13 ғасырдағы әскери науқан Арагон крест жорығы (12841285), Арагон крест жорығы деп те аталады, бұл Франция Корольдігінің Арагон Корольдігіне қарсы жүргізген әскери іс-әрекеті. Сицилиялық кештеу соғыс (12821302) жалғасы ретінде жүргізілген бұл жорықты папа Мартин IV Сицилияға Арагонның Пётр III араласуына жаза ретінде шақырды, бұл папалық пен Францияның саяси амбицияларына зиян келтірді. Францияның корольдігі Майорка корольдігінің көмегімен крест жорығын бастады. 1285 жылы Францияның Филипп III крест жорығына қарсылық көрсеткеніне қарамастан, Каталонияға басып кірді. Француздар құрлықта сәттілік көрсеткенмен, Арагон теңіз флоты теңізде билік құрды, ал қатты шаршаған француз крестоносцы 1285 жылдың күзінде кері шегінуге мәжбүр болды. 1285 жылы француз әскерінің жеңілуі соғысты аяқтады, ал Арагон 1291 жылы Тараскондағы келісім арқылы папамен татуласты.

Тарих

Сицилиялық кештеудің үлкен соғысының бір бөлігі болған крест жорығын папа Мартин IV 1284 және 1285 жылдары Арагон патшасы Петр III-ге қарсы жариялады. Пётрдің Сицилияны жақында басып алуына байланысты Мартин оған қарсы крест жорығын жариялады және оны патша ретінде ресми түрде орнынан алды. Мартин Арагонды Пётрдің немере інісі, Франция королі Филипп III ұлы Валуа графы Карлге сыйлады. Крест жорығы көп ұзамай Арагонның ішінде азаматтық соғысқа әкелді, өйткені Пётрдің ағасы, Майорка королі Джеймс II француздарға қосылды. Джеймс сондай-ақ Руссильон графлығын мұра етті және осылайша француз және арагон монархтарының иеліктері арасында тұрды. Петір Жақыптың мұрасына кіші ұлы ретінде қарсылық білдірді және крест жорығында осындай бәсекелестіктің салдарын жинады. Петрдің үлкен ұлы, болашақ Альфонсо III, Филипп III ұлы Филипп III -дің билігімен басқарылған Наваррамен шекараны қорғауды тапсырды. Петр Наварраның толыққанды басып кіруінен қорықса да, шекарадан тыс рейдтер ғана болды. Навар королі әкесі басқарған басқыншы әскерге қосылды. 1284 жылы Филипп пен Карл бастаған алғашқы француз әскерлері Руссильонға кірді. Олардың қатарында 16000 атты әскер, 17000 арбаушы, 100000 жаяу әскер және 100 кеме бар еді. Жақып оларды қолдаса да, жергілікті халық оларға қарсы шықты. Эльна қаласын Руссильонның заңсыз ұлы, Руссильонның соңғы графы Нуньо Санчес (1212 1242) батырлықпен қорғады. Ақырында ол жеңіп, собор Папаның легаттарының болуына қарамастан өртелді, ал халық қырғынға ұшырады, барлығы Батардты сақтады. Ол өзінің берілуін келіссөздер арқылы табысты болды және патша әскерінің ілеспе тұтқыны ретінде ілесіп жүрді. 1285 жылы Філіп Батыл Геронаны қоршауға алу үшін оның алдына барып, қамал қапты. Қарсылық күшті болды, бірақ қала басып алынды. Чарльз сонда таққа отырғызылды, бірақ нақты таққа ие болмады. 28 сәуірде кардинал Жан Шоле графтың басына өзінің шапқышын қойды. Осы үшін Карлды мазақтап, бірақ махаббатсыз roi du chapeau ("шапканың патшасы") деген лақап атпен атады. Алайда, Пётр III-нің адмиралы Роже де Лаурия француздарды тез арада жеңілдетті. Француз флоты Паламосқа жақын Каталония жағалауындағы Лес Формигус шайқасында жеңіліп, жойылды. Сонымен қатар, француз лагерінде дизентерия эпидемиясы қатты тарады. Філіптің өзі де осы аурумен ауырады. Француз тағына мұрагерлік билік алған Наварралық Филип Пётрмен келіссөздер жүргізді. Бірақ әскерлерге мұндай жол берілмеді және олар Col de Panissars шайқасында қырылып қалды. Франция патшасы Майорканың Джеймс астанасы Перпиньян қаласында қайтыс болды және Нарбоннада жерленді. Петір одан көп өмір сүрген жоқ. Тарихшы Х. Чейтор Арагон крест жорығын "егерде Капетия монархиясы жасаған болса, ең әділетсіз, қажетсіз және апатты іс" деп сипаттады. В. К. Джордан жас Филиптің папаның Францияның сыртқы саясатына араласуына қарсылық білдіргені үшін оны кінәлады, бұл Еуропа үшін ұзақ уақытқа созылатын салдарларға әкелді. Крест жорығының Францияға қалдырған мұрасы аз болды, бірақ Майорка тәуелсіз мемлекет ретінде қиратылды. Алғашқы жылдары Альфонсо III Майорка, Ибица және Менорканы өзіне қосып алды. 1295 жылы Анагни келісім-шарты аралдарды Джеймске қайтарып берді, ал 1291 жылғы Тараскон келісім-шарты Арагонды ресми түрде Альфонсоға қайтарып берді және шіркеуге тыйым салды.

The crusade, a part of the larger War of the Sicilian Vespers, was declared by Pope Martin IV against King Peter III of Aragon in 1284 and 1285. Because of the recent conquest of Sicily by Peter, Martin declared a crusade against him and officially deposed him as king, on the grounds that Aragon was a papal fief: Peter's grandfather and namesake, Peter II, had surrendered the kingdom as a fief to the Holy See. Martin bestowed Aragon on Peter's nephew Count Charles of Valois, son of King Philip III of France. The crusade soon caused civil war within Aragon, as Peter's brother, King James II of Majorca, joined the French. James had also inherited the County of Roussillon and thus stood between the dominions of the French and Aragonese monarchs. Peter had opposed James' inheritance as a younger son and reaped the consequence of such rivalry in the crusade. Peter's eldest son, the future Alfonso III, was placed in charge of defending the border with Navarre, which was ruled by Philip III's son, Philip the Fair. Although Peter feared a full scale invasion from Navarre, there were only some cross border raids. The Navarrese king joined the main invading army under his father. In 1284, the first French armies under Philip and Charles entered Roussillon. They included 16,000 cavalry, 17,000 crossbowmen, and 100,000 infantry, along with 100 ships in south French ports. Though they had James' support, the local populace rose against them. The city of Elne was valiantly defended by the so called Bâtard de Roussillon (Bastard of Roussillon), the illegitimate son of Nuño Sánchez, late count of Roussillon (1212–1242). Eventually he was overcome and the cathedral was burned, despite the presence of papal legates, while the population was massacred, all save the Bâtard. He succeeded in negotiating his surrender and accompanied the advancing royal forces as a prisoner. In 1285, Philip the Bold entrenched himself before Girona in an attempt to besiege it. The resistance was strong, but the city was taken. Charles was crowned there, but without an actual crown. On 28 April, Cardinal Jean Cholet placed his own hat on the count's head. For this, Charles was derisively but not unaffectionately nicknamed roi du chapeau ("king of the hat"). The French soon experienced a reversal, however, at the hands of Peter III's admiral, Roger de Lauria. The French fleet was defeated and destroyed at the Battle of Les Formigues, on the Catalan coast near to Palamós. As well, the French camp was hit hard by an epidemic of dysentery. Philip himself was afflicted. The heir to the French throne, Philip of Navarre, opened negotiations with Peter for free passage for the royal family through the Pyrenees. But the troops were not offered such passage and were decimated at the Battle of the Col de Panissars. The king of France himself died at Perpignan, the capital of James of Majorca, and was buried in Narbonne. Peter did not long survive him. Historian H. J. Chaytor described the Aragonese Crusade as "perhaps the most unjust, unnecessary and calamitous enterprise ever undertaken by the Capetian monarchy." W. C. Jordan has blamed it for the young Philip's opposition to papal interference in French foreign policy upon his succession, which had long reaching consequences for Europe. The crusade's legacy to France was slight, but Majorca was devastated as an independent polity. Alfonso III annexed Majorca, Ibiza, and Menorca in the following years. In 1295, the Treaty of Anagni returned the islands to James and the Treaty of Tarascon of 1291 officially restored Aragon to Alfonso and lifted the ban of the church.