Кіріспе
Марциана кітапханасы немесе Киелі Марк кітапханасы (, бірақ тарихи құжаттарда әдетте курсив = жоқ деп аталады) - Италияның Венеция қаласындағы қоғамдық кітапхана. Бұл Италиядағы ең көне қоғамдық кітапханалардың бірі және қолжазбалар қоймасы және әлемдегі ең маңызды классикалық мәтіндер жинақтарының бірі. Қаланың қамқоршысы болған Марқаның құрметіне аталған. Кітапхана 1468 жылы Тускулум епискобы және Константинопольдің титулярлық латын патриархы гуманистік ғалым кардинал Бессарион өзінің грек және латын қолжазбаларының жинағын Венеция Республикасына қоғамдық пайдалы кітапхана құру шартымен сыйға тартқанда құрылған. Бұл жинақ Бессарионның бүкіл Грекия мен Италияда сирек кездесетін қолжазбаларды табуға және 1453 жылы Константинополь құлағаннан кейін классикалық грек авторларының жазбаларын және Византия әдебиетін сақтау құралы ретінде оларды сатып алуға немесе көшіруге деген табанды күш-жігерінің нәтижесі болды. Оның Венецияны таңдауы негізінен грек босқындары көп болғандықтан және оның Византия империясымен тарихи байланыстары болғандықтан болды. Алайда, Венеция үкіметі он бесінші ғасырдың соңы мен он алтыншы ғасырдың басында болған әскери қақтығыстар мен саяси тұрақсыздықтың әсерінен онжылдықтар бойы талқыланып, шешімсіз болған қолжазбаларды дұрыс орналастыруға қатысты міндеттемелерін орындауға баяу болды. Кітапхана ақырында қалпына келтіру кезеңінде сәулет арқылы республиканы даңқтауға және оның даналық пен білім орталығы ретінде халықаралық беделін нығайтуға бағытталған үлкен қалалық жаңарту бағдарламасының бір бөлігі ретінде салынған. Бастапқы кітапхана ғимараты Венецияның бұрынғы үкіметтік орталығы болған Сент-Марк алаңында орналасқан, оның ұзақ қасбеті Дож сарайына қарайды. 1537 және 1588 жылдар аралығында салынған бұл ғимарат архитектор Жакопо Сансовиноның шедеврі және Венеция Ренессанс архитектурасының басты туындысы болып саналады. Ренессанс дәуірінің сәулетшісі Андреа Палладио оны "бәлкім, ежелгі заманнан бері қазіргі уақытқа дейін болған ең бай және сәнді ғимарат" ("il più ricco ed ornato edificio che forse sia stato da gli Antichi in qua") деп сипаттаған. Өнер тарихшысы Джейкоб Бёркхардт оны "Италияның ең көрікті зайырлы ғимараты" ("das prächtigste profane Gebäude Italiens") деп атады, ал Фредерик Харт оны "Италияның сәулет тарихындағы ең қанағаттанарлық құрылымдардың бірі" деп атады. Бүгінде ғимарат әдетте "итальянша = жоқ" деп аталады және негізінен мұражай болып табылады. 1904 жылдан бастап кітапхана кеңсесі, оқу бөлмелері және жинақтың басым бөлігі Венеция Республикасының бұрынғы монетасы болған Зеккаға орналастырылды. Кітапхана қазір ресми түрде italic=no деп аталады. Бұл Венеция Республикасындағы үкімет құрған және әлі күнге дейін жұмыс істеп келе жатқан жалғыз ресми мекеме.
The Marciana Library or Library of Saint Mark (, but in historical documents commonly referred to as italic=no) is a public library in Venice, Italy. It is one of the earliest surviving public libraries and repositories for manuscripts in Italy and holds one of the world's most significant collections of classical texts. It is named after St Mark, the patron saint of the city. The library was founded in 1468 when the humanist scholar Cardinal Bessarion, bishop of Tusculum and titular Latin patriarch of Constantinople, donated his collection of Greek and Latin manuscripts to the Republic of Venice, with the stipulation that a library of public utility be established. The collection was the result of Bessarion's persistent efforts to locate rare manuscripts throughout Greece and Italy and then acquire or copy them as a means of preserving the writings of the classical Greek authors and the literature of Byzantium after the fall of Constantinople in 1453. His choice of Venice was primarily due to the city's large community of Greek refugees and its historical ties to the Byzantine Empire. The Venetian government was slow, however, to honour its commitment to suitably house the manuscripts with decades of discussion and indecision, owing to a series of military conflicts in the late fifteenth and early sixteenth centuries and the resulting climate of political uncertainty. The library was ultimately built during the period of recovery as part of a vast programme of urban renewal aimed at glorifying the republic through architecture and affirming its international prestige as a centre of wisdom and learning. The original library building is located in Saint Mark's Square, Venice's former governmental centre, with its long façade facing the Doge's Palace. Constructed between 1537 and 1588, it is considered the masterpiece of the architect Jacopo Sansovino and a key work in Venetian Renaissance architecture. The Renaissance architect Andrea Palladio described it as "perhaps the richest and most ornate building that there has been since ancient times up until now" ("il più ricco ed ornato edificio che forse sia stato da gli Antichi in qua"). The art historian Jacob Burckhardt regarded it as "the most magnificent secular Italian building" ("das prächtigste profane Gebäude Italiens"), and Frederick Hartt called it "one of the most satisfying structures in Italian architectural history". Today, the building is customarily referred to as the 'italic=no' and is largely a museum. Since 1904, the library offices, the reading rooms, and most of the collection have been housed in the adjoining Zecca, the former mint of the Republic of Venice. The library is now formally known as the italic=no. It is the only official institution established by the Venetian Republican government that survives and continues to function.
Тарихи негіздер
Собор кітапханалары мен монастырь кітапханалары Орта ғасырларда бүкіл Италияда зерттеу мен білімнің негізгі орталықтары болды. Бірақ XV ғасырдан бастап классикалық әлем туралы білімді қайта өркендеу дәуіріндегі адамның қалыптасуы үшін маңызды деп санаған гуманистік басымдық әміршілердің қамқорлығымен соттың кітапханаларының көбеюіне әкелді, олардың бірнешеуі белгілі бір дәрежеде жұртшылыққа қолжетімді болды. Венецияда Антиканың ұлы кітапханаларына еліктеп, қоғамдық кітапхана құруға жасалған алғашқы әрекеті сәтсіз болды, өйткені Петрарканың 1362 жылы республикаға сыйға тартқан қолжазбаларының жеке жинағы, ол қайтыс болған кезде таратылды. 1468 жылы Византия гуманисі және ғалымы кардинал Бессарион өзінің 482 грек және 264 латын кодекстерінің жинағын Венеция Республикасына сыйға тартты. 1468 жылы 31 мамырда Дож Кристофор Мороға және Сенатқа жолдаған, табыстылық туралы ресми хатта 1453 жылы Константинополдың құлауы мен оның түріктермен қирауынан кейін Бессарионның ежелгі Грекия мен Византияның сирек кездесетін және маңызды туындыларын сатып алу және оларды өзінің жинағына қосу міндетін жан-жақты атқарғаны туралы айтылады. Кардинал қолжазбаларды Венецияға беруде, олардың көптеген грек босқындары қашып келген және өзі "басқа Византия" ("alterum Byzantium") деп санайтын қалада дұрыс сақталуы керектігін айтты. Бессарионның Венециямен алғашқы байланысы 1438 жылы Никеяның жаңадан тағайындалған митрополиті ретінде Византия делегациясымен Феррарадағы Флоренция кеңесіне келген кезде болды. Ол 1460 және 1461 жылдары Рим папасы Пий ІІ-нің Германияға елшісі ретінде қысқа уақытқа қалаға келді. 1461 жылы 20 желтоқсанда екінші рет қалу кезінде ол Венеция аристократиясына қабылданды. 1463 жылы Бессарион Венецияға папаның өкілі ретінде оралды. Бұл ұзақ уақытқа созылған (1463-1464) кардинал Сан-Джорджо-Маджоре бенедиктиндік монастырында оқыды және оқыды. Ол өлгеннен кейін жіберілетін грек кодекстерін монастырға жіберді. Бірақ гуманист Паоло Морозини мен оның туысы Пьетроның, Венеция елшісінің ықпалымен, Бессарион 1467 жылы папаның келісімімен, оқушылардың бөлек аралда орналасқан монастырға жету қиындықтарын келтіре отырып, сый-сыяпат туралы заңды актіні жойды. Келесі жылы Бессарион өзінің бүкіл жеке кітапханасын, грек және латын кодекстерін, Венеция Республикасына мұра етіп қалдыру ниеті туралы мәлімдеді. 1468 жылы 28 маусымда Пьетро Морозини республика атынан Римдегі Бессарион кітапханасына заңды түрде ие болды. Мұралық мұралыққа келесі жылы Венецияға жәшіктерде жеткізілген 466 кодекс кірді. Бұл алғашқы жеткізілімге 1472 жылы Бессарион қайтыс болғаннан кейін тағы да көп кодекстер мен инкунабулалар қосылды. 1474 жылы Федерико да Монтефелтро ұйымдастырған бұл екінші жүк тасымалы Бессарион өзінің кітапханасының қалған бөлігін сақтап қалған Урбинодан жөнелтілді. Бұл кітаптарға кардиналдың өзі үшін сақтаған немесе 1468 жылдан кейін сатып алған кітаптары да кірді. Венеция үкіметі сыйлықты ризашылықпен қабылдағанына және қоғамдық пайдалы кітапхана құруға бел буғанына қарамастан, кодекстер Дож сарайының ішінде сақталып қалды, олар Санкт-Марк де-Супра прокураторларының басшылығымен мемлекеттік тарихшының қамқорлығына берілді. Кіруді жеңілдету үшін аз жұмыс жасалды, әсіресе Осман империясына қарсы қақтығыстың жылдарында (1463 - 1479), уақыт пен ресурстар соғыс күш-жігеріне бағытталған кезде. 1485 жылы үкіметтік іс-шараларға кеңірек орын беру қажеттілігі сарайдың кішігірім аумағына қораптарды сығу туралы шешім қабылдауға әкелді, онда олар бір-біріне үстіне қойылды. Қол жеткізу қиындап, жергілікті жерде кеңесу мүмкін емес болды. Кодекстер, негізінен, Венеция ақсүйектері мен ғалымдарына беріліп отырса да, кепілдік беру талабы әрқашан орындалмайтын. Кейіннен жеке кітапханалардан немесе кітап дүкендерінен бірнеше кодекс табылды. Кейде көшірмешілерге қолжазбаларды беделді адамдардың жеке кітапханаларына көшіруге рұқсат етілетін: Лоренцо де Медичи жеті грек кодексіне көшірме жасауға тапсырыс берген. Бұл кезеңде қолжазбаларды қайта жасау әдеттегідей қолжазбалардың басылымдарына қолжазбалардың құндылығы төмендейді деп саналғандықтан, бұл кезеңдерде қолжазбаларды қайта шығару әдеттегідей рұқсат етілмейтін. Ал Алдус Мануций өзінің баспасында тек шектеулі көлемде ғана кодекстерді қолданған. Бірнеше көрнекті гуманистер, соның ішінде ресми тарихшы ретінде Маркантонио Сабеллико және Бартоломео д'Альвиано, уақыт өте келе үкім...
Құрылыс
Кітапхананың құрылысы Renovatio urbis (қаланың жаңартылуы) -ның ажырамас бөлігі болды. Бұл бағдарлама Венецияның өзін-өзі сенімділігін арттыруға және Камбрей соғысы кезінде Агнаделлодағы жеңілістен кейін республиканың халықаралық беделін нығайтуға бағытталған. Гримани отбасы қолдаған бұл жобада Марко алаңының ортағасырлық қала орталығынан, тамақ сатушылар мен ақша айырбастаушылар мен тіпті латриналардан классикалық форумға айналуы талап етілді. Бұл мақсат - ежелгі Рим республикасын еске түсіру және 1527 жылы Римді тонаудан кейін Венецияны Римнің шынайы мұрагері ретінде ұсыну. Бұл Венецияның саяси ықпал етудің салыстырмалы жоғалуына қарамастан, оның ұзақ өмір сүруі мен тұрақтылығы оның конституциялық құрылымымен қамтамасыз етілді деген Венеция талаптарын визуалды түрде растайтын болады. Архитектуралық бағдарламаның ауқымы бойынша бұл жоба XVI ғасырдағы Италиядағы қалаларды жаңартудың ең ауқымды жобаларының бірі болды. 1536 жылы басталған ақша шашу залы мен 1538 жылы басталған Сент-Марк шіркеуінің қоңырау мұнарасының лоджиясынан басқа, бұл алаңның оңтүстік жағында және Дож сарайының алдындағы аумақты алып жатқан он үшінші ғасырдағы қираған ғимараттарды ауыстыруды қамтиды. Бұл үшін Санкт-Марк де-Спра прокуратурасы 1536 жылы 14 шілдеде олардың протосы (консультант-архитектор және ғимараттар менеджері) Якопо Сансовиноны тағайындады. Рим тонауынан қашқан Сансовино сәулет бағдарламасын жүзеге асыру үшін қажетті ежелгі римдік прототиптерді тікелей білген және түсінген. Комиссия үш қабатты ғимараттың үлгісін жасады, бірақ жоба түбегейлі өзгертілді. 1537 жылы 6 наурызда жаңа ғимараттың құрылысы екі қабатты ғана болып, сарайдың тікелей алдындағы бөліммен шектелетіндігі және жоғарғы қабатты прокураторлардың кеңселері мен кітапхана үшін қалдыруға шешім қабылданды. Бұл тек қана сыйлықтың шарттарын қанағаттандыруға ғана емес, сонымен қатар республикаға даналық, білім және мәдениет орталығы ретінде атақ әкеледі. 1515 жылы қабылданған бұдан бұрынғы жарлықта Рим мен Афина кітапханаларын мысал ретінде келтіріп, қалаға әсем кітаптар жиналған керемет кітапхана қалаға әшекей, бүкіл Италияға жарық болатыны айтылған.
Сансовиноның бақылауы (1537)
Құрылыс баяу жүрді. Кітапхана үшін таңдалған жер, үкіметке тиесілі болса да, бес қонақүй (Pellegrino, Rizza, Cavaletto, Luna, Lion) және бірнеше тамақ дүкендері орналасқан, олардың көбі ұзақ уақыт келісімшарт бойынша құқықты. Осылайша өзара келісілген басқа орынды табу қажет болды және кем дегенде үш қонақ үй Сент-Марк алаңындағы аймақта қалуы керек еді. Сонымен қатар, қонақүйлер мен дүкендер Сент-Марк алаңын қоршаған қоғамдық ғимараттарға жауапты прокурорларға тұрақты түрде жалға алу табысын берді. Сондықтан, кірісті тосқауылдауды шектеу үшін, құрылыстың жүріп-тұруы мен жаңа орынның қажет болуы бойынша іс-шараларды біртіндеп ауыстыру қажет болды. Оттаман-Венеция соғысынан (1537-1540) кейін қаржыландырудың жетіспеушілігіне байланысты жұмыс тоқтатылды, бірақ 1543 жылы қайта басталды. Келесі жылы, 1544 жылы, Пеллегрино қонақ үйінің қалған бөлігі, содан кейін Рицца қиратылды. Кейінгі тергеуде Сансовино жұмысшылар бетон орнатылғанға дейін уақытша ағаш тіректерді ертерек алып тастады және Сент-Марк бассейніндегі галерея салют ретінде пушкасын атып, ғимаратты сілкіндірді деп мәлімдеді. Алайда, сәулетшіге 20 жыл бойына кететін залалдың құнын жеке өзі өтеуге үкім шығарылды. Оның үстіне, оның стипендиясы 1547 жылға дейін тоқтатылды. Құлау салдарынан конструкция жабынынан көтеріп тұру үшін жеңіл ағаш құрылыммен өзгертілді. Келесі жылдары прокурорлар сенімгерлік қорлардан қарыз алу, төленбеген жалға алу, пайдасыз үлестерді сату және мемлекеттік облигациялардан түскен пайыздық табыстан пайдаланып, қаржыландыруды арттырды. Содан кейін жұмыс тез жүріп кетті. Кавалето қонақ үйі 1550 жылы көшірілді. Келесі үш сарайға сәйкес келетін іргелес вестибюльдегі ескерткіш тақтада Венеция жылы 1133 (яғни 1554) жылы жазылған, бұл құрылыс аяқталуы жақын деп саналғандығын көрсетеді. Сол кезде он төрт бөгет салынды. Алайда, қолайлы балама орын табу қиындықтарына байланысты, тек 1556 жылы қонақ үйлердің соңғысы, Арыстан, көшірілді, бұл ғимаратқа монетахананың бүйірлік кіреберісіне сәйкес он алтыншы шығанаққа жетуге мүмкіндік берді. Бес жылдан кейін ет базарын көшіріп, ғимаратты жалғастыру туралы шешім қабылданғанымен, одан әрі іс-қимыл жасалмады, ал 1570 жылы Сансовино қайтыс болды. Сансовиноның бастапқы жоспарлары сақталмағандықтан, сәулетшінің кітапхананың жиырма бір сарайға жетуін көздегені белгісіз. Скамоццидің кітапхана мен монетахананың қосылуына қатысты жағымсыз пікірлері кейбір сәулет тарихшыларын нәтиже Сансовиноның қасақана жасаған болуы мүмкін емес деп дәлелдеді. Алайда мұрағаттық зерттеулер мен техникалық және эстетикалық бағалаулар қорытындыға келмеді. Скамоццидің басқаруы кезінде ғимараттың биіктігіне қатысты пікірталас қайта ашылды. Алайда Скамоцци кітапханаға бір қабатты қосуды ұсынды. Нәтижелер екіжақты болды, ақыр соңында 1588 жылы кітапхананың екі қабатты болуы туралы шешім қабылданды.
Жоғарғы қабат
Жоғарғы қабат Серлиандар сериясымен сипатталады, өйткені архитектуралық элементті Себастьяно Серлио өзінің "Tutte l'opere d'architettura et prospetiva" атты жеті томдық трактатында суреттеді және сипаттады. Кейіннен архитектор Андреа Палладио танымал еткен бұл элемент Палладиан терезесі деп те аталады. Ол Константиннің аркасы сияқты ежелгі триумф аркаларынан әсер алған және екі қысқа жақтағы шамдардың жанында орналасқан, олардың үстінде перделер бар және бағаналар қолданады. Сансовино Флоренцияда болған кезінен бастап Серлианмен таныс болған, оны Донателло мен Микелоццоның (шамамен 1423 ж. - б.з.б.) Орсанмикеле шіркеуінің қасбетідегі Саудагерлер гильдиясының киелі шатырында байқаған. Ол Римде болған кезінде Донато Брамантенің Ватиканның Регия залында орналасқан үш бөліктен тұратын терезесін көрген болуы керек. Брантенің қолынан шыққан XVI ғасырдағы Римге жақын Геньяццанодағы нимфеум туралы білген болуы мүмкін. Марцианада Сансовино Орсанмичеле прототипіне сәйкес жасалған Серлианды қабылдады, оның тар бүйірлік шамдары бар, бірақ олар биік ашылудан бір-бірінің артына орналастырылған қос бағаналармен бөлінеді. Серлиандар сериясының үстінде үлкен ионикалық бағаналар қатары орналасқан. Эхинуста жұмыртқа мен жебе мотиві бар бас әріптер және жағадағы жалын пальметтері мен маскалар тікелей Римдегі Сатурн ғибадатханасынан және, мүмкін, Джулиано да Сангаллоның Поджио а Кайанодағы Вилла Медицеясынан шабыт алған болуы мүмкін. Негізгі негіздер үшін Сансовино өзінің сәулет білімінің белгісі ретінде Иониялық негізді қабылдады, өйткені оны тікелей байқаған және атап өткен Антонио да Сангалло Жас және Балдассаре Перуцци Фраскатидегі ежелгі қираған жерлер. Сансовино Римдегі Палаццо Гаддидің ауласына (1519-1527) терезелер ашылған жерлермен ауыспалы фестондармен бағаналардың үстіндегі әшекейлі фриз идеясын қолданған болатын. Бірақ терезелерді фризге енгізуді Браманте Римдегі Каприни сарайында (1501-1510, 1938 жылы қиратылған) және Перуццидің XVI ғасырдың басында Вилла Фарнезинада қолданған. Кітапханадағы путтимен орнатылған фестондардың ерекше үлгісі кардинал Доменико Гриманидің көнеліктер жинағына жататын 2 ғасырдың басындағы саркофагтың бір бөлшегіне негізделген сияқты.
Жергілiктi қабат
Жергі қабат Марцеллдің театры мен Римдегі Колизейдің үлгісі бойынша салынған. Ол энтаблераны қолдап тұрған дориялық бағаналардың біріне бірі қосылған және бағаналарға тірелген аркалар сериясының үстінде орналасқан. Аркада үстінде қабатталған бағаналардың үйлесімін Браманте Palazzo di Giustizia үшін ұсынған (орындалмаған), ал Антонио да Сангалло кіші Palazzo Farnese ауласы үшін (1517 жылы басталған) қолданған. Сансовино Марциана кітапханасының шешімін қабылдауда Леон Баттиста Альбертидің ұсынысын адал ұстанды. Үлкен құрылымдарда грек сәулетінен мұра етілген бағана тек қана антаблетураны қолдауы керек, ал римдік қабырғалық құрылыстан мұра етілген арка төрт бұрышты бағаналарға сүйенуі керек, сондықтан алынған аркада "бірнеше жерде ашық және тоқтатылған қабырғаның" қалдықтары болып көрінеді. Архитектордың ұлы Франческоның айтуынша, Сансовиноның Дори фризі бұрышының дизайны ежелгі Рим сәулетінің принциптерін ұстану үшін көп талқыланды және оған құлшылық етілді. Бұл принциптер үшбұрышты соңғы бағананың ортасында, содан кейін жарты метопамен бірге орнатуды талап етті, бірақ орын жеткіліксіз болды. Оларды жетелейтін классикалық мысалдар болмағандықтан, Браманте, Антонио да Сангалло Жас, Рафаэль және басқа да Ұлы Қайта өрлеу дәуірінің сәулетшілері әр түрлі идеяларды жүзеге асырып, дилеммамен күресті, олардың ешқайсысы Витрувиандық ұйғарымды қанағаттандырған жоқ. Сансовиноның шешімі - фриздің соңындағы соңғы пилястрды кеңірек айлаққа орнату арқылы ұзарту, осылайша кемелі жарты метопа үшін қажетті орын жасау. Франческо Сансовиноның айтуынша, оның әкесі Италияның жетекші сәулетшілерін мәселені шешуге шақырып, содан кейін өзінің шешімін ашып, дизайнды сенсациялық етті.
Кескіндеме
Екі өлшемді қабырғаның орнына қасбеті үш өлшемді құрылымдық элементтердің жиынтығы ретінде қарастырылады, оның ішінде іргетастар, аркадалар, бағаналар және бір-бірімен қабаттасып, тереңдік сезімін туғызу үшін, бұл кең көлемді беттік ою-өрнекпен көбейтіледі. Бұл Сансовиноның әріптестерінің жұмысы, соның ішінде Данес Каттанео, Пьетро да Сало, Бартоломео Амманнати және Алессандро Виттория. Төмен рельефте, жер астындағы суреттерде мифологиялық көріністер бар, көбінесе кілт тасындағы құдайлықпен байланысты немесе гротесктер. Жоғарғы қабаттағы шпандельдерде қанатты әйелдер бейнеленген. Бұл суреттер көрерменге алыс көрінеді. Бірінен соң бірі тік тұрған бағаналар мен тұғырлардан тұратын тік конструкциялық осьтер біртіндеп жеңілдеп келеді. Мұның бәрі тік тұрақтылықты баса көрсету үшін және аркадалардың ұзақ, көлденең кезегін тепе-теңдеуге қызмет етеді. Басты жағында жалған тәңірлердің мүсіндері мен ежелгі ғасырлардың өлмейтін батырлары орналасқан. Скамоцци 1588 және 1591 жылдар аралығында Сансовиноның дизайны бойынша салған, бұл шатыр желісі Микеланджелоның Римдегі Капитолий төбесіндегі жобаларынан әсер алған болуы мүмкін және кейіннен Виченцадағы Олимпико театрында Скамоццидің өз жұмысына әсер еткен болуы мүмкін. Скульпторлардың арасында Агостино мен Вигилио Рубини, Камильо Мариани, Тициано Аспетти және Жироламо Кампанья болды. Кітапхананың әсері, жалпы алғанда, бүкіл қасбеті археологиялық артефактілермен қапталған. Мұнда мүсіндер мен ою-өрнектер көп, ал қабырғалардың үлкен аумақтары жоқ. Классикалық сәндік элементтердің көптігіне қоса - обелискилер, кілт тастың бастары, шпандераль фигуралары және рельефтер - әрқайсысы тиісті фриз, карниз және негізге ие Дорикалық және Ионикалық реттер, ежелгі Рим прототиптеріне сәйкес, ғимаратқа шынайылық сезімін береді. Алайда, пропорциялар әрқашан Витрув канондарына сәйкес келмейді. Скамоцци, қатал классик, жерүсті қабаттағы аркаларды сынға алды, олар кішкентай және пропорциялық емес деп саналды, сондай-ақ иондық антаблераның бағаналарға қатысты биіктігі өте жоғары болды. Алайда классикалық дереккөздер венециялықтардың ежелгі дәуірдің ұлы өркениеттерін еліктеуге және өз қалаларын Рим Республикасының мұрагері ретінде көрсетуге деген құмарлығын қанағаттандыруға жеткілікті болды.
Интерьер
Кітапхана тарихи тұрғыдан жоғарғы қабатты алып тұрды, ал жерүсті дүкендерге, кейіннен кафелерге, прокураторларға табыс көзі ретінде жалға берілді. Алтынмен қапталған ішкі бөлмелер Венецияның манерлік кезеңінің шеберлері, соның ішінде Тициан, Тинторетто, Паоло Веронезе және Андреа Шиавоне майлы суреттермен безендірілген. Бұл суреттерден кейбіреулерінде классикалық авторлардың жазбаларынан алынған мифологиялық көріністер бейнеленген: Овидийдің "Метаморфозалары" және "Фасти", Апулейдің "Алтын есегі", Ноннның "Дионисика", Мартиан Капелланың "Филология мен Меркурийдің үйленуі" және "Суда". Көп жағдайда жалған тәңірлер туралы осы әңгімелер Арнобиус пен Евсевийдің ертедегі христиан жазбаларына негізделіп, бейнелі мағынада қолданылады. Басқа суреттерде аллегориялық фигуралар бейнеленген, сонымен қатар өсімдіктер, жануарлар мен объектілердің белгілі бір, бірақ жұмбақ мағыналары бар рәміздерінен тұратын Ренессанс иероглифтері бар. Олар 1505 жылы Хораполлоның "ερογλυφικά" (Hieroglyphica) кітабы жарық көргеннен кейін көптеген гуманистерді қызықтырған Герметика жазбалары мен халдейлік оракулдардың эзотерикасына ерекше қызығушылық танытады. Бұл кітапты 1419 жылы Кристофоро Буондельмонти тауып алды және ежелгі Египет иероглифтерін түсіндірудің кілті деп саналады. Иконографиялық көздер әр түрлі және олар: Пьерио Валерианоның "Иероглифика" (1556) символдар сөздігі; Андреа Алчиатидің "Эмблематум Либер" (1531) және Ахилл Боккидің "Символикариум кваестиум де универсуме генер" (1555) сияқты танымал эмблемалық кітаптар; Франческо Марколини да Форлидің "Le ingeniose sorti" (1540) жұлдызды ойын; сондай-ақ Винченцо Картаридің суретшілер үшін мифографиялық нұсқаулығы "Imagini colla sposizione degli dei antichi" (1556). "Mantegna Tarocchi" баспалдақтағы еркін өнер мен музалардың бейнелері үшін иконографиялық көздер ретінде пайдаланылды. Бірнеше бейнелер белгілі бір педагогикалық функцияға ие болса да, олар сабырлы және табанды билеушілерді қалыптастыруға және кітапханада оқыған асыл жастарға борыштылық пен моральдық жетістіктерге деген құлшыныс қасиеттерін қалыптастыруға бағытталған. Жалпы сәндік бағдарлама Венеция аристократиясының философияға қызығушылығын көрсетеді. Ол жанның неоплатондық өрлеуі негізінде тұжырымдамалық тұрғыдан ұйымдастырылған және білімге ұмтылудың құдайлық даналыққа жетуге бағытталғандығын растайды. Бағдарлама жоғары шындықты трансценденттік түсіну негізінде құрылған идеалды Платондық мемлекеттің бейнесімен аяқталады. Қауымдастық арқылы Венеция Республикасы даналық, тәртіп пен келісімнің үлгісі болып табылады.
Баспалдақ
Саты төрт күмбезден (Этика күмбезі, Риторика күмбезі, Диалектика күмбезі және Поэтика күмбезі) және екі ұшып, әрқайсысының күмбездері жиырма бір суреттермен безендірілген. Кіру және қону кезінде Сансовино фасадтың серльдік элементін қайталады, Истрия түбегіндегі Поладағы Санта-Мария-дель-Каннето шіркеуінің VI ғасырдағы бұзылған Византия шіркеуінен алынған ежелгі бағаналарды қолданады.
Кіреберіс
Алдыңғы бөлмеде Сент-Марк мемлекеттік мектебінің дәріс залы ретінде ойластырылған. 1446 жылы герцогтік канцелярия үшін мемлекеттік қызметкерлерді даярлау үшін құрылған мектеп бастапқыда грамматика мен риторикаға назар аударды. 1460 жылы поэзия, оратория және тарих бойынша екінші лекторлық оқу орнын қосқанда, ол гуманистік мектепке айналды, негізінен ақсүйектер мен азаматтардың ұлдары үшін. Онда оқытқан итальян гуманистерінің арасында Георгий Трапезонтский, Джорджио Валла, Маркантонио Сабеллико, Рафаэль Региус, Баттиста Эгнацио және Марко Мусуро болды. Сонымен қатар, 1560 жылдан бастап академияның келесі жылы банкроттыққа ұшырауына дейін Венеция академиясының кездесулері өтті. Бастапқыда бөлме ағаш орындықтармен қапталған, батыс қабырғаның орталық терезесі астында орналасқан лектормен үзілген. 1591 жылдан бастап, оны Винченцо Скамоцци 1587 жылы Джованни Гримани Венеция Республикасына сыйлаған ежелгі мүсіндер коллекциясын көрсету үшін қоғамдық мүсін залына айналдырды. Бастапқы безендіруден тек төбеде Кристофоро мен Стефано Де Роза Брешианның (1559) үш өлшемді безендіруі бар. Тицианның сегізбұрышты суреті көбінесе даналық немесе тарихтың тұлғасы ретінде танылған. Басқа ұсыныстар: Поэзия, Философия, Риторика және Хаттарға деген сүйіспеншілік.
Франция мен Австрия әкімшіліктері
1797 жылы Венеция Республикасының француздарға құлдырауынан кейін барлық мемлекеттік мекемелердегідей кітапханашы лауазымы да тоқтатылды. Қамқоршы Жакопо Морелли әдеттегі кітапханашы болды. Кітапхананың атауы француздық оккупация кезінде қысқа уақытқа курсивке ауыстырылды (1797 жылдың мамыр айынан 1798 жылдың қаңтарына дейін), бірақ Австрияның алғашқы кезеңінде (1798 - 1805) курсивке қайта оралды. Француз билігінің екінші кезеңінде (1805-1814) ол итальянша = no (Венеция корольдік кітапханасы) деп аталды. 1811 жылы бүкіл коллекция Дож сарайындағы бұрынғы Ұлы Кеңестің залына көшірілді, онда кітапхана ғимарат ретінде, оған іргелес Procuratie Nuove-мен бірге Италияның Наполеон Корольдігінің вице-королі үшін ресми резиденцияға айналдырылды. "Көшірілген=жоқ" (Ескі кітапхана) деп аталатын ғимарат Австрияның екінші кезеңінде (1814-1866) осы қызметінде қолданыла берді, ал әлі де Дож сарайының ішінде жиналғандар, көшірілген=жоқ (Венециядағы Корольдік кітапханасы).
Италия әкімшілігі
1876 жылы Үшінші итальяндық тәуелсіздік соғысынан кейін және Венецияның Италия Корольдігіне қосылуынан кейін Марциана ұлттық кітапхана ретінде тағайындалды, бұл кітапхананың тарихи маңыздылығын мойындайтын, бірақ итальяндық кітапхана жүйесінде белгілі бір құқықтық билікті қамтымайтын атақ. Бұл атақты бірнеше кітапханалар бөліседі, бірақ тек екеуі ғана, Римдегі және Флоренциядағы кітапханалар, Италияда басылған барлық басылымдар үшін заңды депозит талап етілетін ұлттық орталық кітапхананы құрайды. Марсиана жергілікті жариялаушылар басып шығарған кітаптарды алады. 1904 жылы коллекция Дож сарайынан бұрынғы монетаханаға көшірілді. Ол Италияның ұлттық меншігі, ал кітапхана - мемлекеттік кітапхана, ол Мәдени мұра және қызмет және туризм министрлігінің кітапханалар және авторлық құқықтар жөніндегі бас басқармасына (қайырымдылық) байланысты. Бас басқарма қаржылық және әкімшілік көмек көрсетеді. Мұрағат және кітап патологиясы жөніндегі орталық институт (курсив = жоқ) пергамент пен қағазды сақтау мен қалпына келтіру бойынша нақты нұсқаулар береді. Марчиана сонымен қатар Италияның Ұлттық кітапхана қызметіне қатысады, ол мемлекеттік, жеке және университет кітапханалары арасында каталогтауды стандарттауға тырысады. Бұл әртүрлі мекемелердегі жинақтарды қамтитын бірыңғай дерекқор құруды білдіреді. Марсианалар кітапхананың тарихи бөлмелерін 1924 жылы иеленді.
Жинақ
Венеция үкіметі құнды кодекстерді республика үшін азаматтық мақтаныш пен беделдің көзі ретінде қарастырды. Алғашында кітапханаға кіруді жеңілдету немесе оқырмандарға қызмет көрсетуді жақсарту үшін аз жұмыс жасалды. Сақтандыру қорлары кейде өткізілетін, бірақ коллекцияны одан әрі арттыру үшін сатып алу саясаты әзірленбеген. 1575 жылғы түгендеуден бұрын кітапханаға тек екі жаңа қолжазба ғана берілді. 1603 жылы кітапхананың қорын көбейту үшін Венеция Республикасының аумағында басылған барлық кітаптардың көшірмесін бұдан былай Марцианада сақтауға заңмен талап ету әрекеті жасалса да, бұл заңның күшін жоқтығына байланысты бастапқы әсері аз болды. Сондай-ақ, 1650 жылы Сенат заңына сәйкес, прокуратуралар жыл сайын жаңа кітаптар сатып алу үшін қаржы бөлуді талап етті. Дегенмен, 1589 жылы жеке мұралар сериясы басталды және уақыт өте келе коллекцияны айтарлықтай кеңейтті. Он сегізінші ғасырдың басында баспагерлерге жаңа кітаптардың көшірмелерін сақтауға деген талап да күшейе түсті. Сонымен қатар, 1724 жылдан бастап Сенат жинақтың жаңартылуын қамтамасыз ету үшін жаңадан басылған шетелдік кітаптарды сатып алуға жыл сайын қаржы бөлді.
Бессарион кітапханасы
Кардинал Бессарионның жеке кітапханасы Марциананың тарихи ядросын құрайды. Литургиялық және теологиялық мәтіндерден басқа, Бессарионның кітапханасында бастапқыда оның ежелгі грек тарихы, Платон философиясы және ғылым, әсіресе астрономияға деген қызығушылығы көрініс тапқан. Осы мәтіндердің кейбіреулерін Бессарион Италияға (1438) Феррарадағы Флоренция кеңесіне келгенде алып келді; басқалары белгісіз кейіннен Венецияның Мистрас маңындағы Модоне (Метони) қаласынан жеткізілді, онда Бессарион Джемист Плетоның қолында оқыған. Алғашқы кодекстердің арасында Александриялық Кирилл, Евклид, Птолемей және Страбонның еңбектері бар еді. 1440 жылы кардиналдыққа көтерілген Бессарион үлкен қаржылай байлыққа ие болды. Ол белгілі кодекстерді, соның ішінде Александр Афродизийдің еңбектерінің және Птолемейдің Альмагестінің бір кездері папа Бонифаций VIII кітапханасына тиесілі болған, Х ғасырдағы құнды қолжазбаларын қосты. 1450 жылы Бессарион өзінің кітаптарына шіркеулік гербін қоя бастады және сөре белгілерін белгілейді, бұл жинақ жеке кеңесумен шектелмейтінін, бірақ ол ғалымдар үшін тұрақты кітапхана құруды көздегенін көрсетеді. 1454 жылы Константинополь Осман түрікінің қолына түсіп, оның қирауынан кейін, ол Михаил Апостолиус пен Афина епискобы Теофанға Грекияның барлық жерінде, негізінен Адрианополь, Афина, Салоники, Аенос, Галлиполи және Константинополде белгілі бір шығармаларды табу және сатып алу міндетін жүктеді. Сондай-ақ, ол Критте Апостолиус басшылығымен скрипториум құрды. Оның Римдегі үйінде басқа да мәтіндер көшірілетін осындай скрипториум болған. Бұл мақсатта көптеген түпнұсқалар Santa Croce di Fonte Avellana (Marche) монастырынан және оңтүстік Италиядағы бірнеше Базилиан монастырынан қарыз алынды, олардың Бессарион 1446 жылы қорғаушы және апостолдық қонақ деп тағайындалды. Бұлардың ішінде Квинт Смирнейдің "Посттомерика" және Колуфтың "Еленаны ұрлау" атты кітаптары бар, олар отандық мұғалімдер Отрантоға басып кіргеннен кейін және 1480 жылы Сан-Никола ди Казоле монастырының (Апулия) кітапханасы жойылғаннан кейін жоғалған. Августиннің толық еңбектерінің көшірмелері кітап сатушы Веспасиано да Бистиччиден тапсырыспен алынды. Бессарион Джованни Ауриспадан және кейін оның немере інісі және мұрагері Нардо Палмиериден бірнеше шығармалар алды. Бұл еңбектерге 2400 грек өлеңі бар Антология Планудея, Евстафий Фессалоникалықтың Гомердің "Одиссеясына" берген түсініктемесінің жалғыз автографты көшірмесі, Демосфеннің сөйлеген сөздері, Кассиус Дионың Рим тарихы, Фотийдің библиотекасы және Афинейдің "Деипнософистае" еңбегінің жалғыз сақталған көшірмесі кіреді. "Венетус А" және "Венетус Б", ғасырлар бойына білімге ие болған Гомердің "Илиадасының" ең көне мәтіндері, сондай-ақ Ауриспадан алынған болуы мүмкін. Сонымен қатар, Бессарион патрология, философия (негізінен ортағасырлық Платондық және Аристотельдік дәстүрлер), тарих, математика және әдебиет туралы еңбектердің салыстырмалы басымдығы бар латын кодекстерінің параллель жинағын жинады. Олардың кейбіреулері оның Болоньяда тұрғаны кезінде (1450-1455) немесе Сан-Джованни-Евангелиста (Равенна) түпнұсқаларынан көшірілген, соның ішінде Квинтилиан, Лактанций, Августин және Жером еңбектері. Бессарион үшін латын тарихшылары ерекше қызығушылық туғызған. Олардың арасында Ливий мен Тацит болды. Латын кодекстеріне грек жазбаларының Бессарион тапсырған аудармалары да кірді. Германияға (1460-1461) барған кезінде басқа латын кодекстері, атап айтқанда Лира Николай мен Овернь Уильямның экзегетикалық және теологиялық еңбектері сатып алынды. Өмірінің соңында баспа кітаптары көбейіп, Бессарион кітапханасына инкунабланы қоса бастады, негізінен Римдегі Арнольд Паннарц пен Конрад Свейнхайм баспаханасынан. Бұл кітаптарға Цицеронның, Плутархтың, Плинийдің, Квинтилианның және Тома Аквиннің еңбектері, сондай-ақ Бессарионның Платонды қорғаудағы өзінің еңбегінің латын тіліндегі аудармасы, Adversus calumniatorem Platonis (1469) кірді. Марциана кітапханасында қазір 548 грек кодексі, 337 латын кодексі және 27 инкунабула бар. Олардың арасында Орта платоникалық және неоплатоникалық авторлардың еңбектері бар кодекстер бар, олардың көпшілігі олардың жазбаларының ең маңызды, егер жалғыз болмаса, сақталған көзі болып табылады.