Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венеция лагунасының аралы, Италия.
Island of the Venetian Lagoon, Italy
Торчелло (Torcellum;) – Италияның солтүстік-шығысындағы Венеция лагунасының солтүстік жағында орналасқан, сирек қоныстанған арал. Ол алғаш рет 452 жылы қоныстандырылған және Венецияның тұрғындары шыққан ана аралы деп есептеледі. Әулие Марк базиликасы салынғанға дейін, бұл орында қала, собор және епископтар болған.
Torcello (Torcellum; ) is a sparsely populated island at the northern end of the Venetian Lagoon, in north eastern Italy. It was first settled in 452 CE and has been referred to as the parent island from which Venice was populated. It was a town with a cathedral and bishops before St Mark's Basilica was built.
Тарих
Батыс Рим империясы құлағаннан кейін Торчелло лагуна аралдарының бірі болды, оны қайта-қайта болатын варвар шабуылдарынан қашу үшін құрлықтан келген венециялықтар қоныстандырды, әсіресе Аттила 452 жылы Альтинум қаласын және оның төңірегіндегі елді мекендерді қиратқаннан кейін. Венето аймағы қатты күреске қарамастан, готика соғысының соңынан бастап Византияның Равенна экзархатының құрамына формальды түрде кірсе де, жиі готтардың (сарматтардың) шабуылдары мен соғыстары салдарынан қауіпсіздікке толы болмады: келесі 200 жыл ішінде Ломбардтар мен франктар аралдың салыстырмалы қауіпсіздігіне білімі жоғары қала тұрғындарының үздіксіз ағынын әкелді, соның ішінде Альтино епискобы да болды. 638 жылы Торчелло мың жылдан астам уақыт бойы епископтың ресми ордасына айналды, ал Альтинум халқы әулие Гелиодордың қасиетті деректерін әкелді, ол қазір аралдың қасиетті қамқоршысы. Торчелло Константинопольмен тығыз мәдени және сауда байланыстарын сақтап, одан үлкен пайда көрді: алайда, Шығыс Рим империясының шалқары алыс бекінісі болғандықтан, шығыс астанасынан де-факто тәуелсіздік ала алды. Торчелло саяси және сауда орталығы ретінде тез дамыды: 10 ғасырда оның халқы жиі 10 000–35 000 адам деп есептелді, ең көп айтылатын сан – 20 000. Дегенмен, археологтардың соңғы есебі бойынша, оның халқы шамамен 3 000 адамды құрады. Орта ғасырлардан бұрын Торчелло Венециядан гөрі қуатты сауда орталығы болды. Лагунадағы тұзды батпақтардың арқасында тұз өндіру Торчеллоның экономикалық негізіне айналды, ал оның порты сол кезде Византия бақылауында болған пайдалы шығыс-батыс саудасының маңызды қайта экспорттық нарығына тез айналды. Үш жылдың ішінде обадан шамамен 50 000 адам қайтыс болды. 1630 жылы 1629–1631 жылдардағы итальян обасы Венецияның 150 000 тұрғынының үштен бірін өлтірді. Торчелло үшін тағы бір маңызды мәселе – аралдың төңірегіндегі лагунаның батпақты аумағы 14 ғасырға қарай ұлғайды, бұл ішінара жер бетінің төмендеуіне байланысты болды. Көп ұзамай "өлген лагуна" (laguna morta) арқылы жүзу мүмкін болмады және саудагерлер аралға тоқтады. Өсіп келе жатқан батпақтар да безгек ауруын күшейтті. Нәтижесінде, 14 ғасырдың соңына қарай көптеген адамдар аралды тастап Мурано, Бурано немесе Венецияға көшті. Кейбір деректерге сәйкес, қазір мұнда дін қызметкері қоса алғанда, толық жұмыспен қамтылған 10 адам тұрады.
After the downfall of the Western Roman Empire, Torcello was one of the first lagoon islands to be successively populated by those Veneti who fled the terra ferma (mainland) to take shelter from the recurring barbarian invasions, especially after Attila the Hun had destroyed the city of Altinum and all of the surrounding settlements in 452. Although the hard fought Veneto region formally belonged to the Byzantine Exarchate of Ravenna since the end of the Gothic War, it remained unsafe on account of frequent Gothic (Sarmatian) invasions and wars: during the following 200 years the Lombards and the Franks fuelled a permanent influx of sophisticated urban refugees to the island’s relative safety, including the Bishop of Altino himself. In 638, Torcello became the bishop’s official seat for more than a thousand years and the people of Altinum brought with them the relics of Saint Heliodorus, now the patron saint of the island. Torcello benefited from and maintained close cultural and trading ties with Constantinople: however, being a rather distant outpost of the Eastern Roman Empire, it could establish de facto autonomy from the eastern capital. Torcello rapidly grew in importance as a political and trading centre: in the 10th century it had a population often estimated at 10,000–35,000 people, with 20,000 the most commonly cited estimate. However, some recent estimates by archeologists place it at closer to a maximum of 3,000. In pre Medieval times, Torcello was a much more powerful trading center than Venice. Thanks to the lagoon’s salt marshes, the salines became Torcello’s economic backbone and its harbour developed quickly into an important re export market in the profitable east west trade, which was largely controlled by Byzantium during that period. In three years, the plague killed some 50,000 people. In 1630, the Italian plague of 1629–31 killed a third of Venice's 150,000 citizens. A further serious issue for Torcello specifically was that the swamp area of the lagoon around the island increased by the 14th century, partly because of the lowering of the land level. Navigation in the laguna morta (dead lagoon) was impossible before long and traders ceased calling at the island. The growing swamps also seriously aggravated malaria. As a result, by the late 14th century, a substantial number of people left the island for Murano, Burano or Venice. It now has a full time population of just 10 people, including the parish priest, according to some sources,
Көрікті жерлер
Торчеллоның көптеген сарайлары, он екі приходы және он алты монастыры венециялықтар пайдалы құрылыс материалдарын қайта пайдаланғаннан кейін көбінесе жойылды. Қалған жалғыз ортағасырлық құрылыс – собор, шіркеу, қаланың бұрынғы кеңес залы және мұрағаттан (ішінде мұражай орналасқан), сондай-ақ жақын жердегі базилика мен колокольнядан тұрады; соңғы екеуі 1008 жылы қайта салынған. Бүгінгі күні ең басты көрікті орын – 639 жылы салынған Санта-Мария-Ассунта соборы. Ол базилика пішіндес, бүйірлік дәліздері бар, бірақ кесісуі жоқ, және 11-ші және 12-ші ғасырларға тән көптеген византиялық жұмыстарды, оның ішінде мозаикаларды (мысалы, Соңғы Төренің жарқын бейнесін) қамтиды. Басқа да қызықты орындарға 11-ші және 12-ші ғасырларда салынған, грек кресі пішіндес Санта-Фоска шіркеуі, айналасы жартылай сегізбұрышты портикпен қоршалған, және XIV ғасырға жататын екі сарайда орналасқан Museo Provinciale di Torcello (Palazzo dell'Archivio және Palazzo del Consiglio), бұл бір кезде коммуналық үкіметтің ордасы болған. Туристер үшін тағы бір қызықты көрініс – Атилдің тағы деп аталатын ежелгі тас орындық. Алайда, оның ғұндар патшасымен ешқандай қатысы жоқ, бірақ ол подстатаның немесе епископтың креслосы, немесе бас магистраттардың тағайындалған орны болуы мүмкін. Торчеллода сондай-ақ Ібіліс көпірі, яғни Понте-дель-Диаволо немесе Понтичелло-дель-Диаволо (Ібілістің кішкентай көпірі) деп аталатын көпір де бар.
Torcello's numerous palazzi, its twelve parishes and its sixteen cloisters have almost disappeared since the Venetians recycled the useful building material. One small palazzo is the only remaining medieval structure, consisting of a cathedral, a church, the town's former council chamber and archives (which house the museum), and the nearby basilica and campanile; the latter two were rebuilt in the year 1008. Today's main attraction is the Cathedral of Santa Maria Assunta, founded in 639. It is of basilica form with side aisles but no crossing, and has much 11th and 12th century Byzantine work, including mosaics (e. g. a vivid version of the Last Judgement). Other attractions include the 11th and 12th century church of Santa Fosca, in the form of a Greek cross, which is surrounded by a semi octagonal porticus, and the Museo Provinciale di Torcello housed in two fourteenth century palaces, the Palazzo dell'Archivio and the Palazzo del Consiglio, which was once the seat of the communal government. Another noteworthy sight for tourists is an ancient stone chair, known as Attila's Throne. It has, however, nothing to do with the king of the Huns, but may have been the podestà's or the bishop's chair, or the seat where chief magistrates were inaugurated. Torcello is also home to a Devil's Bridge, known as the Ponte del Diavolo or alternatively the Ponticello del Diavolo (devil's little bridge).
Танымал тұрғындар
Эрнест Хемингуэй 1948 жылы сол жерде біраз уақыт өткізді, «Өзен арқылы, ағаштарға» романының бір бөлімін жазды. Роман Торчелло және оның төңірегін көрнекті бейнелейді. Сонымен қатар, көптеген белгілі суретшілер, музыканттар және киножұлдыздар аралда тыныштай жеңілдеу тауып уақыт өткізген. Торчелло Дафна дю Мориердің «Енді қарама» деген қысқа әңгімесінің тұғырнамасы болды.
Ernest Hemingway spent some time there in 1948, writing parts of Across the River and Into the Trees. The novel contains representations of Torcello and its environs. In addition, numerous famous artists, musicians, and movie stars have spent time on the island, a quiet refuge. Torcello is the background for Daphne du Maurier's short story Don't Look Now.