Кіріспе

Чиеса дель Сантиссимо Реденторе, көбінесе Ил Реденторе деп аталады, Италияның Венеция қаласындағы Дорсодуро аймағындағы Джудекка (аралда) орналасқан 16 ғасырғы Рим католик шіркеуі. Оны итальяндық Ренессанс сәулетшісі Андреа Палладио жобалаған және қаланы қатты оба эпидемиясынан құтқарғаны үшін Құдайға алғыс айту мақсатында салынған. Джудекка каналының жағасында орналасқан бұл шіркеу аралдың көрінісін биіктейді. Ол Венеция шіркеулерінің «Хор» қауымдастығының мүшесі болып табылады және Тинторетто, Паоло Веронезе және Франческо Бассано сияқты суретшілердің көптеген картиналарын қамтиды.

Тарих

Il Redentore 1575 және 1576 жылдар аралығында Венецияны қампқан оба індетінен құтқарылғандығы үшін алғыс айту ретінде салынған арнаулы шіркеу. Онда шамамен 46 000 адам (халықтың 25-30%) қаза тапты. Венеция Республикасының Сенаты архитектор Андреа Палладиоға осы арнаулы шіркеудің жобасын жасауды тапсырды. Сенат шіркеудің жоспары шаршы болсын деген тілек білдіргенімен, Палладио екі жағында үштен бірдей капелласы бар, жалғыз кемелі шіркеуді жобалады. Оның Джудекка каналындағы ең ыңғайлы орны Палладиоға Римдегі Пантеон архитектурасынан шабыттанған және кең постаментте орналастырылған қасбетті жасауға мүмкіндік берді. Шіркеудің кіреберісіне 15 сатырдан тұратын баспалдақ жасау қажет болды, бұл Иерусалим ғибадатханасына тікелей сілтеме жасап, Палладионың «(сенушілердің) көтерілуі біртіндеп болуы керек, осылайша шығу жолы олардың құлшынысын арттырады» деген талабына сай келді. Негізгі тас 1577 жылдың 3 мамырында Венеция патриархы Джованни Тревисанмен қаланды, ал ғимарат 1592 жылы қасиетті деп жарияланды. Рим Папасы XIII Григорийдің шұғыл өтінішімен, қасиеттілік рәсімінен кейін шіркеу Капуцин орденінің қарауына берілді. Шіркеуге іргелес монастырда шағын топ монахтар тұрады. Жыл сайын дож мен сенаторлар арнайы салынған понтондық көпір арқылы Заттереден Джудеккаға барып, шіркеудегі қасиетті миссаға қатысады. Festa del Redentore – Венеция күнтізбесіндегі маңызды мерекелердің бірі, ол шілде айының үшінші жексенбісінде тойланады. Мереке күнінен бұрын кешке әсем фейерверк көрсетіліп, одан кейін көпшілік понтондық көпір арқылы әдеттегі шерумен өтеді. 2022 жылдың 15-16 мамырында шіркеуге қара ниеттілердің шабуылы болды. Кейіннен CCTV камераларынан танылған үш адам шіркеудің алдыңғы қасбетінің үш метрлік бөлігін қызғылт түспен бояп, оның үстіне белгісіз теңдеулер жазды. Оқиға куәгері болған жергілікті тұрғын бояуды сумен кетіруге тырысты, бірақ әрекеті сәтсіз аяқталды, бояу тасқа терең сіңіп кетті. Қазіргі таңда реставрация жұмыстарын мемлекеттік өнер мамандары жүргізіп жатыр.

Сыртқы

Il Redentore – Палладионың құрылыстары арасындағы ең маңызды орындардың бірі және оның мансабының ең биік нүктесі саналады. Бұл – Құтқарушының мүсінімен әшекейленген үлкен ақ ғимарат. Фасадтағы орталық үшбұрышты фронтон үлкен, төменгі фронтонның үстіне орналасқан. Бұл классикалық элемент Палладионың Сан-Франческо-делла-Винья шіркеуі үшін жасаған фасадын еске түсіреді, онда ол триумф аркасының өңделген нұсқасын қолданған. Палладио өз фасадтарында қатаң геометриялық пропорцияларды қолдануымен белгілі, және бұл шіркеу де одан ерекшеленбейді. Ғимараттың жалпы биіктігі оның жалпы енінің төрттен бес бөлігін құрайды, ал орталық бөлігінің ені биіктігінің бес алтыдан бөлігіне тең.

Интерьер

Қажылық шіркеу ретінде ғимараттың ұзын кемесі болуы күтілген, бұл Палладио үшін, классикалық архитектураға адалдығын ескере отырып, біршама қиындық тудырды. Соның нәтижесінде, сәл эклектикалық ғимарат пайда болды, ақ штукатур және сұр тас интерьері кемені күмбезді кесісумен үйлестіріп, кеңістіктерді анық бөліп, біріктіреді. Бүкіл интерьер бойында үздірілмейтін Коринт ордері сақталған.

Көркем шығарма

Il Redentore-де Франческо Бассано, Лазаро Бастиани, Карло Сарацени, Леандро Бассано, Пальма Кенже, Жакопо Бассано, Франческо Биссоло, Рокко Маркони, Паоло Веронезе, Альвизе Виварини және Тинторетто шеберханасының суреттері сақталған. Сакристияда 1710 жылы жасалған францискандықтардың балауыздан жасалған бас сериясы бар. Бұл шіркеуді Каналетто бірнеше рет суреттеген, әсіресе қазір Англияның Вобурн абаттығында сақталатын картинасында.