Кіріспе
218 б.з.д. Испаниядағы шайқас, Екінші Пуникалық соғыстың бөлігі Цисса шайқасы Екінші Пуникалық соғыстың бөлігі болды. Бұл соғыс 218 жылы күзде, Солтүстік-шығыс Ибериядағы кельт қаласы Тарраконың жанында өтті. Гней Корнелий Сципион Кальвустың қолбасшылығындағы Рим әскері сан жағынан әлсіз Карфаген әскерін жеңіп, осылайша Ханибалдың б.з.б. 218 жылдың жазында бірнеше ай бұрын бағындырған Эбро өзенінің солтүстігіндегі аумақты иеленді. Бұл римдіктердің Иберияда жүргізген алғашқы шайқасы болды. Бұл римдіктерге достық Иберия тайпалары арасында қауіпсіз база құруға мүмкіндік берді, ал Сципио ағайындыларының Испаниядағы табысына байланысты Ганнибал соғыста Испаниядан күш-жігер іздеді, бірақ ешқашан алмады.
The Battle of Cissa was part of the Second Punic War. It was fought in the fall of 218 BC, near the Celtic town of Tarraco in north eastern Iberia. A Roman army under Gnaeus Cornelius Scipio Calvus defeated an outnumbered Carthaginian army under Hanno, thus gaining control of the territory north of the Ebro River that Hannibal had just subdued a few months prior in the summer of 218 BC. This was the first battle that the Romans had ever fought in Iberia. It allowed the Romans to establish a secure base among friendly Iberian tribes, and due to the eventual success of the Scipio brothers in Spain, Hannibal looked for but never received reinforcements from Spain during the war.
Стратегиялық жағдай
Ганнибалдың Италияға құрлықпен шабуыл жасауы өте қауіпті іс болды, оның сәтсіздігі Карфагенге соғысты ертерек бастауға әкелуі мүмкін еді, бірақ ол осы стратегияны таңдауға мәжбүр болды, өйткені Карфаген империясы 218 жылы кездескен стратегиялық шектеулерге тап болды және бұл стратегияның теңіз арқылы шабуылдан сәттілік алу мүмкіндігі болды. Италияға кемемен жүзу тезірек және құрлықтағы шабуылдың қауіп-қатерінен арылса да, теңізде бүкіл флоттың дауылға ұшырауы мүмкін еді, ал Рим теңізінің үстемдігі Ганнибалдың үлкен армадасына қауіп төндірді, өйткені ол Рим теңіз шабуылдарынан Карфагендік әскери кемелеріне қарамастан, зардап шеккені мүмкін. Әдетте флоттар жағалаумен жүзіп, түнде немесе 2 - 3 күн сайын азық-түлік алу үшін жағаға шығатын, бірақ Карфагеннің Балеар аралдары мен Италия арасындағы жағалауда базасы жоқ еді, онда Римнің одақтасы Массалия мен оның колониялары мен жапайы лигуриялықтар басым болды, ал Рим Сардинияны, Корсика мен Сицилияны басқарып, Испания мен Италия арасындағы жағалауға тиімді үстемдік етті, сондықтан теңіз арқылы шабуыл жасау құрлықтағыдан қауіпті болды. Оның үстіне, Ханнибалдың 9 000 атты Италияға жеткізетін ат көлігі болмауы мүмкін еді. Ал құрлықтан шабуыл жасау, керісінше, күтпеген жерден қол жеткізудің қосымша артықшылығын білдірмек. Ганнибалдың Римділерді қараңғыда ұстау үшін қозғалыстарын мұқият уақытпен жүргізу керек болды, өйткені егер римдіктер оның ниеті туралы біліп алса, онда олар көп жақты соғысқа шығуға жеткілікті ресурстарға ие болды: олар Пиренейлерде Карфаген әскерін бөгеуге бір әскерді жібере алады, Цизальпин Галлиясында күшті күшті күшті орналастыра алады және Африкаға басқа бір уақытта басып кіре алады; немесе Солтүстік Италияда басым күштермен қорғанысқа шығады. Сагунтум қоршауының сәтті аяқталуынан кейін Ганнибал римдіктерді ашуға ештеңе істемеді; ол әскерін босатты және соғыстың жаңалығын алғаннан кейін б.з.д. Ол наурыз - мамыр айларын Испания мен Африканың қорғанысын күшейтумен өткізді, бұл аймақтар Рим материгіне қауіп төндірмейтін екі мақсатқа қызмет етті: аймақтарды күтілетін Рим шабуылына қарсы қорғаумен қатар, бұл Римнің Карфаген Бірінші Пуникалық соғыс желісі бойынша қорғаныс соғысын жүргізетіндігі туралы римдік түсінігін күшейтті, сондықтан Ганнибалдың құрлықтағы шабуылы Римді күзетілмеген күйде ұстады.
Карфагендіктердің орналасуы
Ханнибал өзінің кіші ағасы Хасдрубал Барканы 12 650 жаяу әскер, 2550 атты әскер (11580 африкалық жаяу әскер, 300 лигурандар, 500 балеарлық шүмектер, 450 ливиялық финикиялық 300 испандық илергеттер және 1800 нумидиялық ат әскері) басқарды және Африкаға 20 000 ибериялық сарбаз жіберді (оның ішінде 13 850 жаяу әскер және 1200 ат әскері Мастиани, Терсита, Олькад және Оретес тайпалары, және 870 балеарлық шүмектер). Ханнибалдың әскері 90 000 жаяу және 12 000 атты, 77 000 жаяу және 10 000 атты, 26 000 жаяу және 10 000 атты және 37 филден тұратын. Апианның есебіне сай, бұлардың аты-жөнін Полибий немесе Ливий жазған жоқ, сондықтан да олар Эмпорияға теңіз арқылы әкелінген болуы мүмкін деген болжам бар. Пуникалық флоттың Иберия контингенті, 50 квинкере (тек 32 адам) және 5 трире, Иберия суларында қалды, ол Ханнибалдың әскерін біршама көлеңкеде қалдырды. Әскер, мүмкін, кішігірім колонналарда ұзақ жол бойымен жүріп, 290 мильдік Эброға дейін жүріп, оның ішінде Сукор өзенінен және бес негізгі өзеннен өтіп, шілде айының ортасында өзенге жетті. Карфаген бірнеше ай бойы блокадаға ұшыраған, сондай-ақ көмекші әскерлерді сол уақытта ұрып-соғу керек болды, бірақ б.з.д. 241 жылдан бастап Рим келіссөздер жүргізбеді, бірақ әрқашан Римнің шарттарын қабылдамауымен Карфагенді шарттарын бұзды, сондықтан римдіктер Карфагеннің римдік шарттарды қабылдамауымен және қала блокадасына ұшырағаннан кейін бас тартуымен блефін ойлап, бас тартады деп күткен болуы мүмкін. немесе Нумидиялықтар мен ливиялықтарды Карфагенге қарсы көтеріліп, Карфагенді шешуші жеңіске ұшыратты Карфаген 256 жылы 55 жылы Карфаген бас тартуға жақындады. Рим флоты б.з.д. 219 жылы жұмылдырылып, Екінші Ильри соғысына 220 квинкеременді атқарды. Консул Тиберий Семпроний Лонгус 4 легионды және 160 квинкеремен Африкаға жүзуге нұсқау алды. Публий Корнелий Сципион 4 легионды алып, 60 кемемен Иберияға қарай жүзіп кетуге тиіс еді.
Сципионның кешігуі
Консулдар наурыз айында билікке келіп, өздерінің күштерін ұйымдастыра бастады, алайда Сципион әскері дайын болғанға дейін Бои және Инсубрелер, Цисальпин Галлиясындағы (қазіргі Солтүстік Италия) екі ірі Галл тайпасы, дәстүрлі Галл аумағында бірнеше Рим колонияларын құрумен қарсыласып, және, мүмкін, Ганнибалдың агенттерімен көндіріліп, римдік колониялар Плацентия мен Кремонаға шабуыл жасады, бұл римдіктерді Мутинаға қашуға мәжбүр етті, оны галлар қоршап алды. Бұл 218 жылы сәуір немесе мамыр айларында болған болуы мүмкін, Рим Сенаты Италияның қорғанысына теңіздегі экспедицияға қарағанда басымдық берді, ал претор Перегрин Луций Манлиус Вулсо 600 римдік атлы әскермен, 10 000 одақтас жаяу әскермен және 1000 одақтас атлы әскермен, Сципион әскерінен бөлініп, қоршалған римдіктерге көмек көрсету үшін Цизальпин Галлияға қарай аттанды. Римдіктер б.з.д. 218 жылы жазда Плацентия мен Кремонаны қайтадан басып алып, нығайта бастады. Бұл екі айға созылатын операция болғанға ұқсайды. Семпроний Римде маусым-шілде айларына дейін қалды, оның әскері стратегиялық резерв ретінде әрекет етті, егер Цизальпин Галлиясында көбірек әскер қажет болса, Рим Сицилия мен Липариге қарсы Карфагендік теңіз шабуылдарына жауап бермеді. Март - мамыр айларында Ганнибалдың пассивтілігі мен қорқынышты емес қорғаныс жағдайы, Римдіктердің бірінші соғыстың қайталануына қарсы күресіп жатқаны туралы түсінігін күшейтіп, бұл шешімге ықпал етті.
Эброны аралау науқаны
Сципион Италияда жаңа әскерлерді жинаған кезде, Карфаген әскері үш бағанда Ебро өзенінен қарсылықсыз өтті: ең солтүстік жасақ Ебро мен Сикорис өзендерінің қосылуынан өтіп, өзен аңғарымен бірге таулы елдерге қарай жүрді, орталық баған Еброны Мораның оппидумында кесіп өтіп, ішкі жаққа қарай жүрді, Ганнибалдың бас бағандары қазына сандықтары мен филдермен бірге Эброны Адеба қаласынан кесіп өтіп, жағалау бойымен Таррако, Барчино, Герунда, Эмпория және Иллиберис арқылы жүрді. Грек қалаларын ешбір қақтығыстан сақтап, Иберия руларын жеңген соң, Ганнибал әскерін қайта ұйымдастырды. Ханно есімді генерал, әр түрлі авторлар оны Ганнибалдың немересі (Гасдрубалдың ұлы) деп атаған, ағасы немесе Барсид туысы жоқ, Эброның солтүстігіндегі жаңадан жаулап алынған аумақты 10 000 жаяу әскермен және 1000 атты әскермен қоршап, өзін Римдік руды қолдайтын Баргузилерді қадағалауға арнаған. Ханно сонымен қатар Хасдрубал Баркамен байланыс желісін және Ханнибалдың Сиссадағы лагерінің жанында қалдырған ауыр жүгін күзетті. Ханнибал одан кейін 3000 Карпетандық сарбазды, 7000 басқа да күмәнді адалдықты босатқан, сондықтан Карфаген әскерінің саны қазір 50,000 жаяу және 9,000 ат және 37 фил болды. Карфагендік отрядтар Пиреней тауларын өтіп, Галлияға кірді және 218 жылы қыркүйек айының басында Ильберисте қайта топтасты. Олар жағалаудағы жолды қолданбаған болар, өйткені онда орманды ойыстар көп, олар бануль, пертус немесе перше жолақтары арқылы жүріп, жағалаудағы гректерден мүлдем аулақ болған. Транс-Эбро науқаны Ганнибалға жаңа жауынгерлерге құнды жауынгерлік тәжірибе беруге және Иберия тайпаларына Карфагеннің күші қаншалықты кең екендігін, әсіресе, Массалияның грек колониялары әсер еткенін, әсіресе, ол тұтқындалмаған, ал оның еріксіз әскерлер мен ауыр жүкті тастауы оған мобильді, жүйелді, адал, шайқасқа төзімді тәжірибелі әскер құруға мүмкіндік берді. сонымен қатар, сарбаздардың санын, жүк жануарларын және жүкті пойыздың көлемін азайту арқылы оның жабдықтау және жабдықтау ауыртпалығын азайтуға мүмкіндік берді. Осы уақыт аралығында Ханнибал римдіктермен соғысу туралы ойдан бас тартқан болса керек, өйткені маусым кеш болып қалды, ал Италияға тез жетуге назар аударды.
Ганнибал Сципионнан қашып құтылады
Ганнибал Картахенадан Пиренейге 3 ай жүріп өтті, бірақ Ронаға жету үшін үш апта қажет болды. Ганнибал Карфагендіктер экспедициясын талқылау үшін Рускинода кездескен галл басшыларын - әскер жинағаннан кейін - өзінің бейбіт ниеттерін растап, жомарт сыйлықтармен бірге, кейін Рускиноны басып өтіп, болашақ Виа Домиция арқылы Волка астанасы Немасусқа дейін жүріп, ешқандай оқиғасыз қыркүйек айының соңында Ронданың батыс жағалауына жетті. Ганнибалдың келіссөздер жүргізу қабілеті мен соғыс сандығы жеке галл тайпаларын жол бойында тыныштандыру үшін жақсы пайдаланылды, сондықтан карфагендіктердің азық-түлік іздеуі ешбір сүрінуге әкелмеді; Гальдықтардан да керек-жарақтар сатып алынған болуы мүмкін, өйткені оның жүрісі кезінде болған ешқандай шайқастар туралы мәліметтер жоқ. Ганнибалға Ронада кейбір галлалық тайпалар қарсылық көрсетті және галдарды жеңіп, бірнеше күн жоғалтты, бұл Сципионға оны қыркүйектің ортасында гректердің Массилия қаласына әскерімен бірге қоныс аударғанда, таза кездейсоқтықпен табуға мүмкіндік берді. Сципион кемеге отырмас бұрын Ганнибалдың Эбро өзенінен өткенін білген және карфагендіктер Пиренейдің артында әлі де айналысып жатыр деп болжаған, сондықтан ол әскерлерін түсіріп, лагерь құрды, ауыр жүгін түсірді және жауынгерлеріне теңіздегі саяхаттан қалпына келуіне мүмкіндік берді. Сципион Ганнибалдың Ронда соғысып, шаршап, әлсіреп кетеді деп күткен, сондықтан ол Карфаген әскерінің қайда екенін анықтау үшін барлаушыларды жібермеді, өйткені ол Ганнибалдың бірнеше күндік жүріспен жүргенін сенді. Сципион Массалияда Ганнибалдың Пиренейді кесіп өткенін және карфагендіктердің Ронаға таңғажайып жылдамдықпен жақындап келе жатқанын білгенде таң қалды. Сципион дереу 300 атты әскерді өзеннің шығыс жағалауына жіберді, ал Ганнибалдың әскері тек төрт күндік жүріспен өзеннің батысына қарай жүрді, өйткені Ганнибал Рим әскерін білмеді. Римдік ат әскері Нумидияның жеңіл ат әскерінің осындай күштерімен соғысып, қатты шайқастан кейін карфагендіктерді қуып, карфагендіктердің қосын тапты. Ганнибал римдіктермен соғыспауға шешім қабылдады, өйткені жеңіске жету оның жорығын баяулататын және оны Галияда қыстауға мәжбүр ететін зардаптарға әкелуі мүмкін еді, осылайша римдіктерге келесі көктемде По аңғарында күшті күш жинауға мүмкіндік берді және оның галлалардан операциялық база, азық-түлік пен күшейткіштер алу стратегиясын жеңді. Сципион өзінің базасынан солтүстікке қарай Ганнибалмен күресуге аттанды, ал Ганнибал шығысқа қарай Альп тауларына қарай аттанды. Карфагендіктердің бос жатқан лагеріне жеткен Сципион Ганнибалдың үш күндік сапарға жақын екенін біледі. Сципион Ганнибалдың артынша Альп тауларына бармайтынын шешті, өйткені оның әскері қысқы науқанға жарақталмаған және дайындалмаған, ал беймәлім аумаққа аттанған кезде галлар немесе карфагендіктер қоршауға алу қаупі бар еді. Ганнибал Ронда римдіктер күткеннен жылдам жетті және Публий Сципионды Испанияда немесе Галлияда Ганнибалды ұстап тұру жөніндегі миссиясында сәтсіздікке ұшырады, бұл бүкіл римдік стратегиялық жоспарды бұзуға әкеп соқты. Теңіз жағалауына қарай жүріп шыққаннан кейін Сципион өзінің үлкен ағасы Гнейдің (б.з.д. 221 жылы консул болған) қолбасшылығымен өзінің күштерінің басым бөлігін Иберияға жіберуге шешім қабылдады, ал өзі Аннибалға қарсы қорғанысты ұйымдастыру үшін шағын ертіп Солтүстік Италияға оралды. Бұл қадам екі мақсатқа қызмет етті: Гней Сципион күш-жабдықтардың Ганнибалға құрлық арқылы жетуіне кедергі келтіріп, атақ пен олжаны жинап алады; Публий Сципион, егер ол Ганнибалды Италияда жеңе алса, Римнің Құтқарушысы болады; осылайша бұл атақ пен байлық үшін римдік аристократиялық бәсекеде бүкіл науқанның даңқы Сципион отбасына тиесілі екенін қамтамасыз етеді. Римдік барлаушылар қыркүйек айының соңында Ганнибалдың лагерін тапты, бұл Ронда сағасындағы римдік лагерден сегіз күндік сапар болды, сондықтан Гней Сципион Испанияға қазан айының ортасында желкенмен жетті.
Кіріспе
Римдіктер Каталониядан Ганнибалдың кетіп кетуінен кейін төрт-бес апта ішінде Иберияға келіп, Каталониядағы карфагендік қолбасшы Ханноны толығымен таң қалдырды. Ханноның 10 000 жаяу және 1000 атты әскері болды, және ол бастапқыда Римге жақтас Баргузилерді күзету үшін орналастырылған, бірақ ол көтерілісті басу үшін Эмпориядан оңтүстікке қарай 150 миль жүріп өтуі керек болды, сондықтан Карфагендіктер Римнің келуіне қарсы тұру мүмкіндігіне ие болмады, ал Ханноның қаласа да, оған жеткілікті сарбаздары болмаған. Илергеттер Римдіктерге жақтас тайпаларға шабуыл жасай бастады, ал Хасдрубал Еброны қайтадан кесіп өтіп, Сципионды жазалау экспедицияларын жіберуге және бейбітшілікті қалпына келтіруге мәжбүр етті. Римдіктердің беделі Иберияда нығая бастады, ал карфагендіктер елеулі соққыға ұшырады. Теңіз контингентіне жауапты офицерлерді тәртіпсіздіктері үшін жазалап, олжаны сарбаздарына үлестіргеннен кейін Сципион және римдік әскер Тарракода қыстады. Хасдрубал Эброның оңтүстігіндегі одақтас қалаларды қоршап алғаннан кейін Картахенаға кетіп қалды. Егер Хано қандай да бір жолмен шайқаста жеңіске жеткен болса, Ханнибалға б. з. б. 217 жылы Барсид Ибериядан күш-жігер алуы мүмкін еді. Бұл шайқас Сципион үшін Иберияда Требия шайқасы сияқты Италияда Ганнибал үшін бірдей нәтиже әкелді: операция базасын қамтамасыз ету және кейбір жергілікті тайпаларды азық-түлік пен жауынгерлер көзі ретінде жеңу және ең бастысы, Ганнибалдың Ибериядағы базасынан құрлық арқылы байланысын тоқтату. Сципион Ханнибалдан айырмашылығы, өзеннің оңтүстігіндегі жау аумағына бірден ірі жорық бастаған жоқ. Ол жақын болашақта Ганнибал сияқты өз базасынан бас тартпайды. Сципион өзінің иеліктерін нығайту, Иберия тайпаларын бағындыру немесе достасу және Карфаген аумағын шабуылдау үшін уақыт тапты. Бұл іс-әрекеттер Римнің Ибериядағы болашақ іс-әрекеттерінің негізін қалады.
Стратегиялық маңызы
Ганнибал өзінің жорығын мамыр айының аяғында немесе маусым айының басында бастаған болатын, ал Эбро өзенін кесіп өткеннен кейін ол 22 000 сарбазға соққан кампанияда Иберия тайпаларымен шайқасты. Карфагенге стратегиялық жағынан аз құнды болғандықтан, ол Испаниядан кетер алдында аймақты қорғауға жеткілікті сарбаз қалдыра алмады. Испанияның бүкіл жерінде осы баяу жүрудің себебі, Картахенадан Пиренейге дейін және Ронда оның 46 000 сарбазы болды, бұл оған қажет болған жағдайда римдіктермен тең жағдайда күресуге мүмкіндік берді (Сципион мен Семпроний біріктірілген әскерлерінде 48 000 жаяу әскер мен 4600 салт аттыға қолбасшылық етті), сондай-ақ қолайлы жағдайда Альптерге жету үшін қажетті жылдамдықпен жүріп өту. Ханнибал, Риммен соғыспауды шешкен Сципион әскерімен Италияға қайтып кетеді деп күткен болар. Сципионмен Ронаның маңында шайқаспауды таңдауы оған негізгі стратегиялық мақсатына жетуге, Альп тауларын кесіп өтіп Италияға жетуге, Испанияның қауіпсіздігі болып табылатын екінші мақсатына назар аударуға мүмкіндік берді. Ганнибал Испанияны қорғамағандығы үшін сынға ұшырауы мүмкін, бұл оның алғашқы рекруттар көзі болуы керек еді, сондықтан ол Сципионның қызметіне байланысты Испаниядан ешқандай күшейтулерді қабылдамады. Алайда, Ганнибал Испанияны шабуылдан қорғап, Сципион әскерін Ронда жеңген болса, бірақ нәтижесінде оның қозғалысын баяулатқан және Альп тауларын кесіп өтуге мүмкіндік бермейтін көптеген жарақаттанғандардың салдарынан Галияда қыстауға тура келген болса, римдіктер Пода оның алға шығуына қарсы тұрып, оның әскері Альп асуынан шыққан кезде, шаршап, ең әлсіз күйінде шабуыл жасауға мүмкіндік алған болар еді. Сонымен қатар, Ганнибал Римнің стратегиялық жоспары талап еткендей Италиядан тыс жерде қалып қойған болса, Семпроний Африкаға шабуыл жасап, Ганнибалдың кері шақыруын бастаған болар еді. Ұлы Ескендір Персияға басып кіргенде, Антипатрды Македониядағы регенті етіп қалдырды, ол патшалықты қауіпсіз ұстады және қажет болған жағдайда Ескендірге күш-жігер жіберді. Ханнибал Испанияны Карфаген үшін қауіпсіз етіп, Асдрубал мен Карфагенге қол қуаттарын жіберуге сену үшін Хасдрубал Баркаға сену керек болды. Алайда Испаниядан ешқашан қол қуат алмағанына және Карфагеннен бір рет қана қол қуат алғанына қарамастан, Ханнибал Римді жеңіліс шетіне жеткізді. Публий Сципиоға Ганнибалды Испания мен Галлияда ұстау міндеті жүктелген, бұл келесі қадамды жүзеге асырудың негізгі шарты болды: Африканы басып алу; Испания екінші мақсат болды. Галлияның Цизальпин Галлиядағы Галлиялық көтерілісі Сципионның Испанияға келуін кешіктірді және оның әскерін жойылудан сақтап қалды, өйткені Ганнибал 87 000 102 000 сарбазды жұмылдырып, Италияға қарай жүріп-тұрудан бұрын римдіктерді қарсы алып, жеңу үшін Испания арқылы баяу жүріп кетті, ал Сципионның 24 600 сарбазы болды. Ганнибалдың Галлияны басып өту жылдамдығы римдіктердің жоспарын бұзды: Ганнибал Сципион тіпті теңізге шыққанға дейін Эбро өзенінен өтіп кеткен болатын, сондықтан римдіктер Ронаға жеткен кезде Ганнибал өзеннен өтіп кеткен болатын, оны Сципион тек кездейсоқ анықтаған. Сципионның Ганнибалды Италиядан алып тастаудағы басты мақсатына жетудің жолы болмады, бірақ ол екінші мақсат - Испанияға бара алады. Сципионның өз ағасын Испанияға шабуылға жіберу туралы шешімі Родостың Мемноны парсыларға Ұлы Александрға қарсы қолдаған стратегияны көрсетеді. Мемнон парсылықтардың Македонияға Спарта мен Афинамен бірлесіп, парсылық флоттың көмегімен шабуыл жасауын ұсынды, ал Александр Кіші Азияда "жанып қалған жер" стратегиясы арқылы шабуыл жасады. Сципион ағайындыларының Испаниядағы сәттілігіне байланысты Ганнибал соғыста Испаниядан күш-жігер іздеді, бірақ ешқашан алмады. Бір тарихшы егер Публий Сципион 218 жылы Испанияға әскерін жібермесе, оның ұлы 202 жылы Зама қаласында жеңіске жетпейтінін болжады. Екінші жағынан, Публий Сципион өзінің әскерін Италияға алып бармай, По аңғарында Ганнибалға қарсы 40 000 жаяу әскер мен 4000 атты әскерді шоғырландыру мүмкіндігін жіберіп алды және, мүмкін, Карфагендіктер Сципионның бастапқы жоспарлағандай, сарқылып, саны азайып, өткелдерден шыққанда, Ганнибалға шабуыл жасау мүмкіндігін жіберіп алды. Егер Сципион өзінің әскерін Италияға қайтарып әкелген болса, Римге Африкаға шабуыл жасауды бастау үшін Симпронийге Сицилиядан теңізге шығуға рұқсат беру немесе Сципионға қосылуға бұйрық беру мүмкіндігі болар еді, сондықтан Ганн�...
Hannibal probably expected Scipio to go back to Italy with his army when he chose not to fight the Romans in Gaul. His choice not to fight Scipio near the Rhône enabled him to focus on reaching his primary strategic objective, reaching Italy by crossing the Alps, over his secondary goal, which was the security of Spain. Hannibal can be criticized for not securing Spain, which should have been his primary source of recruits, so he never received any reinforcements from Spain due to the activities of Scipio. However, had Hannibal secured Spain from invasion by defeating Scipio's army on the Rhône, but as a consequence had had to winter in Gaul due to a large number of wounded that would have slowed his movement and made the crossing Alps impossible, the Romans would have been able to amass overwhelming forces in the Po to oppose his advance and attack as his army emerged from the Alpine pass, exhausted and at its weakest; and furthermore, had Hannibal thus been stuck outside Italy as the Roman strategic plan required, Sempronius might have attacked Africa, triggering the recall of Hannibal and forcing him into a unwinnable war of attrition. When Alexander the Great invaded Persia, he left Antipater as his regent in Macedon, who kept the kingdom safe and sent reinforcements to Alexander as needed. Hannibal had to trust Hasdrubal Barca play a similar role, to keep Spain secure for Carthage , and to trust both Hasdrubal and Carthage to send reinforcements, yet despite never being reinforced from Spain and only once from Carthage, Hannibal still brought Rome to the brink of defeat. Publius Scipio was tasked with holding Hannibal in Spain and Gaul, which was the essential prerequisite for implementation of the next step: invasion of Africa; Spain was a secondary objective. The Gallic rebellion in Cisalpine Gaul delayed Scipio's arrival to Spain, and probably saved his army from destruction, as Hannibal had mobilized 87,000 – 102,000 soldiers and had moved slowly through Spain to meet and beat the Romans before marching for Italy, whereas Scipio had 24,600 soldiers. The speed of Hannibal's march across Gaul scuttled the Roman plan: Hannibal had already crossed the Ebro before Scipio had even set sail, so that by the time the Romans arrived at the Rhône, Hannibal had already crossed the river, which Scipio discovered only by chance. Scipio now had no way to succeed in his primary objective of holding Hannibal out of Italy, but he could still go to Spain, the secondary objective. Scipio's decision to send his brother to attack Spain mirrors the strategy Memnon of Rhodes had advocated against Alexander the Great to the Persians. Memnon suggested that the Persians attack Macedonia in conjunction with Sparta and Athens, with the help of the superior Persian fleet, while Alexander kept busy in Asia Minor through a "scorched earth" strategy. Due to the eventual success of the Scipio brothers in Spain, Hannibal looked for but never received reinforcements from Spain during the war, and one historian has speculated that if Publius Scipio had not sent his army to Spain in 218 BC, his son probably would not have won at Zama in 202 BC. On the other hand, Publius Scipio missed the chance to concentrate 40,000 infantry and 4,000 cavalry against Hannibal in the Po valley by not taking his army to Italy, and probably missed the chance to attack Hannibal as the Carthaginians emerged from the passes, exhausted and diminished in numbers as Scipio had originally planned. Had Scipio brought his army back to Italy, Rome would have had the option to launch the invasion of Africa by allowing Sempronius to set sail from Sicily, or order him to join Scipio, so Hannibal would have faced 60,000 Roman soldiers instead of 40,000 at the Battle of Trebbia, from this line of thought Scipio made a grave mistake by sending his army to Spain, which probably prolonged the war for another sixteen years.