Sarigan

Кіріспе

Солтүстік Мариан аралдары тізбегіндегі жанартау аралы Сарыган немесе Сарыгуан - Тынық мұхитындағы адам тұрмайтын жанартау аралы. Бұл АҚШ аумағы болып табылатын Солтүстік Мариан аралдарының бір бөлігі. Сарыган Анатахан аралының солтүстік-шығысында, Гугуанның оңтүстігінде және Солтүстік Мариан аралдарындағы ең үлкен арал Сайпанның солтүстігінде орналасқан. Аралда халық аз болды, бірақ қазіргі уақытта жанартаулық белсенділіктің салдарынан адам тұрмайды. Қазіргі уақытта бұл табиғи қорық.

Тарих

Сариганды бастапқыда Чаморролар қоныстанған. Аралды алғаш рет 1543 жылдың қазан айының соңында испандық зерттеуші Бернардо де ла Торре Сан-Хуан-де-Летран каракетімен Саранганиден Жаңа Испанияға қайтуға тырысқан кезде картаға түсірді. 1695 жылы жергілікті тұрғындар күшпен Сайпанға, ал үш жылдан кейін Гуамға айдалды. 1899 жылы Солтүстік Мариана аралдарын Испания Германия империясына салғаннан кейін Агриган Германияның Жаңа Гвинеясының бөлігі ретінде басқарылды. Арал 1900 жылдан 1906 жылға дейін жазалау колониясы ретінде пайдаланылды. Сариган қаласында тұтқындар отбасыларымен бірге тұратын, олар негізінен кокос плантацияларында жұмыс істеген. 1909 жылы аралды Германия мен Жапонияның серіктестігі - "Паган қоғамы" жалға алды, олар копраны экспорттауды жалғастырды. Компания сонымен қатар Жапония мен Еуропаға экспорттау үшін құс қауырсындарын аулауға құс аулаушыларды жұмысқа орналастырды. Алайда 1912 жылдан бастап "Паган қоғамы" қаржылық қиындықтарға ұшырады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сарыған Жапон империясының бақылауына түсті және кейіннен Оңтүстік теңіздер мандатының бөлігі ретінде басқарылды. 1930 жылдары аралда 10-20 отбасы тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін арал АҚШ-тың бақылауына түсті және тұрғындары аралдан шығарылды. 1947 жылдан бастап арал Тынық мұхиты аралдарының сенімгерлік аумағының бөлігі ретінде басқарылды. 1978 жылдан бастап арал Солтүстік Мариана аралдары Одақтастығының Солтүстік аралдар муниципалитетіне кіреді. Бүгінде арал табиғат қорығы болып табылады, ал 1990 жылдардың ортасында Сарығанды жабайы жануарлардан құтқару жобасы басталды; бүгінгі күні бірнеше мысық қалды. Сарыган Гуам мен Сайпаннан құрып кету қаупі төнген құстарды көшіру үшін ұсынылды. 2010 жылы 28 мамырда оңтүстікке қарай 11 шақырым жерде орналасқан су асты вулканы бу мен күлдің қысқаша бұлтын шығарды, ол 49000 футқа (14935 м) көтеріліп, Тынық мұхитының су бетінде құм қиыршық тас ізін қалдырды. Сарыган атылысынан кейін Солтүстік Мариана аралдары үкіметі оны тыйым салған.

Sarigan was originally settled by the Chamorros. The island was first charted by Europeans in late October 1543 by Spanish explorer Bernardo de la Torre on board of the carrack San Juan de Letrán when trying to return from Sarangani to New Spain. In 1695, the natives were forcibly removed to Saipan, and three years later to Guam. Following the sale of the Northern Marianas by Spain to the German Empire in 1899, Agrigan was administered as part of German New Guinea. The island was used as a penal colony from 1900 to 1906. The prisoners, who lived some with their families on Sarigan were mainly employed by the coconut plantations. In 1909, the island was leased by the Pagan Society, a German Japanese partnership, which continued to export copra. The company also employed fowlers to hunt birds for feathers for export to Japan and Europe. However, the Pagan Society fell into financial difficulties from 1912. During World War I, Sarigan came under the control of the Empire of Japan and was subsequently administered as part of the South Seas Mandate. In the 1930s, between 10 and 20 families lived on the island. Following World War II, the island came under the control of the United States and the residents were removed from the island. As of 1947, the island was administered as part of the Trust Territory of the Pacific Islands. Since 1978, the island has been part of the Northern Islands Municipality of the Commonwealth of the Northern Mariana Islands. Today, the island is a nature preserve, and in the mid 1990s, a project was launched to rid Sarigan of its population of feral animals; today, only a few cats remain. Sarigan has been proposed as a site for relocation of endangered birds from Guam and Saipan. On May 28, 2010, a submarine volcano 7 mile (11 km) to the south erupted a brief cloud of steam and ash that briefly rose to 49000 feet (14935 m) and left a trail of pumice debris on the surface of the waters of the Pacific Ocean. Sarigan was declared off limits by the government of the Northern Mariana Islands after the eruption.

География

Сарыған аралы - үшбұрышты, ұзындығы мен ені - 5 м. Аралдың солтүстік-батыс жағалауы - ең қоныстанған жер, биіктігі - 5 м.