Кіріспе

Винкт қазасы (Bloedbad van Vinkt) - Лис шайқасы кезінде 1940 жылы 26-28 мамырда Шығыс Фландриядағы Винкт және Мейгем ауылдарында неміс сарбаздары жасаған соғыс қылмысы. 86 мен 140-тың арасында бейбіт тұрғындар аңдып өлтірілген Вермахт әскерлері 377-ші жаяу әскер полкі 225-ші жаяу әскер дивизиясы, бельгиялық армияның ауылдағы қарсылығына жауап ретінде.

Өмірбаян

Неміс армиясы батысқа қарай алға жылжуды жалғастыра отырып, британдық экспедициялық күшті (Дюнкеркке қашып құтылуға тырысқан) және бельгиялық әскерді кері итеріп жібергенде, Винкт ауылы маңызды нысанаға айналды, өйткені ол оңтүстікке қарай Генттен Лилльге дейінгі жолда және батысқа қарай неміс жолын бөгеген Шпидонк каналына қарай орналасқан. Алайда, 25 мамырда екі жақ та Француз соғысының нәтижесін білетін, француз армиясы құлдырап, бельгиялық армия британдықтардың кері қашуын қорғау үшін соғысты ұзартуға мәжбүр болды. Шпидонк каналы арқылы өтетін көпірді Бельгияның 1-ші дивизиясы "Шассер Арденне" қорғады, бұл сол кездегі Бельгия армиясында дивизиядағы бес полктің бірін танк полкіне айналдырды, қалғандары мотоциклмен және велосипедпен жүретіндер болды. Бір кездері бұл дивизия Бельгия армиясының ең ынталыларының бірі болып шықты. Бельгиялық команда көпірді қиратпауға, батысқа қарай бара жатқан ағылшындықтарға және оңтүстікке қарай бара жатқан бельгиялық босқындарға көмектесу үшін көпірді күзетуге шешім қабылдады. Бір миллионнан астам бельгиялық, олардың көпшілігі жаяу жүрді, өйткені әртүрлі әскерлер көліктер мен аттарды реквизициялады, олар босқындар болды. Винктте болған оқиға туралы хабарлар тағы бір миллион адамды оңтүстікке немесе батысқа қашуға мәжбүр етеді. Қызыл Крест мәліметтері бойынша маусым айының ортасына қарай Бельгия халқының 30%-ы елден кетіп қалған.

25 мамыр

25 мамырда көпірдің қасына келген Германияның 225-ші жаяу әскер дивизиясы, көбінесе Гамбург ауданының солтүстігіндегі Ицхеодан келген нашар даярланған сарбаздардан тұратын, оны кесіп өту мүмкін емес деп тапты. Олар 140 бейбіт тұрғындарды тұтқынға алып, оларды адам қалқаны ретінде қолданды. "Шассерс арденна" неміс позицияларын қиындатып, өту мүмкін болмай қалған кезде, тұтқындардың арасында граната жарылып, 27 адам қаза тапты.

26 мамыр

Жексенбі күні немістер Меигем және Винкт шіркеулерінде және көршілес аймақтағы түрлі фермаларда тұтқындарды ұстады. Кейбір тұтқындар сол сәтте-ақ өлтірілді. Меигем шіркеуінде жарылыс болып, 27 адам қаза тапты.

27 мамыр

Адольф Гитлер неміс радиосында Бельгияның дереу және шартты түрде берілуін талап етті. Бельгияның королі Леопольд III өзінің бас қолбасшы ретінде қару-жарақты тастау үшін билігін қолданатынын мәлімдеді. Арденныйлық аңшылар оқиғаның өршуін білмей, әлі де көпірді ұстап, қорғап отырды. Белгісіз себептермен 225-ші дивизия тұтқындарды өлтіре бастады. Қауіпкерлер оңтүстікке қарай сапар шегіп бара жатқан бағаналардан кездейсоқ алынып, дереу өлім жазасына кесілді. Тек төрт адам ғана құтыла алды; біреуі, діни қызметкер, екі өлі әріптесімен жерленген.

28 мамыр

Леопольд III және Бельгия әскері таңертең ерте тұрып (герман уақыты бойынша таңғы 4-те, 5-те) берілді. Бұл Винктегі кісі өлтіруді тоқтатпады. Бас тартудан кейін тоғыз адам атып өлтірілді. Соңғы бес құрбанды өз қабірлерін қазып алуға мәжбүр болды.

Жәбірленушілердің жалпы саны

Көпшілік дереккөздер 86 мен 140-ға дейінгі құрбандарды айтады, 86 - өлім жазасына кесілген құрбандардың жалпы саны. Бұл айырмашылық тарихшылардың көпiр алдындағы құрбандарды және Мейгемдегі шіркеуде жарылыстан қаза тапқан 27 адамды қоса алғанда, басқа да тарихшылардың айтуынан туындайды. 25 мамырда жарылған гранатаның неміс болғандығы анық, бірақ шіркеудегі жарылыс әдетте бельгиялық артиллерияға тиесілі. Алайда, шіркеудегі жарылыс туралы дау-дамайлар әлі де бар, өйткені кейбіреулер кейіннен неміс офицерлерінің шіркеуге қол гранаталарын лақтырып жатқанын көрді деп мәлімдеді. Барлық әйелдер барымтаға алынғаннан кейін жарылыс алдында шіркеуден шығарылды, бұл оқиғаның барлық 27 құрбаны ер адамдар екендігін растады. 27 мамырда қашып құтылған діни қызметкер басқаша сурет салған. Ол өлі әйелдер мен балаларды, тіпті сәбилерді көрдім деп мәлімдеді. Кейіннен әйелдер мен балалардың мәйіті табылмағандықтан, егер бұл шын болса, онда оқиға орны кейіннен тазартылған, ал өлім жазаларының нақты саны әдеттегі 86 немесе 140-тан әлдеқайда жоғары. Алайда бельгиялық тарихшылардың көбісі діни қызметкер көрген босқындар қасақана емес, өрескел атыс кезінде өлтірілген деп санайды.

Салдары

Бұл қаза туралы хабар тараған сайын, неміс баспасөз көздері оны жоққа шығарды немесе кешірді, бельгиялық азаматтар сарбаздар сияқты киінді деп мәлімдеді. Британдық газеттер оқиғаның нақты мәнін білгенмен, Бельгияда болғандықтан, оны жариялаудан бас тартты. Олар 1914 жылы "Бельгияны зорлау" деген мақтанышпен жасаған соғыс үгіт-насихаттарын қайталап жатырмыз деп айыпталудан қорықты. Белгиядан тыс жерлерде бұл оқиғаларға көп көңіл бөлінбесе де, олар жазасыз қалмады. Неміс офицерлері соғыс аяқталғаннан кейін сотталды. Винктедегі қырғынды елеулі еске алудың жоқтығына әртүрлі жазушылар, соның ішінде бельгиялық романист Ксавье Ханотт пікір білдірді.