Кіріспе

Гвалиордың махаражасы (1779-1827) Шримант Даулат Рао Шинде (Синдия; 1779 21 наурыз 1827 ж.) - 1794 жылдан 1827 жылы қайтыс болғанға дейін Орталық Үндістандағы Гвалиор мемлекетінің махаражасы (әміршісі). Оның билігі Маратха империясы ішіндегі үстемдік үшін күреспен және кеңейіп келе жатқан Шығыс Үндістан компаниясымен соғыстармен тұспа-тұс келді. Дәулетрау екінші және үшінші англо-маратха соғыстарында маңызды рөл атқарды.

Скидияға көтерілу

Дәулетрау Синдия әулетінің мүшесі болды және 1794 жылы 12 ақпанда 15 жасында Махараджа Махаджи Шинде қайтыс болғаннан кейін Гвалиор тағына отырды. Дәулетрауды Сатара Чhatrapati және Пешва ресми түрде 3 наурызда 1794 жылы таныды және оны ресми түрде орнатты. Оған император Шах Алам II 1794 жылы 10 мамырда Наиб Вакил и Мутлақ (Империяның регентінің орынбасары), Әмір әл Умара (Әмірлердің басшысы) атақтары берілді. Гвальяр мемлекеті Маратха империясының бір бөлігі болды, оны 17 ғасырда Шиваджи құрған. Империяның іс жүзіндегі бақылауы Шиваджидің мұрагерлерінен Империяның тұқым қуалайтын бас министрлеріне, пешваларға берілді. Империя 18 ғасырда Моғол империясының есебінен кеңінен кеңейді. Маратха әскерлерінің қолбасшылары империяның кеңейген сайын, қол астындағы аумақтарда пешвалар атынан чаут (салық) жинау билігін алды. Дәулетраудың ата-бабасы Раноджи Синдия Мальва және Гирд аймақтарындағы аумақтарды моғолдардан басып алды, ақырында Уджайнда құрылған, бірақ стратегиялық Гвалиор бекінісі есімімен аталған мемлекетті құрды. Оның әйелі Байза Бай өз заманының қуатты әрі ақылды әйелінен еді. Гуалиор штатының істерінде маңызды рөл атқарған. Панипаттың үшінші шайқасында Маратхалардың жеңілуі Маратхалардың солтүстік-батысқа қарай кеңейуін тоқтатты және империядағы биліктің орталықсыздандырылуын жеделдетті. Бұл бес ең күшті Маратха әулетінен тұратын "пентархия" болды: Пунаның Пешвалары, Гвалиордың Синдиялары, Индордың Холкарлары, Дхар мен Девастың Паварлары, Нагпурдың Бхонслары және Бароданың Гейквадтары. Даулатраоның бұрынғы билеушісі Махаджи Шинде Панипаттан кейін Гвалиорды империяның басты әскери күшіне айналдырды, Бенуа де Бойннің қолбасшылығымен жақсы даярланған заманауи армияны жасақтады. Сондықтан Даулатрао өзін Маратха империясының мүшесі ретінде емес, Үндістанның басты билеушісі ретінде қарастырды.

Синдия-Холкар қақтығысы

Бұл кезде жас Пешуа Мадхаврао II-нің өлімі (1795 ж.) және оның салдарынан туындаған қиындықтар, Тукоджирао Холкардың өлімі және дүрбелеңді Яшвантрао Холкардың көтерілуі, Нана Фарнавистің интригалары конфедерацияны шатастыруға әкеліп, Синдияның билікті иемденуіне мүмкіндік берді. Мараттар тұрғысынан күмәнді кейіпкер Сәржерао Гхатгедің ықпалына түсіп, оның қызымен үйленді (1798). Мүмкін осы кеңесшіге итермеленген Дәулетрау өз иелігін кез келген бағаға көбейтуге ұмтылды және Дхар мен Девас Маратха Понуарларынан аумақтарды басып алды. Алайда, Индұрдың жасвантрау Холкардың күшейіп келе жатқан билігі оны үрейлендірді. 1801 жылдың шілдесінде Яшвантрау Синдидің астанасы Уджайнның алдына келіп, Джон Гессингтің кейбір батальондарын жеңгеннен кейін, тұрғындарынан үлкен сомаға ақша алды, бірақ қаланы қиратпады. Алайда қазан айында Сарджерао Гатге Индорды тонап, оны жермен-жексен етіп, тұрғындарына қатыгездіктің барлық түрлерін жасады. 1802 жылы Дивали мейрамында Яшвантрау Холкар Пуне қаласына жақын Хадапсарда Синдия мен Пешва Баджирау ІІ-нің біріккен әскерлерін жеңді. Бұл шайқас Горпади, Банвади және Хадапсарда өтті. Осы уақыттан бастап Гарди ка вакат, немесе әлі күнге дейін аталғандай, "қақтығыстар кезеңі" басталды, оның ішінде бүкіл Орталық Үндістанды Әмір хан және басқалар қол астындағы Синдия мен Холкар әскерлері және олардың ертедегі жыртқыш Пиндари тобы басып алды. Беноа де Бойн 1796 жылы Гвалиор армиясының қолбасшысы болып отставкаға кетті; оның орнын басқан Пьер Куилльер Перрон өте басқа таңбалы адам болды, оның француз офицерлеріне деген қатал фаворитизмі, жоғарылату туралы барлық талаптарға қарамастан, тұрақты корпуста ризашылық тудырды.

Үнді-британ келісім-шарты

Ақырында, 1802 жылдың 31 желтоқсанында Пешва Бассейн келісімшартына қол қойды, ол бойынша Шығыс Үндістан компаниясы Үндістандағы ең басты күш ретінде танылды. Сындияның келіссөзге барлық әрекеттерінен үнемі жалтаруы оны ағылшындармен қақтығысқа әкелді, ал оның батыс және солтүстік Үндістандағы билігі Ахмаднагар, Ассае, Аргаон, Асиргарх және Ласвари қалаларында үлкен жеңілістерден кейін құлдырады. 1803 жылы 30 желтоқсанда ол Суржи Анжангаон келісімшартына қол қойды, ол Ямуна мен Ганг, Оңтүстік Харьяна, Баруч ауданы және оның басқа да аймақтарының оңтүстігіндегі жерлерін беруге міндетті болды. Көп ұзамай, Бүрханпур келісімшарты бойынша ол келісімшарт бойынша берілген аумақтың табысынан төленетін қосалқы күшті ұстауға келісті. Суржи Анжангаон келісімінің тоғызыншы бабы бойынша ол Гвалиор мен Гохад қамалдарынан айырылды. Соңғы жағдайдан туындаған наразылық қақтығысқа әкеліп соқты, ол Резиденттің лагерін тонау мен Резидентті тұтқын ретінде ұстаумен аяқталды. 1805 жылы Лорд Корнуоллистің жаңа саясаты бойынша Гохад пен Гвалиор қалпына келтірілді, ал Чамбал өзені штаттың солтүстік шекарасы болды, ал Раджпут штаттарына қатысты кейбір талаптар жойылды, Компания әкімшілігі сонымен бірге Удайпурмен, Жодхпурмен, Котамен немесе Мальва, Мевар немесе Марвардағы Синдияға дейінгі кез-келген бас салық төлеушімен келісім жасаспауға міндеттенді. 1811 жылы Шримант Даулат Рао көршілес Чандери патшалығын жаулап алды. 1816 жылы Синдияны Пиндарилерді жоюға шақырады. Біршама уақыт бойы оның қандай бағыт қабылдайтыны күмәнді болды, бірақ ол ақыр соңында 1817 жылы Гвалиор келісімін жасады, ол толық ынтымақтастыққа уәде берді. Алайда, ол өз міндетін орындамай, келісім бойынша берілген Асиргард бекінісін сақтап қалуға ниетті болды. 1818 жылы жаңа келісім-шарт бойынша шекаралар өзгертілді, Аджмер және басқа жерлер берілді.