Кіріспе
Польшадағы шөл Блендов шөл (Pustynia Błędowska) - Польшадағы Блендов (Метрополис GZM-дегі Dąbrowa Górnicza бөлігі) және Чечло мен Ключе ауылдары арасында орналасқан құм мен қиыршық тас аумағы. Аймақ негізінен Кіші Польша воеводалығының Силезия таулы жерінде орналасқан. Блендов шөлдігі - Орталық Еуропадағы ең үлкен құм жинақтауы, ол теңізге жақын емес аймақта орналасқан. Құмдардың орташа тереңдігі 40 м, ең терең жері 70 м. Бяла Премза өзені шөлді шығыстан батысқа қарай екіге бөледі. Шөлдің ең солтүстік бөлігіне келушілер кіре алмайды, өйткені ол әскери аймақ, онда жаттығулар өткізіледі. Бладво шөлінің пайда болуы табиғи жолмен емес, адам әрекеті нәтижесінде болды, бұл су деңгейін төмендетеді, сондықтан жер өсімдіктерді қолдауға қабілетті емес. Орта ғасырлардан бастап, жергілікті кен өндіру мен металл өңдеудің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін бұл аймақтың ормандары агрессивті түрде тазартылды. Бұл кесу шамамен 5 м. 150 км2 құм, ол бір кездері оңтүстікке дейін Шчаковаға дейін жетті. Аңыз бойынша, шөлді жақын маңдағы күміс кен орнын құмға көміп тастағысы келген шайтан жаратты. Шөл дала 20-ғасырдың басынан бастап әскери полигон ретінде қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның Африка корпусы Африкаға жіберілмес бұрын, бұл аймақты сарбаздарды даярлау және жабдықтарды сынау үшін қолданды. 2014 жылы АҚШ, Канада және Польша күштерінің қатысуымен әуеден шабуыл жасау операциясы. Блендов шөлінің пайда болғаннан бері ғасырлар бойы оның көп бөлігі өсіп-өніп келеді. 2013 және 2014 жылдары ЕО-ның басшылығынан атаулы орманды жою және жергілікті өсімдіктер тіршілігін жою шөл құмдарының бір бөлігін қалпына келтірді, орта ғасырлардан бастап экожүйеге зиян келтірді. Шөл - табиғи мекен емес, адам қолымен жасалған.
Błędów Desert (Pustynia Błędowska), is an area of sands and gravels located between Błędów (part of Dąbrowa Górnicza in Metropolis GZM) and the villages of Chechło and Klucze in Poland. The area lies mainly on the Silesian Highlands in the Lesser Poland Voivodeship. The Błędów Desert is Central Europe's largest accumulation of loose sand in an area away from any sea, deposited thousands of years ago by a melting glacier. It occupies an area of The sands have an average depth of 40 m, up to 70 m at the maximum. The Biała Przemsza River divides the desert in two from east to west. The northernmost part of the desert is closed to visitors because it is a military zone, where exercises take place. The Błędów Desert was not created naturally, but rather as a result of human activity, which lowered the water table to such a degree that the ground could no longer support plant life. Beginning in the Middle Ages, the area's forests were aggressively cleared to meet the needs of local mining and metal working endeavors. This clearcutting exposed approx. 150 km2 of sand, which once reached as far south as Szczakowa. According to legend, the desert was created by the Devil, who wanted to bury the nearby Olkusz silver mine in sand. The desert was used as a military proving ground from the beginning of the 20th century. During the Second World War, the German Afrika Korps used the area to train soldiers and to test equipment before deployment in Africa. Military exercises continue in the area, including an airborne assault operation involving US, Canadian, and Polish forces in 2014. In the centuries since its appearance, much of the Błędów Desert has been grown over. In 2013 and 2014 EU lead intentional deforestation and destruction of the native plant life had restored some of the desert sands, continuing the damage to the ecosystem from the Middle Ages. The desert is entirely man made and not a natural habitat.
Қоршаған орта
Мұз дәуірі кезінде қазіргі шөлдің аймағына құм мен қиыршық тас жиналды. Кейіннен бұл аймақ тығыз орманмен қамтылды, ол 13 ғасырдан бері Олкус аймағында жұмыс істейтін күміс және қорғасын кен орындары үшін пайдаланылды. Ағаш кесу мен жер асты суларын өндіру шөлді аймақтардың пайда болуына әкелді. ХХ ғасырдың басында мұнда фатаморгана және құм дауылдары байқалады. Бледов шөлінің ескі фотосуреттерінде шөлдің бойымен кез келген биік құмдық төбелер көрсетілген, бұл оған басқа нәрселермен қатар, Болеслав Прустың "Фараон" фильмін түсіру үшін ашық аспан астында қызмет етуге мүмкіндік берді. 1950 жылдары шөлдің көп бөлігі жергілікті ұшқыш құмды нығайту және айналадағы далаларды құммен көмуден қорғау үшін қарағай мен сабанмен отырғызылды. Бұл шөлдің басым бөлігінің жоғалуына әкелді. 1950 жылдардың соңында жүргізілген алғашқы геоморфологиялық зерттеулер Бладдов шөлінің қазіргі кезде екі айтарлықтай әртүрлі бөліктен тұратындығын дәлелдеді: солтүстік және оңтүстік, оларды Оазис тәрізді аймақ бөліп отырды. "Шөлдің" солтүстік бөлігі қазіргідей дефляциялық рельефпен сипатталады. Ал батыс бөлігінде көлденең, шығыс бөлігінде бойлық түкпірлер жүйесі әртүрлі даму кезеңдерінде аймақтың оңтүстік бөлігінің шегінде болды. Құмдықтардың арасында шамамен үлкен дефляциялық беттер мен бассейндер пайда болды. Блендов шөлінің аумағы солтүстік пен оңтүстікте орман кешендерімен қоршалған. Ормандық көршілес аймақ Белая Премза аңғарының шетіндегі бір бөлігіне де тән. Сондықтан да, құмдық беткей мен орман арасындағы шекарада, құмдық беткейлер қалыптасқан. 1960 жылдан бастап Бладвоу шөлінің аумағы екіншілік адамның араласуына байланысты тез өзгеріп, "шөл" ортаға айналды. Алайда бұл араласу бұрынғыдан мүлдем өзгеше болды. Өсімдіктер жойылмаған, бірақ құмдарды тұрақтандыру үшін қарқынды отырғызылды. Онда негізінен саз ағаштары (Salix acutifolia) мен (S. arenaria) бұталары, сондай-ақ қарағайлар (Pinus sylvestris) мен алдер (Alnus) өседі. 1970 жылдан бастап талқыланған аймақтағы гидрологиялық және гидрогеологиялық жағдайлар да айтарлықтай өзгерді. Аталған жылға дейін жер асты суларының деңгейі жер деңгейінен 3/8 м төмен болған. Кейіннен ол 20-30 м-ге дейін кенеттен төмендеді, себебі қазіргі уақытта жақын маңдағы мырыш пен қорғасын кендерін терең игеру. Алайда, бұл жағдайлардың өзгеруі өсімдіктер арасында ешқандай өзгеріс тудырмады, өйткені жоғарыда аталған түрлер жаңа су режиміне бейімделіп, құрғақ жағдайда өсіп-өнуін жалғастырды. 40 жыл ішінде (1995 жылы) жоғарыда аталған адамның араласуы, сондай-ақ саз бұталары мен шөп өсімдіктерінің табиғи жалғасуы мен кеңейуі салдарынан өсімдіктермен қамтылған аумақтар айтарлықтай өсті. Жас қарағай ормандары мен псамофильді өсімдіктер (негізінен Corynephorus canescens, Koeleria glauca, Festuca ovina, сирек кездесетін Elymus arenarius) Salix acutifolia бұталарымен және S. arenaria зерттеудің барлық аумағын жауып, бұрынғы жас ормандар жетілгенге айналды. Сондықтан Блендов шөлінің бірегей "шөлдік" сипаты мүлдем жоғалып кетті. 2004-2005 жылдары өсімдіктерсіз аумақтар ескі белсенді дефляциялық бассейндер (Шығыс-шығыс бөлігінде) өте аз болды, олар морфогенетикалық рөлін атқармайды және оларды Саликс arenaria үйірмелермен жабады, бұл сипаттағы фитогендік төбелерді құрайды. Бүгінде шөлдің тым өсіп кетуін болдырмау және оның ерекше табиғатын сақтау үшін күш-жігер жұмсалуда. Мал жайылымдарын да олардың өсіп-өнуіне жол бермеу үшін жоспарланған.
Флора
Аймақта құмды топырақ пен динамикалық құмдық жағдайларға бейімделген әртүрлі жоғары өсімдіктердің (қан тамырлы) 100-ден аз түрі бар. Құмдық өсімдіктердің мысалдары: сұр шашты шөп, Морисонның шұбыры, Teesdalia nudicaulis, жалпы whitlowgrass, marram шөп, құмдық шөп және жалпы мирт. Сирек кездесетін немесе қорғалатын түрлерге: сабақты қарағай, ханшайымның қарағай, кең жапырақты гелеборин және жергілікті эндемик Кохлерия полоника жатады.
Фауна
Шөлдегі фауна негізінен жәндіктер мен құстардан тұрады (150 түр). Құстар арасында ең танымал - борик құсқұйрығы немесе далалық құсқұйрық. Құмға құс құйылған далалық құстар бір кезде құрға ұя салған. Ақ Пзремза өзені шөлдің ортасымен ағады, онда мускатлы иттер мен бобёрлар кездеседі, ал өзенде жағалық шамдар кездеседі. Құмдарда жауыздықпен айналысатын солтүстік таужынысты жолбарыстар тіршілік етеді. Олар жасыл немесе күлгін түсті, қақпақтарында ақ дақтар бар. Құмырсқалар құммен қоректеніп, олардың личинкалары түйіршік тәрізді саңылаулар құрып, құмырсқалар соларға түседі.
Оқиғалар
Шөл даласында жүгіру, отбасылық пикниктер мен концерттер сияқты көптеген циклдік іс-шаралар өтеді.
Жел гүлдері
Ключе мен Хутки қалаларын байланыстыратын жолдың жанында орналасқан жел көлі символына ұқсас көпірлер мен платформалар салынған ағаш инсталляция. Құрылғының жанында Ключеге апаратын туристік жол басталады. Шөл далада орын алатын оқиғалар үшін ортақ қызығушылық.
Чжубатка (382 м биіктіктен жоғары)
Ключедегі төбе, шөлдің көрінісі. Туристік іс-шараларға арналған бірнеше орындықтар мен үстелдер және өртке қарсы қарауыл ретінде қызмет ететін бақылау мұнарасы бар.
Dąbrówka төбесі (355 м биіктіктен жоғары)
Чечло ауылының маңында орналасқан шөлді бақылау платформасы бар көрнекі орын. Байқау алаңына жақын жерде Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі бункер орналасқан. Бұл жерде шөлдің жабық аймағы көрінеді.