Кіріспе
Литвалық сәулетші Лоринас Гуцевичюс (Wawrzyniec Gucewicz; 17531798) - Литва Ұлы Княжестігіндегі поляк-литвалық сәулетші, оның барлық жобалары сол жерде салынған. Жас кезінде ол Италия мен Парижге және Батыс Еуропаның басқа да елдеріне саяхаттап, сол жерде қазіргі заманғы танымал неоклассикалық француз сәулетшілері Жак Жермен Суффлот пен Клод Николас Ледудың үйінде сәулет өнерімен айналысты. Кейіннен Вильнюс университетінің алдыңғы ізі болған Вильнюс иезуит академиясының профессоры болып тағайындалды. Оның ең танымал туындылары арасында Вильнюс соборы, Вильнюс қалалық әкімдігі және Веркайдағы епископтардың жазғы сарайы бар. Оның стиліне формалар мен көлемнің монументалдылығы, қоршаған ортамен үйлесімділік және антик архитектуралық формаларға ерекше қарау тән.
Laurynas Gucevičius (Wawrzyniec Gucewicz; 1753–1798) was a Polish Lithuanian architect from the Grand Duchy of Lithuania, and all of his designs were built there. In his youth he travelled to Italy and Paris and other countries in Western Europe, where he studied architecture under the notable contemporary neo classical French architects, Jacques Germain Soufflot and Claude Nicolas Ledoux. Later he was appointed professor at the Jesuit Academy of Vilnius, the predecessor of the University of Vilnius. Among the best known of his works are the Vilnius Cathedral, the Vilnius Town Hall and the summer palace of bishops in Verkiai. The monumentality of forms and volume, the harmony with surroundings and a special treatment of antique architectural forms are the characteristics of his style.
Өмірбаян
Литва Ұлы Княздығының Купискиске жақын Мигонис ауылында дүниеге келген. Оның әкесі литвалық шаруа Симонас Масиулис еді. Ол Лауринас Масулис деп шомылдыру рәсімінен өтті. 1773 жылы Вильнюс академиясына оқуға түседі. Инженерлік мамандықты оқыды, Марцин Кнакфустың сәулет туралы дәрістеріне қатысты. Сол уақытта ол миссионерлік монах болды. Ол 1775 жылы бітіріп, келесі жылы король Станислав Август Пониатовскийден корольдік стипендия алды. Ол көптеген басқа жас польшалық суретшілер мен сәулетшілермен бірге (олардың ішінде Кристиан Пиотр Айгнер, Шимон Богомиль Цуг, Станислав Завадский, Ефрем Шрегер және Якуб Кубицки) Римге барып, бір жыл классикалық сәулет өнерін зерттеді. Кейінгі жылдары Батыс Еуропа елдерін аралап, сәулет туралы дәрістер оқыды және сол кездегі ең танымал сәулетшілердің еңбектерінен сабақ алды. Ол Франция, Дания, Швеция және Германияның түрлі мемлекеттеріне барды. 1789 жылы Гуцевичюс Вильнюс артиллерия және инженерлік корпус мектебінде сәулет және топография профессоры болды. 1794 жылы ол өзінің альма-матеріне оралды, онда ол азаматтық сәулет профессоры болды. Сол кезде Гюцевичюс өзінің ең танымал туындыларын жасады. Біріншісі - 1799 жылы салынған Вильнюстің жаңа қалалық ғимараты. Ол Братслав қаласына жақын Видзеде (қазіргі Видзи, Беларусь) ұқсас, бірақ кішірек қала ғимаратын да салды. 1777 және 1801 жылдар аралығында ол Вильнюс соборын (көптеген қайта құруларға ұшырап, ішінара барокколық) неоклассикалық стильде қайта құруға қатысты. Кейде оның соборды қайта құруы, римдік ғибадатхананың үлгісі бойынша, Томас Гамильтон мен Джеймс Плейфэрдің жұмысына дейін, Ұлыбританияда классицизмді енгізу үшін екі елеулі шотланд сәулетшісіне дейін деп айтылады. Оның басқа да бірқатар жобалары бар, бірақ олардың нақты авторлығы құжатталмаған. Олардың ішінде Рокишкистегі Тайзенхаус отбасының сарайы (1801 жылы аяқталды), Раудондағы қаланы оның қазіргі иелері Олендзки (Олендзки) х. Равиц отбасы үшін қайта құру және Чиобискистегі сарай. Ол сонымен қатар сол кездегі басқа да елеулі магнаттар отбасыларына сарайлардың жобаларын дайындаған деп саналады, соның ішінде Радзвиль, Сапиеха, Пак, Чоминский және Скипион. Сонымен қатар, ол Кретингадағы бірнеше сауда үйлерін жобалады. Соңғы өсиетінде ол өзінің барлық жобаларын Польша-Литва одақтастығына арнады, ал сақталған эскиздер мен жобалардың кейбірі қазіргі уақытта Варшава университетінің кітапханасында сақталады.
Around that time Gucevičius created the most renowned of his works. First was the new town hall of Vilnius, completed around 1799. He also constructed a similar, yet smaller town hall in Widze near Bratslav (modern Vidzy, Belarus). Between 1777 and in 1801 he worked to rebuild the Vilnius Cathedral (which had undergone many reconstructions, and had been partially Baroque) in the neoclassical style. It is sometimes said that his reconstruction of the cathedral, modelled after a Roman temple, pre dated the work of Thomas Hamilton and James Playfair, two notable Scottish architects to introduce classicism in the United Kingdom. He is credited with a number of other projects, although their actual authorship is not documented. Among them is the palace of the Tyzenhaus family in Rokiškis (completed in 1801), the reconstruction of the castle in Raudonė for its contemporary owners, the Olędzki (Olendzki) h. Rawicz family, and the manor house in Čiobiškis. He is also thought to have prepared designs of palaces for other notable magnate families of the time, including Radziwiłł, Sapieha, Pac, Chomiński and Scypion, Additionally, he designed several merchant houses in Kretinga In his last will he dedicated all of his projects to the Polish–Lithuanian Commonwealth, and some of the surviving sketches and designs are currently held in the library of Warsaw University.
Мұра
Архитектордың өмірі мен шығармалары литвалық ақын Юстинас Марцинкевичусқа "Кафедраль" пьесасын жазуға ықпал етті.