Кіріспе

Литвалық сәулетші Лоринас Гуцевичюс (Wawrzyniec Gucewicz; 17531798) - Литва Ұлы Княжестігіндегі поляк-литвалық сәулетші, оның барлық жобалары сол жерде салынған. Жас кезінде ол Италия мен Парижге және Батыс Еуропаның басқа да елдеріне саяхаттап, сол жерде қазіргі заманғы танымал неоклассикалық француз сәулетшілері Жак Жермен Суффлот пен Клод Николас Ледудың үйінде сәулет өнерімен айналысты. Кейіннен Вильнюс университетінің алдыңғы ізі болған Вильнюс иезуит академиясының профессоры болып тағайындалды. Оның ең танымал туындылары арасында Вильнюс соборы, Вильнюс қалалық әкімдігі және Веркайдағы епископтардың жазғы сарайы бар. Оның стиліне формалар мен көлемнің монументалдылығы, қоршаған ортамен үйлесімділік және антик архитектуралық формаларға ерекше қарау тән.

Өмірбаян

Литва Ұлы Княздығының Купискиске жақын Мигонис ауылында дүниеге келген. Оның әкесі литвалық шаруа Симонас Масиулис еді. Ол Лауринас Масулис деп шомылдыру рәсімінен өтті. 1773 жылы Вильнюс академиясына оқуға түседі. Инженерлік мамандықты оқыды, Марцин Кнакфустың сәулет туралы дәрістеріне қатысты. Сол уақытта ол миссионерлік монах болды. Ол 1775 жылы бітіріп, келесі жылы король Станислав Август Пониатовскийден корольдік стипендия алды. Ол көптеген басқа жас польшалық суретшілер мен сәулетшілермен бірге (олардың ішінде Кристиан Пиотр Айгнер, Шимон Богомиль Цуг, Станислав Завадский, Ефрем Шрегер және Якуб Кубицки) Римге барып, бір жыл классикалық сәулет өнерін зерттеді. Кейінгі жылдары Батыс Еуропа елдерін аралап, сәулет туралы дәрістер оқыды және сол кездегі ең танымал сәулетшілердің еңбектерінен сабақ алды. Ол Франция, Дания, Швеция және Германияның түрлі мемлекеттеріне барды. 1789 жылы Гуцевичюс Вильнюс артиллерия және инженерлік корпус мектебінде сәулет және топография профессоры болды. 1794 жылы ол өзінің альма-матеріне оралды, онда ол азаматтық сәулет профессоры болды. Сол кезде Гюцевичюс өзінің ең танымал туындыларын жасады. Біріншісі - 1799 жылы салынған Вильнюстің жаңа қалалық ғимараты. Ол Братслав қаласына жақын Видзеде (қазіргі Видзи, Беларусь) ұқсас, бірақ кішірек қала ғимаратын да салды. 1777 және 1801 жылдар аралығында ол Вильнюс соборын (көптеген қайта құруларға ұшырап, ішінара барокколық) неоклассикалық стильде қайта құруға қатысты. Кейде оның соборды қайта құруы, римдік ғибадатхананың үлгісі бойынша, Томас Гамильтон мен Джеймс Плейфэрдің жұмысына дейін, Ұлыбританияда классицизмді енгізу үшін екі елеулі шотланд сәулетшісіне дейін деп айтылады. Оның басқа да бірқатар жобалары бар, бірақ олардың нақты авторлығы құжатталмаған. Олардың ішінде Рокишкистегі Тайзенхаус отбасының сарайы (1801 жылы аяқталды), Раудондағы қаланы оның қазіргі иелері Олендзки (Олендзки) х. Равиц отбасы үшін қайта құру және Чиобискистегі сарай. Ол сонымен қатар сол кездегі басқа да елеулі магнаттар отбасыларына сарайлардың жобаларын дайындаған деп саналады, соның ішінде Радзвиль, Сапиеха, Пак, Чоминский және Скипион. Сонымен қатар, ол Кретингадағы бірнеше сауда үйлерін жобалады. Соңғы өсиетінде ол өзінің барлық жобаларын Польша-Литва одақтастығына арнады, ал сақталған эскиздер мен жобалардың кейбірі қазіргі уақытта Варшава университетінің кітапханасында сақталады.

Мұра

Архитектордың өмірі мен шығармалары литвалық ақын Юстинас Марцинкевичусқа "Кафедраль" пьесасын жазуға ықпал етті.