Кіріспе

Француз архитектор және жазушысы.

Philibert de l'Orme (filibɛːʁ də lɔʁm) (3 маусым 1514 – 8 қаңтар 1570) – француз архитектор және жазушысы, француз Ренессанс архитектурасының ұлы шеберлерінің бірі. Оның тегі де дель Орме, де Лорме немесе Делорме деп те жазылады.

Ерте мансап

Филберт де л'Орме 1514 жылғы 3-9 маусым аралығында Лион қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Джехан де Л'Орме – бас құрылысшы және кәсіпкер, ол 1530 жылдары үш жүз жұмысшыны жұмысқа алып, қала элитасы үшін мәртебелі ғимараттар салды. Филберт он тоғыз жасқа келгенде Лионнан Италияға аттанып, үш жыл бойы Папа Павел III-тің құрылыс жобаларында жұмыс істеді. Римде ол Франция королі Франсуа I-нің Ватикан елшісі, кардинал Жан дю Беллеймен танысты, ол оның қамқоршысы мен тапсырыс берушісіне айналды. Дю Беллей оның досы Франсуа Раблеге де демеушілік жасады. Шамамен 1540 жылы де л'Орме Парижге көшіп, көп ұзамай корольдік жобалармен айналыса бастады.

Генрих II-нің (1548-1559) корольдік сәулетшісі

1548 жылдың 3 сәуірінде Генрих II оны корольдің бас сәулетшісі деп тағайындады. Он бір жыл бойы ол корольдің барлық сәулеттік жобаларын қадағалап отырды, бірақ Луврдегі өзгерістерді басқа корольдік сәулетші Пьер Леско жоспарлаған. Оның маңызды жобаларына Сент-Мур-де-Фоссе, Ане, Луара аймағындағы Шенонсо сарайлары; Булонь орманындағы Мадрид патша сарайы; Винсенн сарайы және Фонтенбло сарайына енгізілген маңызды өзгерістер кірді. Ол сонымен қатар жазушы, теоретик және құрылыс техникасындағы инноватор ретінде де танылды. Ол тас ғимараттар салу үшін қажетті ағаш каркастарын жасаудың жаңа жүйесін ойлап тапты, бұл жүйе charpente à petits bois деп аталды, ол бұрынғы әдістерге қарағанда жылдамырақ және арзанырақ болды, сонымен қатар ағаштан әлдеқайда аз қолданды. Ол 1555 жылы осы жүйені корольге көрсетті және оны жаңа патшалық Монцео сарайының құрылысында, сондай-ақ Сен-Жермен-ан-Лей орманындағы патшалық аң аулау үйінің құрылысында пайдаланды.

Архитектуралық теоретик (1559-1563)

Франция королі Генрих II-нің 1559 жылғы 10 шілдедегі қайтысы оны күрт қамқорсыз қалдырып, оның жетістіктері мен стиліне қызықпаған, бәсекелес сәулетшілердің ықпалына түсірді. Екі күннен кейін, 10 шілдеде, ол лауазымынан босатылып, орнына итальян суретшісі және сәулетшісі Франческо Приматиччо тағайындалды, оның туындылары сол кезде өте танымал болды. Ол діни орденге қосылып, ойша толғануға, ғылымға және жазуға көшті. Ол Микеланджелоның жаңа жұмыстарын қарау үшін Римге тағы бір сапар жасады. 1565 жылдан бастап сәулет теориясы бойынша ғылыми және философиялық еңбектің бірінші томын жазды. Ол 1567 жылы жарық көрді, ал одан кейін 1576, 1626 және 1648 жылдары қайтысынан соң жаңа басылымдары жарық көрді.