Кіріспе

2 өлшемді және 3 өлшемді фигураларды ақылмен басқару қабілеті Ғарыштық визуализациялау қабілеті немесе визуалды кеңістіктік қабілет - бұл 2 өлшемді және 3 өлшемді фигураларды ақылмен басқару қабілеті. Ол әдетте қарапайым танымдық тесттермен өлшенеді және кейбір пайдаланушы интерфейстерімен пайдаланушының өнімділігін болжайды.

Өлшем

Аумақтық визуализациялау қабілетін өлшеу үшін қолданылатын танымдық сынақтар, соның ішінде ақыл-ой айналу тапсырмалары, мысалы, ақыл-ой айналу тесті немесе ақыл-ой кесу тапсырмалары, мысалы, ақыл-ой кесу тесті; және VZ 1 (Форма тақтасы), VZ 2 (Қағаз бүктеу) және VZ 3 (Жер бетін дамыту) сияқты танымдық сынақтар, Білім беру тестілеу қызметі шығарған факторлық анықтамалық танымдық сынақтар жиынтығынан. Ғарыштық көрініс пен ақыл-ойдың айналуы сипаттамалары ұқсас естілсе де, ақыл-ойдың айналуы - бұл кеңістіктік көріністі пайдалану арқылы орындалатын ерекше міндет. Минесота қағаз формасы тақта сынағы қатысушыларға бір пішін мен кіші пішіндердің жиынтығын беруді қамтиды, содан кейін оларға кіші пішіндердің қай комбинациясы үлкен пішінді толықтай жаппай толтыратынын анықтау тапсырылады. Қағаз бүктеу сынағы қатысушыларға қағаздың бір бөлігін бүгудің тізбесін көрсетуді қамтиды, содан кейін тесіктер жиынтығы ұшырылады. Қатысушылар тесіктері бар қапталған қағаздардың қайсысы жаңа ғана көргендеріне сәйкес келетінін таңдауы керек. Үстіңгі жағының дамуы сынағы қатысушыларға нөмірленген жақтары бар жалпақ пішін мен әріпті жақтары бар үш өлшемді пішін беруді және қатысушылардан нөмірленген жағының әріпті жағына сәйкес келетінін көрсетуді талап етеді.

Тарих

Ғарыштық визуализациялау қабілеті 20-шы ғасырда жалпы интеллекттен бөлек ретінде алғаш рет анықталды, ал оның компьютерлік жүйелерді жобалауға әсері 1980-ші жылдары анықталды. 1987 жылы Ким Висенте және оның әріптестері қатысушылардың топтамасында танымдық сынақтарды өткізді, содан кейін қандай танымдық қабілеттердің компьютерлік ақпарат іздеу тапсырмасындағы өнімділікпен байланысты екенін анықтады. Олар нәтижеліліктің бірден-бір маңызды болжаушысы сөздік қоры мен кеңістіктік визуализациялау қабілеті екенін және кеңістіктік визуализациялау қабілеті жоғары адамдар тапсырманы орындауда екі есе жылдам екенін тапты.

Жас аралығы

Егде жастағы адамдар кеңістіктік визуализациялау қабілетін жас адамдарға қарағанда нашар орындайды, ал бұл әсер тіпті кеңістіктік визуализацияны жұмыста жиі қолданатын адамдар арасында да кездеседі, мысалы, сәулетшілер мен геодезистер (бірақ олар әлі де сол жастағы басқаларға қарағанда өлшемдер бойынша жақсы жұмыс істейді). Алайда, сәулетшілер қолданатын кеңістіктік визуализацияның түрлері тестілеу арқылы дәл өлшенбеуі мүмкін.

Жыныстық айырмашылықтар

Кейбір зерттеулерге сәйкес ерлердің кеңістіктік интеллектінің коэффициенті әйелдерге қарағанда орташа есеппен бір стандартты ауытқумен жоғары. Бұл сала жыныстық айырмашылықтар бар саналы саналардың бірі. Торонто университетінің зерттеушілері кейбір тапсырмаларда ерлер мен әйелдердің аражігінен айырмашылықтар екі топтың да бірнеше сағат видеоойын ойнағаннан кейін біршама азаятынын айтады. Герман Виткин әйелдер ерлерге қарағанда "көрнекі көз каранды" деп мәлімдегенмен, бұл жақында дау туды. Ерлер мен әйелдердің миы арасындағы морфологиялық айырмашылықтар кеңістіктік қабілеттердегі жыныстық айырмашылыққа байланысты екені анықталды. Таңқабақ жағы - мидың кеңістіктік қабілетке, әсіресе 2D және 3D психикалық айналуға қатысы бар деп танылған бөлігі. Айова университетінің зерттеушілері әйелдердің тері жамылғысындағы қалың сұр зат ақыл-ойдың айналуында кемшілікке әкеліп соқты, ал еркектердің тері жамылғысындағы үлкен беттік аудандар ақыл-ойдың айналуында артықшылыққа әкелді. Зерттеулер нәтижесінде табылған нәтижелер адам эволюциясы кезінде пайда болған кеңістіктік қабілеттердегі жыныстық айырмашылықтар туралы түсінікті қолдайды, сондықтан екі жыныстың да когнитивті және неврологиялық тұрғыдан бейімделушілікпен әрекет етуі. Алайда, әлеуметтену мен қоршаған ортаның кеңістіктік қабілеттердегі айырмашылыққа әсері әлі де талқылануда. Басқа зерттеулер кеңістіктік ойлаудағы жыныстық айырмашылықтарды стереотиптік қауіп әсерімен түсіндіруге болады деп болжайды. Стереотиптерді орындаудан қорқу орындауды теріс әсер етеді, нәтижесінде өзін-өзі орындау пайғамбарлығы болады.