Кіріспе

Джейкобстың ағылшын ертегілеріндегі оқиғалар Құдықтағы үш бас - Джозеф Джейкобс ағылшын ертегілер жинағында жинаған ертегі. Бұл - Арн Томпсонның "А.Т.У. 480" атты "Жақсы және жаман қыздар" атты ертегісі. Осы түрдегі басқа да кітаптарға Шита кири Сузуме, Алмаздар мен жабайы құстар, Хульда ана, Суық ата, Ормандағы үш кішкентай адам, Сиқырлы гүлдесте, Қарт сиқыршы және Екі сандық кіреді. Әдеби нұсқаларға "Үш пери", "Аврора мен Эйме" кіреді.

Жарияланым

Бұл ертегі "Құдықтағы үш алтын бас", "Үш алтын бас" және "Колчестер ханшайымы" деген атпен де белгілі.

Қысқаша мазмұны

Артур патшаның заманында оның ордасы Колчестерде болған. Оның әйелімен әдемі қызы болды. Әйелінің қайтыс болғанынан кейін ол өз қызы бар сұм жесірге үйленді. Оның қызы бақ іздеуге кету үшін рұқсат сұрады, ол оған рұқсат берді, ал әйелі оған қоңыр нан, қатты ірімшік және бір бөтелке сыра берді. Жолға шыққан ол бір ағашқа отырып қалған қартты көрді. Ол не бар деп сұрағанда, қыз оған айтып, бірдеңе ұсынады. Олар тамақтанып болғаннан кейін, ол оған шұңқырдан қалай өту керектігін және құдықта үш алтын басты табатынын және олар не айтса, соны істеу керектігін айтады. Басшылар оны шашқа салып, жууды сұрайды, ол солай істегеннен кейін, біреуі ол әдемі болады дейді, келесісі оның тәтті дауысы болады, ал үшіншісі ол бақытты болады және ең үлкен патшаның патшайымы болады. Ол жүреді, патша оны көріп, ғашық болады. Олар үйленіп, әкесіне барады. Оның үшеуі қызына емес, үшеуі қызына бұлардың бәрін алып, қызының да осындай саяхатқа шығуына ашуланады. Қыз басына қаталдықпен қарап, үш басты да қадірсіз деп, олар қызды алапес, қатал дауыспен және аяқ киім жасаушымен некелесу арқылы қарғады. Ол жалғастыра береді. Бір аяқ киім жасаушы қызға, егер ол оған үйленсе, алапесін және дауысын емдейтінін айтады, ол келіседі. Анасы оның аяқ киім жасаушымен үйленгенін білгенде, өзін-өзі асып алады, патша өзінің өгей қызының күйеуіне соттан кетіп, басқа жерде өмір сүру үшін жүз фунт береді.

Тарихы

Айтылыс халықаралық Аарн Томпсон Утер индексі бойынша ATU 480 типінде "Жақсы және жаман қыздар" деп жіктеледі. Бұл әңгіменің ең көне жазбасы 1595 жылы Джордж Пильдің "Ежелгі әйелдер ертегісі" кітабында жазылған.

Құдықтағы бастар

Ғалым Уоррен Робертс бұл топты "Құдықтағы үш бас" деп атайды және басқа ғалымдармен бірге Англияда және англоамерикандық дәстүрде, Шотландияда, Уэльсте және Ирландияда, Скандинавияда (Норвегия, Дания, Швеция және Финляндиядағы швед аймақтары) және Германияда нұсқаларын табады. Фольклоршы Герберт Халперт өз кезегінде американдық және ағылшындық ертегі түрінде екі аңыз бар екенін мәлімдеді: біреуі құдықтың үш басын (қыз құдыққа үш басын шауып алады) және екіншісі Ұзын былғары қап (героиня заттар мен жануарларға мейірімді, сиқыршының шатыршасынан былғары қап табады) деп атады.

Нұсқалар

Рома ертегісінде "Кішкентай құйрықты тауық" деп аталады. Жесір мен жесір жігіт үйленіп, қыздар өгей әпке-қарындас болады. Бір күні жесір әйел су алуға құйрықты қызын жібереді. Жүгірткілі қыз сиқыршының үйінен өтіп барады да, оған кіруге рұқсат береді, бірақ әйелдің кішкентай үйін қорлайды. Содан кейін құдыққа барады; үш шошқаның басы су бетінен шығып, қыздан оларды сүртіп, шауып алуын сұрайды. Жүгірткілі қыз олардың өтінішін қабылдамай, үйіне тек саз су алып келеді. Сұлу қыз сол жолмен жүріп, бірақ сиқыршы әйелге сыпайылық танытып, шошқалардың сұрағын орындайды және таза сулы қамырды алып келеді. Бұл тағы екі рет қайталанады, содан кейін шошқалардың басшылары дөңес қызды мейірімсіздігі үшін жазалауға шешім қабылдайды: олар оны жартысы ақ шашты, екінші жартысы гнидке толы және бұрынғыдан да сұм болу үшін қарғайды. Қызға келсек, шошқалар оған шашының жартысы күміс, жартысы алтын болып, одан да сұлу болу үшін батасын береді.