Кіріспе

Ата-аналардың тиімділігін арттыру (А.А.Т.) - Томас Гордонның Гордон моделіне негізделген ата-аналарды оқыту бағдарламасы. Гордон 1962 жылы ПЭТ курсын алғаш рет өткізді және ата-аналар арасында курстар өте танымал болды, сондықтан ол Құрама Штаттарда өз қауымдастықтарында оқыту үшін оқытушыларды даярлауды бастады. Келесі бірнеше жылда бұл курс 50 штаттың бәріне тарады. 1970 жылы 1 қарашада Гордон "Ата-ананың тиімділігін арттыру" (PET) атты кітап жазды. Ол бестселлер болып, 2000 жылы қайта қаралған кітап болып жаңартылды. П.Э.Т. философиясының басты тақырыбы - ата-аналар балаларды жазалауды қолданбай, қалай тәрбиелеуге болатыны, бұл ата-анаға, балаға және олардың қарым-қатынасына зиян келтіреді. Оның орнына Гордон ата-ана мен баланың қажеттіліктері қанағаттандырылатын қақтығыстарды шешудің біржақты әдісін ұсынды. Гордонның P.E.T. курсы негізделген модельі - демократиялық, ынтымақтастық қарым-қатынастар үшін түсініктер мен дағдылар жиынтығы. Негізгі дағдылар: белсенді тыңдау, хабарларды қабылдау, "ауысымды ауыстыру" және "конфликттерді шешуді жоғалтпау". Әр дағдыны қашан қолдану керектігін білуді "Бұл кімнің проблемасы" дегенге түсініктілікке ұмтылатын мінез-құлық терезесі жеңілдетеді. "Кімнің кінәлі екенін анықтау" - бұл адамдар арасындағы қақтығысты шешудің алғашқы қадамы. Gordon Training International, Gordon құрған ұйым, 53 елде P.E.T. өкілдерінің және оқытушылардың желісі бар (2020 жылға қарай), олар курсты барлық мәдени, нәсілдік және діни ортадағы ата-аналарға ұсынады.

Белсенді тыңдау

Белсенді тыңдау - бұл басқа адамның айтқандарын қайталау, тыңдап отырғаныңызды көрсету және оның не айтқысы келгенін түсіну. Бұл - екінші адамның жалпы қарым-қатынасын қайталау: хабарламаның сөздері және оны қосатын сезімдер.

I-хабарламалар

"Мен" хабарламасының бірнеше түрі бар, олардың барлығы өзі туралы ақпарат береді. Ата-ананың проблемасы бар проблеманы шешу кезінде қарсылық білдіретін I-хабарламаларды қолдануға шақырылады. Бұл хабарламаларда проблеманы туғызған мінез-құлық, ата-анаға әсері және ата-ананың жағдайға деген сезімі қамтылуы керек. Мен хабарларға мүмкіндігінше аз үкімді енгізу керекпін. Мысалы, "Сен әдепсіз, қарапайымсың" деп айтудың орнына, "Жаңалықтарда қатты сөйлегенің ұнамайды, мен сені естімеймін" деп айтсаң болады.

Қақтығысты жеңіліске ұшыратпай шешу

"Жоқ, жоғалтпа" конфликтті шешу Джон Дьюидің алты қадамдық шығармашылық шешімдеріне негізделген. Мақсат - екі жаққа да қолайлы шешім табу. Ешкім жоғалтпайды, екеуі де жеңеді.

Әдеп терезесі

"Әдеп терезесі" - қарым-қатынаста қандай да бір проблема пайда болған кезде, оның кімге тиесілі екенін анықтау үшін қолданылатын визуалды диаграмма. Терезенің төрт бөлігі бар: Балада проблема бар, проблема жоқ, ата-анада проблема бар, екеуінде де проблема бар. Проблемасы бар адамға байланысты Гордон моделі оны табысты шешу үшін нақты қарым-қатынас пен жанжалдарды шешу дағдыларын ұсынады.