Кіріспе

Француз металл жұмысшысы, коммунист және француз қарсыласының жетекшісі Шарль Жозеф Тиллон (3 шілде 1897 - 13 қаңтар 1993) - француз металл жұмысшысы, коммунист, кәсіподақ жетекшісі, саясаткер және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз қарсыласының жетекшісі (1939 - 1945). Тиллон жұмысшы отбасында дүниеге келіп, металл өңдеумен айналысады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1914-1918 жж.) ол әскери-теңіз флотына шақырылды. 1919 жылы теңіздегі көтерілістің жетекшісі болды және бес жылға ауыр еңбекпен сотталды. Екі жылдан кейін босап, қайтадан зауытта жұмыс істеді. Ол француз коммунистік партиясы мен кәсіподақ қозғалысында белсенділік танытып, екеуінде де жоғары лауазымдарға көтерілді. 1936 жылы Ұлттық заң шығарушы орган депутаты болып сайланды. 1940 жылдың басында Коммунистік партия заңсыз деп танылғанда, ол бұл лауазымын жоғалтып алды және жасырын жүріп кетті. 1940 жылы маусымда Германия Францияны басып алғаннан кейін Тиллон Коммунистік партияның үш көшбасшысының бірі және Коммунистік қарулы қарсылық күштерінің басшысы болды. Соғыстан кейін ол қайтадан депутат болып сайланды, ал 1944-1946 жылдары кезекпен Әуе министрі, Қару-жарақ министрі және Қайта құру және қала құрылысы министрі болды.

Алғашқы жылдар

Тиллон 1897 жылы 3 шілдеде Ренн қаласында, Иль-и-Вилен департаментте жұмысшы таптық отбасында дүниеге келген. 1913 жылға дейін Ренн кәсіптік мектебінде металлургияда шәкірт болып, содан кейін монтаждаушы болып жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1914-18), ол 1916 жылы әскери-теңіз флотына шақырылып, шығысқа әскерлер тасымалдайтын "Гичен" крейсеріне тағайындалды. Ол квартирмейстер болды және 1919 жылы 26 маусымда Қара теңізде Гвичен, Жан Барт және Франция кемесіндегі көтерілістің жетекшілерінің бірі болды. Грекияда тұтқындалып, Бресттегі әскери соттың алдында сотталып, бес жылға ауыр еңбекке сотталды, оның бір бөлігін Мароккодағы Дар-Бел-Хамри түрмесінде өткізді. Тиллон 1921 жылы жалпы кешірімге ие болғаннан кейін босатылды. Тиллон Реннеге оралып, ауыл шаруашылығы техникасы мен химиялық өнімдер шығаратын әртүрлі зауыттарда монтаждаушы болып жұмыс істеді. Ол Француз Коммунистік партиясына қосылды және Конфедерация генеральді трудовой унитарный (CGTU) кәсіподақ қозғалысында белсенді болды. Ол жергілікті металлургия жұмысшылары одағын ұйымдастырды, ведомстволық кәсіподақтың хатшысы болды, содан кейін унитарлық кәсіподақтардың аймақтық одағының хатшысы болды. Тиллон 1924-1925 жылдары Дуарнез сардиндар пакетішілерінің ұрысын бастады. 1925 жылы Тиллон Дуарнездің муниципалды кеңесшісі болып сайланды. 1928 жылы Тиллон Нант кәсіподақтарының аймақтық одағының басшысы болды. 1930 жылы Парижде химиялық өнімдердің бірыңғай федерациясының хатшылығына тағайындалды. 1932 жылы партияның орталық комитетіне кірді және Политбюроның мүшесі болды. 1934 жылы оған порттар, кемежайлар және көліктердің бірыңғай федерациясын қайта ұйымдастыру тапсырылды. 1935 жылы 26 мамырда Тиллон Аубервильер кантоны үшін Сенаның бас кеңесшісі болып сайланды. 1936 жылғы парламент сайлауында Сен-Дени үшінші округінің Сена депутаты болып сайланды. Депутаттар палатасында ол сауда теңіз комитеті төрағасының орынбасары болды, ал соңғы екі жыл мерзімінде сақтандыру және әлеуметтік қамсыздандыру комитетіне қатысты. Ол өздерінің өкілеттігі кезінде арам жолмен байыған саясаткерлерге қарсы іс-қимыл жасауға шақырды. Испанияда Азамат соғысы кезінде (1936-1939), Тиллон испан босқындарымен қарым-қатынас жасау және испан үкіметі Франсиско Франкоға Франция банкіне тапсырған алтынды жеткізу туралы сұрақтар қойды. Ол Испанияға сапар шегіп, 1939 жылы сәуірде Аликантеде соңғы қалған республикашыл басшылармен бірге тұтқынға алынды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Тиллон 1940 жылы 2 қаңтарда партияны заңсыз деп жариялаған кезде депутаттар палатасындағы мандатын жоғалтты. Ол партияға адал болып, жасырын жүрді. Ол тұтқындалудан қашып құтылған, бірақ ол жоқ кезде бес жылға бас бостандығынан айырылған тоғыз коммунистік депутаттың бірі болды. Ол партияны оңтүстік-батыс департаменттерде неміс Францияны басып алғанға дейін де, одан кейін де қайта ұйымдастырды. 1940 жылы 22 маусымдағы қарулы келісімнен кейін Тиллон басқа ПКФ басшыларынан басқа бағытты ұстады, олар империалистік соғысты айыптап, бейбітшілікке шақырды және Виши үкіметінің қарсылығына назар аударды. Оның орнына, 1940 жылдың маусым мен шілдесінде Тиллон жария мәлімдемелерде немістерден ұлттық азаттық үшін күресу туралы айтты. Ол Жаков Дюклос пен Бенуа Фрашонмен бірге жасырын PCF хатшылығының үшінші мүшесі болды. Германия 1941 жылы 22 маусымда Барбаросса операциясы кезінде Кеңес Одағына шабуыл жасады. ПКФ саясаты неміс басқыншыларына қарсы қарулы күресті қолдауға ауысты. Тиллон әскери істерді басқаратын болды. Қарулы әрекеттерді коммунистермен шектемеудің орнына, Ұлттық фронт аясында коммунистік емес ұйым - Франс Тирлерс и Партизанс Франсуа (FTPF) құру туралы шешім қабылданды. Бұл теориялық тұрғыдан тәуелсіз болса да, ПКФ-ның бұқаралық ұйымы болды. 1942 жылдың наурыз-сәуір айларында ФТП Ұлттық әскери комитеті құрылды, оның басшысы Тиллон болды, ол осылайша коммунистік қарсылықтың көшбасшысы болды. Дюклос партияның тиімді жетекшісі болды, бірақ теорияда Тиллон мен Фрашон билікті бөлісті.

Кейінгі саяси мансап

Тиллон Франция азат болғаннан кейін коммунистік көшбасшы болып қалды және қала әкімі, депутат, содан кейін министр ретінде саясатта маңызды рөл атқарды. 1944 жылы Тиллон Аубервильер муниципалитеті уақытша басшысы болды. 1945 жылы сәуір-мамыр айындағы муниципалдық сайлаудан кейін мэр болып сайланды және 1947 жылы қайта сайланды. Ол 1936 жылы жеңіп алған орынды қайтадан иеленіп, Уақытша консультативтік ассамблеяның мүшесі болып тағайындалды. Шарль де Голль өзінің кабинетіне коммунистік қарсылық партиясының өкілін алғысы келді. Тиллон 1944 жылдың 10 қыркүйегінен 1945 жылдың 21 қарашасына дейін де Голльдің басқаруындағы Әуе министрі болды. 1945 жылдың қазан айында Сенаның 6-шы округінің конституциялық ассамблеясының мүшесі болып сайланды. 1945 жылдың 21 қарашасынан 1946 жылдың 20 қаңтарына дейін қару-жарақ министрі болды. Тиллон Феликс Гуэн мен Жорж Бидо үкіметтері кезінде 23 қаңтардан 16 желтоқсанға дейін қару-жарақ министрі болды. Пауль Рамадье үкіметінде ол 1947 жылдың 22 қаңтарынан 1947 жылдың 4 мамырына дейін қайта құру және қала құрылысы министрі болды. Тиллон партияның орталық комитетінің, саяси бюросының және хатшылығының адал мүшесі болды. Коммунистік министрлер Рамадье үкіметінен босатылғаннан кейін, ол және Лоран Казанова ПКФ-ның әскери саясатына жауапты болды. Тиллон "Бейбітшілік үшін күрес" бөлімін басқарды. 1947 жылы Тиллонның әйелі Колетт қайтыс болды, олардың екі ұлы Клод (1928) және Жак (1942) болды. 1951 жылы ол Реймон Барбеге үйленді, екеуінің екі баласы болды, Итеа (1950) және Надя (1952). Тиллон 1951 жылы Ассамблеяға қайта сайланды.

Соңғы жылдар

1952 жылы 26 мамырда партия хатшылығының отырысында Андре Марти партияның бағытына қарсылық білдірген деп айыпталды. 1952 жылдың 1 қыркүйегінде Марти фракциялық қызметпен айыпталды, ал Тиллон фракцияның екінші жартысын білдірді. 1952 жылы 7 желтоқсанда Орталық комитет Мартиді партиядан шығарып, Тиллонды барлық жауапкершіліктен айырды. Бұл тазалау Сталиннің Шығыс Еуропадағы "ұлтшылдарды" тазалауымен байланысты болған көрінеді. Тиллон оларды қолдады деп айыпталды, ол бұл айыпты мойындамады. Ол партия мүшесі болып қалды. 1970 жылы маусымда Тиллон Роджер Гарауди, Морис Кригель Вальримонт және Жан Пронтеомен бірге "Басқа уақытта үндемеу мүмкін емес" атты мақаланың авторлары болды. Газет 1968 жылы Чехословакия мен Францияда болған төңкерістер кезінде партияның саясатын, 1970 жылы қаңтарда Чехословакияда "нормалдануды" және солшыл экстремистерді басуды айыптап отырды. Тиллон ПКФ-дан шығарылды. Кейін ол өзінің естеліктерін жазуға толығырақ көңіл бөлді, ол 1977 жылы On chantait rouge ("Біз қызыл ән айттық") деп жарияланды. Тиллон Құрмет легионының командирі болды. Ол 1993 жылы 95 жасында Марсельде қайтыс болды.