Кіріспе

Француз саясаткері және президенті (1855–1922)

Пол Эжен Луи Десшанель (pɔl deʃanɛl; 13 ақпан 1855 – 28 сәуір 1922) – француз саясаткері. Ол 1920 жылдың 18 ақпанынан 21 қыркүйегіне дейін Франция президенті қызметін атқарды.

Өмірбаян

Пол Дешанель, Франция колледжінің профессоры және сенатор болған Эмиль Дешанельдің (1819–1904) ұлы, әкесі Наполеон III-ке қарсылығы үшін (1851–1859) елден қуылғандықтан Брюссельде дүниеге келді. Ол Франциядан тыс жерде туған екі француз президентінің бірі (екіншісі – Валери Жискар д’Эстен) – Дешанель Бельгияда, ал Жискар Германияның Кобленц қаласында туған.

Білім

Пол Дешанель Фонтенэй-о-Розадағы Колледж Сент-Барб де-Шамп, содан кейін Париждегі Люи-ле-Гранд және Кондорсе лицейлерінде білім алды. 1870-1871 жылдары Париж қоршауына байланысты отбасы бірнеше айға Парижден кетіп қалды. Дешанель 1873 жылы Париждегі жаяу әскерде әскери қызметін өтеді, содан кейін Париждің "Эколь Либре дес Сәйкес Саяси Ғылымдар" мектебінде және Париж заң факультетінде оқыды, 1874 жылы заң бакалаврі және 1875 жылы заң бойынша лицензиат дәрежесін алды.

Ерте мансап

Ол өзінің еңбек жолын Дешей де Марсердің (1876) және Жюль Симонның (1876–1877) хатшысы болып бастады. 1885 жылғы қазанда ол Эвр және Луар департаментінен депутат болып сайланды. Бастапқыда, ол прогрессивті республикалық фракцияның ең белгілі ораторларының бірі ретінде палатада маңызды орын алды. 1896 жылғы қаңтарда палата вице-президенті болып сайланды және одан кейін өзінің күшін солшылдарға қарсы күреске арнады, парламентте ғана емес, Франция бойынша қоғамдық жиналыстарда да. Оның 1896 жылғы 26 қазанда Марсельде, 1896 жылғы 27 желтоқсанда Кармода және 1897 жылғы 10 сәуірде Рубеде сөйлеген сөздері прогрессивтік партияның саяси және әлеуметтік мақсаттарын нақты және шебер баяндады. 1910 жылы ол депутаттыққа қайта сайланды, ал 1912 жылғы 23 мамырда палата президенті болып сайланды. Осы қызметінде ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұлттық оратор ретінде маңызды рөл атқарды; ол сөздерін көптеп жеткізді. 1920 жылғы 17 қаңтарда ол Франция президенті болып сайланды, бұл сайлауда ол Жорж Клемансоны басып өтті. Бұл оқиға 1920 жылғы 24 мамырда Монтаргис маңында президенттік пойыздың үлкен терезесінен ұйқы таблеткаларын ішкеннен кейін құлап түсуімен аяқталды. Оны түнгі көйлектің ішінде пойыздың маңындағы қарауылшы тауып алып, жақын жердегі күзетшінің үйіне жеткізді. 1920 жылғы 21 қыркүйекте ол отставкаға кетті және үш ай бойы Рюэль-Мальмезон санаториясында емделді. Санаториядан шыққаннан кейін 1921 жылғы қаңтарда сенатқа сайланды және өмірінің соңына дейін сенатор болып қызмет етті. 1981 жылы өлім жазасы жойылғанға дейін ол Францияда билікте болған кезінде ешбір адамды атқарған жалғыз француз мемлекет басшысы болды. Дешенел өзінің өмірінде өлім жазасына қарсы болды.