Альбер Лебрен: Францияның үшінші республикасының соңғы президенті

Кіріспе

Франция президенті 1932-1940 жылдар аралығында. Альберт Франсуа Лебрун (albɛʁ ləbʁœ̃; 29 тамыз 1871 – 6 наурыз 1950) – француз саясаткері, 1932-1940 жылдар аралығында Франция президенті қызметін атқарды. Ол Үшінші Республиканың соңғы президенті болды. Оң орталыққа жататын Демократиялық Республикалық Альянстың (ARD) мүшесі болған.

Ерте өмір

Мерси-ле-Оте, Мёрт және Мозель департаментінде шаруа отбасында дүниеге келген ол, Эколь Политехник және Эколь дез Мин де Парижде оқыды, екеуін де курстың үздік студенттерінің қатарында бітірді. Одан кейін Весуль және Нансиде кен инженері болып жұмыс істеді, бірақ 29 жасында саясатқа қатысу үшін бұл мамандығынан бас тартты.

Саясат

Лебрун 1900 жылы Сол жақ Республикалық партиясының мүшесі ретінде Депутаттар палатасына өкіл болып сайланды, кейіннен 1912 жылдан 1914 жылға дейін Колониялар министрі, 1913 жылы Соғыс министрі, ал 1917–1919 жылдары Босатылған аймақтар министрі қызметтерін атқарды. Демократиялық одаққа қосылып, 1920 жылы Мерте-э-Мозель департаментінен француз Сенатына сайланды және 1925 жылдан 1929 жылға дейін Сенат вице-президенті болып қызмет етті. 1931–1932 жылдары ол осы органның президенті болды.

Төраға

Лебрун 1932 жылы 6 мамырда президент Поль Думердің Павел Гургуловпен өлтірілуінен кейін жаңадан сайланған Ұлыбританиялық палатасы Франция президенті етіп сайлады. 1939 жылы қайта сайланған ол, көбінесе барлық саяси күштерді қабылдау арқасында, президент ретінде аз билікке ие болды. 1940 жылдың маусымында Францияның әскери құлдырауы алдында Лебрун «күрестің нәтижесіздігі дәлелденді. Бұл мәселеге нүкте қою керек» деп жазды. Кабинет соғыс тоқтату туралы өтініш жасағысы келгенде, 1940 жылдың 17 маусымында премьер-министр Поль Рейно отставкаға кетіп, президент Лебрунға маршал Филипп Петенді өз орнына тағайындауды ұсынды, ол сол күні жасады. Осы дағдарыс кезінде француз кабинетімен бірге болған британдық генерал сэр Эдвард Спирс: «Президент Францияның Ұлыбританияға деген міндеттемелерінен босатылғанын және егер ол мүдделі деп санаса, Германиямен қару тоқтатуды сұрауға құқылы екенін шешкені анық» деп жазды. 1940 жылдың 10 шілдесінде Лебрун Ұлттық Ассамблеяның 569 дауысқа 80 дауыспен қабылдаған 1940 жылғы 10 шілдедегі Конституциялық заңға қол қойды, бұл премьер-министр Филипп Петенге жаңа конституцияны жариялауға мүмкіндік берді. 11 шілдеде Лебрун мемлекет басшысы ретінде Петенмен ауыстырылды. Лебрун 15 шілдеде Визильге (Изер) қашып кетті, бірақ кейіннен 1943 жылдың 27 тамызында тұтқынға алынды (немістер аймаққа кірген кезде) және Тирольдегі Иттер қамалына жіберілді. 1943 жылдың 10 қазанында денсаулығына байланысты Визильге оралуға рұқсат берілді, бірақ оны үнемі бақылауда ұстады. 1944 жылдың 15 тамызында «Драгун» операциясы басталды. Бір аптадан кейін Гренобль, Визиль және басқа қалалар азат етілді. Германияның 19-армиясы жылдам түрде шегінді. 1944 жылдың 11 қазанында Лебрун Шарль де Гольмен кездесіп, генералдың басшылығын мойындады және 1940 жылы қабылдаған жаңа Конституциялық заңды естен шығарып, ол ресми түрде президенттік қызметтен кетпегенін айтты, себебі Ұлттық Ассамблеяның таратылуы оның отставкасын қабылдауға ешкімді қалдырмады. Де Гольдің бұл өтірікке сенгені белгісіз. Соғыстан кейінгі Петен сотында «Үшінші Республиканың барлық танымал тұлғалары, соның ішінде Лебрун да куәлік берді, барлығы өздерін ақтауға тырысты». Лебрун өзінің ешқашан ресми түрде отставкаға кетпегенін қайта-қайта айтты. Де Голь Лебрунға деген өзінің сыртымды пікірін жасырмады және оның туралы естеліктерінде «Мемлекет басшысы ретінде оған екі нәрсе жетіспеді: мемлекет болған жоқ, және ол басшы емес еді» деп жазды.

Lebrun was elected President of France by the newly elected Chamber of Deputies following the assassination of President Paul Doumer by Pavel Gurgulov on 6 May 1932. Re elected in 1939, largely because of his record of accommodating all political sides, he exercised little power as president. In June 1940, with the military collapse of France imminent, Lebrun wrote "the uselessness of the struggle was demonstrated. An end must be made." With the Cabinet wanting to ask for an armistice, on 17 June 1940 Prime Minister Paul Reynaud resigned, recommending to President Lebrun that he appoint Marechal Philippe Pétain in his place, which he did that day. British General Sir Edward Spears, who was present with the French cabinet during this crisis wrote "it is clear that the President had made up his mind that France was free of her obligations to Britain, and was at liberty to ask for an armistice [with Germany] if she deemed it to be in her interests to do so." On 10 July 1940, Lebrun enacted the Constitutional Law of 10 July 1940, which the National Assembly had voted for by 569 votes to 80, allowing Prime Minister Philippe Pétain to promulgate a new constitution. On 11 July, Lebrun was replaced by Pétain as head of state. Lebrun then fled to Vizille (Isère) on 15 July, but was later captured, on 27 August 1943 (when the Germans moved into the region) and was sent into captivity at the Itter Castle in Tyrol. On 10 October 1943 he was allowed to return to Vizille due to illness, but was kept under constant surveillance. On 15 August 1944, Operation Dragoon began. One week later, Grenoble, Vizille and other cities were freed. The German 19th Army withdrew quicky. On 11 October 1944, Lebrun met with Charles de Gaulle and acknowledged the General's leadership, and conveniently forgetting the new Constitutional Law he had enacted in 1940, said that he had not formally resigned as president because the dissolution of the National Assembly had left nobody to accept his resignation. Whether or not de Gaulle accepted this lie is unknown. During the post war Petain trial "all the available celebrities of the Third Republic testified, including Lebrun, all whitewashing themselves". Lebrun argued again that he had never officially resigned. De Gaulle made no mystery of his low opinion of Lebrun, and wrote about him in his memoirs "As a head of state he lacked two things: there was no state, and he wasn't a head."

Жеке өмір

Лебрун Маргарита Нивойтқа үйленген. Олардың екі баласы болды: ұлы Жан және қызы Мари.

Кейінгі өмірі

Соғыстан кейін Лебрун зейнетке шықты. Ұзаққа созылған аурудан кейін ол 1950 жылғы 6 наурызда Парижде пневмониядан қайтыс болды.