Кіріспе

Нохум Штиф (; 1879, Ровно 1933, Киев) - еврей лингвисті, әдебиет тарихшысы, баспагер, аудармашы, идиш тілінің филологы және әлеуметтік белсенді. Алғашқы жылдары Баал Димион (немесе Баль Димиен, "Қиял шебері") деген псевдониммен жазды.

Алғашқы жылдар

Штиф 1879 жылы 29 қыркүйекте (Грегориан күнтізбесі бойынша 1879 жылы 6 қазанда) Ровно, Волынья (Ривно, Украина) қаласында табысты отбасында дүниеге келген. Ол яһуди және дүниелік білім алған. Ол орыс орта мектебінде, кейін Киев политехникалық университетінде (1899 - 1903 жылдары оқыған) оқыған кезде де діни және қазіргі еврей әдебиетін зерттеуді жалғастырды.

Іс-шаралар

1897 жылы Базельдегі Бірінші сионисттік конгресстен кейін ол қызу сионистке айналды және радикалды студенттік сионисттік ұйымды құруға көмектесті Молодой Израил (Жас Израиль), сондай-ақ 1902 жылы Минск сионисттік конференциясына қатысты. Ғалым Геннадий Эстраихтың айтуынша, бұрын жарияланбаған мақаласында Штиф "соңыда сионисттік социалистік жұмысшылар партиясы қолдаған идеологиялық тұжырымдаманың ізашарсы болды: көшпелілік және отарлау, Штифтің айтуынша, Ресейдегі репрессивті ортада өмір сүре алмайтын еврей пролетариатын құру құралы ретінде". Штиф стипендияны қолдау үшін академиялық институт құру идиш мәдениетінің өсуінде қажетті қадам болды деп мәлімдеді: "Мәдени дамудың белгілі бір деңгейіндегі әрбір адам бүкіл интеллектуалдық әлемнің ғылыми жұмысына тікелей қатысуы керек және қалайтын уақыт келеді". 1925 жылы 24 наурызда Орталық білім беру комитеті (Tsentrale Bildungs Komitet немесе TSBK), Орталық идиш мектеп ұйымының (Tsentrale Yidishe Shul Organizatsye немесе TSYSHO) Вильня филиалы және Вильня білім беру қоғамы (Vilner Bildungs Gezelshaft немесе VILBIG) Штифтің меморандумын талқылау үшін кездесті, оны олар "Ди organizatsye fun yid derisher visnshaft" (Идиш стипендиясы ұйымы, Вильня, 1925 жылдың сәуірінде) деп аталатын брошюрада мақұлдады. 1925 жылдың 7-12 тамызында Берлинде өткен конференцияда Штиф, Макс Вайнрайх және Элиас Чериковер, басқалармен бірге, зерттеулер мен жариялау бағдарламалары және YIVO деп аталатын идиш ғылыми институтының ұйымдық құрылымы туралы шешім қабылдады. Жаңа институттың ғылыми бөлімдері әлі күнге дейін шектеулі қаражатпен, негізінен Штиф ұсынған бағыттар бойынша ұйымдастырылған, 1925 жылдың күзінде алғашқыда Берлин мен Вильняда өз жұмысын бастады.

Соңғы жылдар

Штиф Вильнядағы YIVO-ны ұйымдастыруға қатысқан кезде, Кеңес Одағындағы, әсіресе Украинадағы еврей мәдени дамуының мемлекеттік қолдаудың бұрын-соңды болмаған ауқымынан қызықты. 1926 жылы Киев еврей пролетариаттық мәдениет институтына (бұрынғы атауы - Украина ғылым академиясының еврей мәдениет кафедрасы) жетекшілік етуге шақырылды. Сонымен қатар, ол кәсіби филологиялық журналды шығарды, Ди йидиш шпрах (Идиш тілі; 1926 1930), кейіннен Afn shprakhfront деп аталды (Тіл майданында; 1931 1933), ол сонымен қатар редактор болды. Сонымен қатар, ол идиш әдебиеті мен тілінің тарихы, тілдік жоспарлау, идиш орфографиясының дамуы және стилистика мәселелері туралы мақалалар жариялауды жалғастырды. Қысқа уақыт бойы Киев институтын басқарды, бірақ кейін тек оның филология бөлімін басқарды. Коммунистік партия мүшесі Йосеф Либерберг Штифтің орнына еврей пролетариаттық мәдениет институтының директоры болды. 1928 жылы екі адам да Саймон Дубновты Киевке салтанатты ашылу салтанатына құрметті қонақ ретінде әкелуге тырысқаны үшін қатты сынға ұшырады. Штиф 1933 жылы 7 сәуірде Киевтегі жұмыс үстелінде Совет Одағында буржуазиялық және "облыстық идиштік" көзқарасы үшін өзіне тағылған айыпты ақтауға тырысқан кезде қайтыс болды.