Кіріспе

Ирландиядағы қылмыстық заңдар (Na Péindlíthe) - XVII ғасырда және XVIII ғасырдың басында корольдіктің рим-католик көпшілігіне және протестанттық "Диссиденттерге" қатысты бірқатар заңдық кемшіліктер. Ирландия парламентімен бекітілген бұл заңдар, Ирландияның қалыптасқан шіркеуінің мүшелері ретінде, Жоғарғылық антына қол қойғандардың қолына мүлікті және мемлекеттік лауазымдарды одан әрі шоғырландыру арқылы протестанттық үстемдікті қамтамасыз етті. Ант британ монархын рухани және рухани мәселелердің "жоғарғы басқарушысы" ретінде мойындады және "барлық шетелдік юрисдикциялардан және биліктерден" бас тартты. Заңдарға 1695 жылғы Білім беру туралы заң, 1697 жылғы Қашу туралы заң, 1704 жылғы Тіркеу туралы заң, 1704 және 1709 жылғы Паптық заңдар және 1728 жылғы Дизенфраншизинг туралы заң кірді. Француздармен бәсекелесіп, шетелдегі католиктермен одақтасып, отандық католиктерге адалдық танытқысы келген британ үкіметінің қысымымен заңдар 1771 жылдан бастап бірнеше рет күшін жойды. Соңғы маңызды шектеу, Парламент мүшелерінің Жоғарғылық антын беру талабы, 1829 жылы, Ирландия Ұлыбританиямен біріккен Ұлыбританияға 1800 жылғы Одақ актілерімен қосылғаннан кейін алынып тасталды. 1920 жылғы Ирландия үкіметі туралы заң (Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде күшіне енді) 5-бөлімде барлық мақсатты ережелерді қамтыды, ол техникалық тұрғыдан әлі де бар кез келген сакраменталды сынақтарды алып тастады.

Стюарт пен Кромвельдің билігі

Эдмунд Беркке сәйкес, қылмыстық заңдар "адамның бұзық тапқырлығынан туындаған сияқты, халықтың қысымына, кедейлігіне және төмендеуіне, сондай-ақ адам табиғатының өзімен бірге төмендеуіне өте жақсы сайланған дана және күрделі машиналар болды". Берк Лондонның америкалық және ирландтық туыстарымен жақсы қарым-қатынаста болуын ұзақ уақыт бойы кеңес берді, өйткені британдықтардың жазалау рухы ағылшындық мінезді жойып, зорлық-зомбылық көтерілісін туғызады деп қорықты. Бастапқыда Англия мен Ирландияның қос монархтары Ирландияға қылмыстық заңдарды қолдануда абай болды, өйткені оларға Тоғыз жылдық соғыста (1594 1603) Гелл ирландтарының көтерілісін басу үшін католик жоғарғы сыныптарының қолдауы қажет болды. Сонымен қатар, католик аристократиясының едәуір бөлігі ежелгі ағылшындардан құралған, олар дәстүрлі түрде Ирландиядағы ағылшын билігіне адал болған. Алайда 1603 жылы Шотландия королі Джеймс VI Англия мен Ирландия тағына Джеймс I ретінде көтеріліп, тоғыз жылдық соғыста жеңіске жеткеннен кейін, бірқатар мәжбүрлеуші жаңа заңдар күшіне енді. 1605 жылы ағылшын католиктерінің бір тобы "Пультерлік заговор" жоспарлаған, олар Джеймстің католиктерге қарсы заңдарды жеңілдететініне үміттенді. Бұл Ирландия, Шотландия және Англиядағы католиктерге қатысты шектеу заңдарын одан әрі ынталандыруға және ақтауға мүмкіндік берді. 1607 жылы Еуропадағы католиктерден көмек іздеген графтардың қашуы одан әрі көтеріліс үшін төменгі шотландтар мен Солтүстік ағылшынның Үлстерді көтерме саудамен плантациялауына жағдай жасады. 1607 жылдан бастап католиктерге мемлекеттік лауазымдарды атқаруға немесе Ирландия армиясында қызмет етуге тыйым салынды. Бұл Ирландияның құпия кеңесі мен Ирландияның Лорд-депутатымен бірге елдің үкіметін құрайтын Лорд-Сот болашақта англикандықтар болатынын білдірді. 1613 жылы Ирландияның Төменгі палатасының сайлау округтері плантация қоныстанушыларына көпшілік беру үшін өзгертілді. Сонымен қатар, үш патшалықтың католиктері де англикандық ғибадатханаларға бармағаны үшін 'жауыздыққа қарсы айыппұл' төлеуге мәжбүр болды. Католик шіркеулері Ирландияның Англикан шіркеуіне берілді. Алайда католик шіркеуінің ғибадатханалары, әдетте, жабық орындалғанда, оларға шыдамдылық танытатын. Католик діни қызметкерлеріне де тыйым салынды, бірақ епископтар жасырын түрде әрекет етуге мәжбүр болды. 1634 жылы "Грейс" мәселесі туындады; Карл I-ге (ерінің патшасы Генриетта Мария католик болған) жомарт салық салуды Ирландия католик жер иелері заңдар реформаланатынын түсініп қолдады, бірақ салық қабылданғаннан кейін Карлдің вице-королі 51 Грейстің екеуінен бас тартты, ал кейінгі заң жобаларын Ирландия Лордтар палатасындағы католик көпшілік тоқтатты. Католиктердің наразылығы 1641 жылғы Ирландия көтерілісін бастау және 1642 жылдан бастап Папаның қолдауымен Конфедеративтік Ирландияның құрылуында фактор болды, ол 1649 жылы Ирландияны 1649 53 жылы басып алу кезінде тоқтатылды. 1652 жылғы қоныс аудару туралы заң католиктерді Парламентке кіруден бас тартты, ал ірі жер иелері 1640 жылғы "Авантюристтер туралы заң" бойынша жерлерінің көпшілігін тәркіленді. Сондай-ақ, оларға қалаларда қысқа уақыт өмір сүруге тыйым салынды. Католик дінбасылары елден қуылды, ал тапқан кезде дереу өлім жазасына кесілді. Көптеген рекусанттар ауылдағы жиналыс орындарында (мысалы, Массалық тастарда) жасырын ғибадат етуі керек болды. 1666 жылы Роскомон округінің ормандарында жасырынған қырық тоғыз католик Папаны қолдап, "азаттықтарын" жоғалтуына наразылық білдіріп, хатқа қол қойды. 1992 жылы осы кезеңдегі он жеті католик шейіт ақылды деп жарияланды.

Католик комитеті мен "Арғы жол" парламенті

1773 жылы Кенмар Дублиндегі атақты католиктердің, тірі қалған католик ақсүйектерінің және жоғары санаттағы епископтардың өкілдерінің кездесуін өткізді. Қылмыстық заңдарды жеңілдетуді өтінгенде, олардың католик комитеті Уильямдық елді мекенді бұзудың кез келген ниетіне ант берді. Олар сондай-ақ өздерінің адалдықтарын 1770 жылдары Америка колонияларында Тақ үшін күресу үшін Ирландиядағы сарбаздарды жалдауға көмектесу арқылы және кейіннен 1780 жылдары ақ жігіттердің аграрлық наразылығын басу кезінде билікті қолдап көрсетті. 1764 жылы Эдмунд Берктің көмегімен қылмыстық заңдар туралы сын пікір жазған, ол Вестминстерде кеңінен таралған, үкіметті қолдаушы саясат дивидендтер төлеген сияқты. 1774 жылғы Ирландия актісі Джордж III-нің кез-келген азаматына "қалай да сендіруге болатынын" куәлік етуге мүмкіндік берді, ал 1778 жылғы Католиктік көмек туралы заң католиктерге, папаның рухани емес, рухани емес, құдіретімен ант бергенде, жер сатып алуға және әскерге кіруге мүмкіндік берді. 1782 жылы тағы бір шара қабылданды: Ирландия парламенті католик дінінің жол берілгенін мойындап, католик епископтарын патшалықтан кетуге мәжбүрлеген заңдарды жойды және діни қызметкерді анықтау үшін мессаға қатысқандарды міндетті етті. Сонымен қатар, католиктер 5 фунт болатын жылқыға ие бола алады және жергілікті протестант епискобының келісімімен өздерінің мектептерін аша алады. 1791 жылдың ақпан айында округтер мен бес Дублин прихоздарынан Комитетке сайлау оның құрамында күрт өзгеріс әкелді. Алғашында бұл топтар мен епископтар санынан көп болғандықтан, Бурк оларды "католиктердің жаңа нәсілі" деп атаған: пайда болған католик саудагерлері мен кәсіби орта тап өкілдері. Францияда революция мен реформа туралы хабарларға ашуланып, 1782 жылдан бері жетістікке қол жеткізбегендігіне ризашылық білдірген олар қалған қылмыстық заңдарды дереу жоюды талап етті. Бұл Комитетте Кенмаремен бірге оңайырақ ақсүйектер мен епископтардың кері шегінуіне себеп болды. Даблиндік саудагер Джон Кьюгтың төрағалығымен Комитет Эдмунд Берк ұлы Ричард Беркті көмекші хатшы лауазымынан босатып, оның орнына протестант, бірақ белгілі демократ Теобальд Вулф Тоунды тағайындады. Дублинде Тоун алғаш рет 1791 жылы қазан айында Белфасттегі пресвитериандық ("Диссинтер") достарымен құрылған Біріккен ирландтар қоғамының жетекші мүшесі болды. 1792 жылы Ирландия парламенті сессиясында жаңа Француз Республикасымен алдағы кезде католиктердің адалдықтарын қамтамасыз ету үшін Лондонның тапсырысы бойынша енгізілген католиктік көмек туралы заң жобасын қолдау жөніндегі қосымша өтінішхаттар мен қарама-қайшылықтар болды. Оған жауап ретінде Комитет бүкіл ел бойынша сайлау ұйымдастырды, әрбір приходтағы барлық ер адам ұлттық конвенцияға қатысады. Комитет Ирландияда протестанттық діннің құрылуын немесе протестанттық тәжінің қауіпсіздігін "қақтырмауды" немесе "әлсіретуді" көздемегенін айтып, Біріккен ирландтардың қолын көрген билікті сендіре алмады. Вице-король лорд Вестморленд Лондоннан қосымша әскер шақырды. Францияда Ұлттық конституциялық ассамблеяға сайлауға ұқсас демократиялық тәжірибе католикалық иерархияда да алаңдаушылық тудырды. 1792 жылы желтоқсанда Дублиндегі Бэк-Лейндегі Тегінші залында жиналған Конвент ашылғанда, Кёг төрағалардың екі жағына екі прелатты отырғызуға абай болды. Алайда, делегаттар қол қойған өтініш біткен іс ретінде епископтарға ұсынылды, бұл олардың мақұлдауын сұрап немесе алудың ешқандай белгісі жоқ.

1793 жылғы Католиктік көмек туралы заң

Бұл өтінішті Дублин парламенті мен Касл әкімшілігінің басшыларына жүгінген ол 1793 жылдың қаңтарында корольге, Джордж III-ге ұсынылды, ол министрлерінің уәдесі бойынша Кио мен Тоны қоса алған делегацияға аудиенция берді. Сәуір айында Лондон бағытында Дублин қамалы Генри Граттанға Католиктік көмек туралы заңды қабылдауда өз салмағын қойды. Католиктер протестанттармен бірдей шектеулі және ерекше шарттармен парламенттік сайлауға қабылданды. Олар Тринити колледжінде білім алып, адвокаттар ретінде шақырылуы және әскер офицерлері ретінде қызмет етуі мүмкін, ал ондағы милиция туралы заңның талаптарына сәйкес, ең көп дау туғызатын нәрсе, олар қару-жарақ таси алады. Алайда бұл келісімдер "міндетті емес, рұқсат етілген еді, ал жаңадан оянған протестанттық үстемдік оларды жиі қабылдады". Сонымен қатар, католиктерді парламенттен, сот алқасынан және жоғары мемлекеттік лауазымдардан шеттетуді жалғастырған Жоғарғы ант ант сақтау, басқа барлық нәрсе берілсе де, кішігірім болып көрінді және "жаңа саясаттасқан католик халқы қазіргі үкімет олардың табиғи жауы екендігінің соңғы дәлелі ретінде түсіндірілді". Франция 1793 жылы ақпанда Ұлыбритания мен Ирландияға соғыс жариялады, ал британ үкіметі католик иерархиясының Француз Республикасының агрессивті антиклерикализміне қарсы қарсылығына сене алса да, одан әрі реформа жасаудың қажеті жоқ деп тапты. 1795 жылдың ақпан айында Жоғарғы антқа түзетулер енгізуге үміт артады, өйткені католиктерді парламентке қабылдауды жақтап, граф Уильям Фицвильям 6 ай қызмет еткеннен кейін вице-король ретінде қайта шақырылды. Кейбір бұрынғы Комитет мүшелері мен конгресс делегаттары өз күш-жігерін басқа жаққа бағыттауға қанағаттанды: 1795 жылы маусымда олар үкіметке Мейнуттағы Сент-Патрик семинариясын құруға көмектесті. Басқалары, өздерінің епископтары тарапынан экскоммуникация қаупіне қарамастан,

1798 жылғы көтеріліс және 1800 жылғы Одақ актісі

Біріккен Ирландиялықтар адамдарды қару-жараққа шақыру арқылы азаматтық және діни теңдікке толық қол жеткізуді және осымен бірге "жер иелерінің шіркеуі" (Айрландияның қалыптасқан шіркеуі) католиктер мен диссиденттердің жалдамалы ақысының үстінен ондықтарды жинаған жек көрінішті жүйені жоюды уәде етті. 1798 жылдың жазында бүлік басылғаннан кейін британ премьер-министрі Уильям Питт пен оның Ирландияның бас хатшысы Роберт Стюарт (Лорд Кастлер) Ирландияны Ұлыбританиямен біріккен патшалыққа қосуға көшті. Олар католиктерді біріккен патшалық ішінде азшылыққа айналдырып, олардың қалған кемшіліктерін қауіпсіз түрде жоюға болады және ел тыныштыққа кенеледі деп сенді. Бірақ олар Англиядағы қарсылықтарды, оның ішінде король Георг III қарсылығын жеңе алмады. Католиктердің азаттыққа қол жеткізуі туралы ереже Стюарт Дублин парламентіне қарсылық білдірген Одақ актісінен алынып тасталды.

Дэниел О'Коннелл және Католик қауымдастығы

1808 жылы "бостандықтанушы достары", олардың ішінде Генри Граттан, егер дәулеттің дәулеттің дәрежелерін монархтар қолданатын дәрежеге, яғни католик епископтарының бекитілуіне вето қоюға рұқсат берілсе, папалық қорқыныштар жойылуы мүмкін деп ұсынды. Алайда 1814 жылы Курияның өзі (ол кезде Наполеонға қарсы Британиямен бейбіт одақтасқан) епископтарды "патшаның жеке қабылдауы" деп ұсынған кезде, Ирландияның азаттық науқанының жаңадан пайда болған көшбасшысы Дэниел О'Коннелл қарсылық білдіруде берік болды. Римнің "азат болу жолына" қатысты кез келген нұсқаудан бас тартып, О'Коннелл ирландтық католиктер паптың жоғары діни қызметкерлерін тағайындауына патша мен оның министрлерінің "қатысуына" жол бермеудің орнына "әдеттегідей азаттықсыз қалу" керектігін мәлімдеді. О'Коннелл үшін католик дінбасыларының тәуелсіздігіне қатысты кез келген келісімдер 1823 жылдан бастап Католик қауымдастығында ұйымдастырылған науқан стратегиясына апатты әсер етті. Бұл елдің көптеген аудандарында жергілікті діни қызметкерге, халықтың сенімін қамтамасыз ету үшін протестанттық жер иелері мен магистраттарға тәуелсіз жалғыз тұлғаға арқа сүйеді. Әдетте жергілікті діни қызметкер айына бір пенни "католик жалдауын" жинады, бұл баға қауымдастықты ең кедей жалға алушыларға ашты. Бұл О'Коннеллге "моңғол" митингтерді (100 000-нан астам адам) ұйымдастыруға мүмкіндік берді, олар биліктің қолын ұстады және үлкен бас бостандығына ие жалға алушыларды (қырық шиллингті ерікті иелер) жер иелеріне қарсылық білдіріп, бостандыққа үміткерлерге дауыс беруге батыл етті.

1829 Католиктік көмек туралы заң

1828 жылы О'Коннелл британдық кабинет мүшесін Клэр графтығында парламент сайлауында жеңді. Оның 1688 жылдан бері парламент сайлауында қайтадан сайлауға шыққан алғашқы католик ретінде жеңісі, Парламент депутаттарының Патшаны шіркеудің "Жоғарғы губернаторы" ретінде мойындауы және Рим қауымын қабылдамау талабымен байланысты. Ал, содан кейін, заңға қарсы әрекет жасала бастайды. Премьер-министр Веллингтон герцогы азаматтық соғыс елесін шақырғанда, Католиктік көмек туралы заң 1829 жылы заңға айналды. Парламентке кірудің өз бағасы бар. Ирландиялық франшизаны Англияға сәйкес келтіре отырып, 1829 жылғы акт округтік орындықтарда дауыс беру үшін мүлкі бар шегін бес есеге дейін он фунтқа дейін көтерді, бұл О'Коннеллдің атынан жер иелеріне қарсылық білдіруде көп тәуекелге ұшыраған "қырық шиллингті ерікті иеленушілерді" құқығынан айырды. Бұл шарамен Ирландиядағы католик сайлаушылар саны 216 мыңнан 37 мыңға дейін азайды. Мүмкін, О'Коннелл 1829 жылы наурыз айында жеке түрде жаңа он фунттық франшизаның "католиктерге көбірек күш беруі мүмкін екенін, оны сенімді және демократиялық жағынан қауіпті емес қолдарға шоғырландыруы мүмкін" деп жазды. Жас ирландтық Джон Митчеллдің ойынша, бұл мақсат: бай католиктерді үдемелі түрде абыржыған ауыл тұрғындарынан ажырату. 1820-жылдардан бастап жалға алушылар Англиядан өсіп келе жатқан мал сұранысын қанағаттандыру үшін жерді тазартқанда, жалға алушылар үйден шығаруларға қарсы тұру үшін және ондық пен процессерлерге шабуыл жасау үшін бірігіп келді. Алексис де Токвиль 1835 жылы Ирландияға сапарында осы Whiteboys және Ribbonmen наразылықтарын жазды:Заң біз үшін ештеңе істемейді. Біз өзімізді құтқаруымыз керек. Бізде өзімізге және отбасымызға өмір сүру үшін қажетті жер бар, ал олар бізді одан қуып шығады. Біз кімге жүгінуіміз керек? Еріктіліктің бізге еш пайдасы жоқ. О'Коннелл мырза мен бай католиктер Парламентке барады. Біз де аштықтан өліп қаламыз. "Енципация" Ирландия шіркеуінің ондық беруінен уәде етілген жеңілдетуді әкелген жоқ. Өзінің виг одақтастарын ұялтудан қорқып (әкімшілікте Англияда ондық пен кедей заңдарына қарсы наразылықтарды қатыгездікпен басқарды), 1838 жылы О'Коннелл протестанттық жалға алушы Уильям Шарман Кроуфордтың ағылшындық алымды толық жою туралы шақыруын қабылдамады. Оның орнына ол ондықты ауыстыру туралы заңды қабылдады, ол кейбір кемсітулерді және қарызды кешіруді ұсынды, ал жалға алушылар ерікті түрде белгілейтін жалға алу ақысын қосып берді. Бұл міндет 1869 жылы Ирландияның шіркеу туралы заңына сәйкес жойылғанға дейін сақталды.