Кастилия және Леон королі Педро I: Қатігез немесе Әділ?

Кіріспе

Кастилия мен Леонның патшасы (1350–1366) және (1367–1369)

Петр (lang es; 30 тамыз 1334 – 23 наурыз 1369), Петр қатыгез (el Cruel) немесе әділ (el Justo) деп аталды, 1350 жылдан 1369 жылға дейін Кастилия мен Леонның патшасы болды. Петр Иврея әулетінің басты тармағының соңғы билеушісі еді. Ол дін қызметкерлерін қуғындағаны және жасаған қатыгездіктері үшін Папа Урбан V-тің қара тізіміне енгізілді.

Ерте өмір

Петр Испанияның Бургос қаласындағы Санта-Мария-ла-Реал-де-Лас-Хуэлгас монастырының қорғаныс мұнарасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Кастилияның Альфонсо XI және Португалияның Мариясы болды. Канцлер және жылнамашы Перу Лопес де Аяланың айтуынша, оның терісі ақшыл, көзі көк және өте ашық сары шашы болған; ол бойы ұзын, денесі мықты болды. Ол ұзақ және қиын жұмыстарға дағдыланған, сөйлегенде тілі шешкеленіп, "әйелдерді өте жақсы көрген". Ол көп оқыған, өнерді қолдаған және жастық шағында ойын-сауық, музыка мен поэзиядан ләззат алған. Ол Англия королі Эдуард III-нің екінші және сүйікті қызы Жоаннаға үйленуге тиіс болған; алайда, Кастилияға жол тартқанда, ол және оның сүйегі қара өлімге ұшыраған қалалардан өтіп, олардың елді мекендеріне кірмеу туралы ескерткен қала тұрғындарын елемеді. Олар Англияға бұл аурудың әлі жеткенін білмегендіктен, қауіпті жеңілдеп қараған болуы мүмкін. Жоанна көп ұзамай ауруға шалдығып, 1348 жылы 14 жасында қайтыс болды. Шамамен екі жылдан кейін Петр он алты жасқа толғанда патшалыққа көтерілді және анасы мен оның жақындарының бақылауында болды. Алғашында анасы Португалияның Мариясының ықпалында болған Петр, анасының екінші туысы, португалдық министр Альбуркерк графының қолдауымен таққа отырды. Мария де Падильяға ғашық болған ол, 1353 жылы онымен құпия түрде үйленді. Мария оны Альбуркеркке қарсы қойды, ол Португалияға қашып кетті. 1353 жылдың жазында жас патша анасы мен ақсүйектердің қысымымен Бурбонның Бланкасына үйленуге мәжбүр болды; ол оның жартылай інісі Фадрикемен қарым-қатынаста болғаны туралы естігеннен кейін бірден оны тастап кетті. Бір тарихшының айтуынша, Фадрике оның адалдығын сақтауға тиіс болған, бірақ оны "Тристанның Изольдасына" айналдырды. Бұл неке Петрдің Марияға үйленгенін жоққа шығаруын қажет етті, бірақ олардың қарым-қатынасы жалғасты және олардың төрт баласы болды. Ол сондай-ақ Дон Диего де Хароның жесірі Хуана де Кастромен неке қию арқылы бұрынғы королева Бланкамен жасаған некесінің жарамсыз екенін дәлелдеуге тырысты. Авила мен Саламанка епископтарынан келісім беруді сұрады, олар қарсы сөйлеуден қорқып, келісті. Петр мен Хуана Куэльярда үйленді, Хуана Кастилияның патшайымы деп жарияланды. Тағы бір дерек бойынша, ол уланған, ал үшінші дерек бойынша, оны арбалетпен атқан, бірақ бұл оба болуы мүмкін. Сол жылы Мария де Падилья Севильяда қайтыс болды. Марияның өлімінен кейін Петр оның өзінің бірінші және жалғыз заңды әйелі болғанын мәлімдеді.

Peter was born in the defensive tower of the Monasterio de Santa María la Real de Las Huelgas in Burgos, Spain. His parents were Alfonso XI of Castile and Maria of Portugal. According to chancellor and chronicler Pero López de Ayala, he had a pale complexion, blue eyes and very light blonde hair; he was tall and muscular. He was accustomed to long, strenuous hours of work, lisped a little and "loved women greatly". He was well read and a patron of the arts, and in his formative years he enjoyed entertainment, music and poetry. He was to be married to his contemporary Joan, the second and favourite daughter of King Edward III of England; however, on their way to Castile she and her retinue travelled through cities infested with the Black Death, ignoring townspeople who had warned them not to enter their settlements. Since the plague had not yet entered England, it is likely that they underestimated the danger. Joan soon contracted the disease and died in 1348, aged 14. About two years later Peter began his reign when almost sixteen years old and subject to the control of his mother and her favourites. Though at first controlled by his mother, Maria of Portugal, Peter ascended the throne with the encouragement of his mother's second cousin, the Portuguese minister Count Alburquerque. Becoming attached to María de Padilla, he married her in secret in 1353. María turned him against Alburquerque, who fled to Portugal. In the summer of 1353, the young king was practically coerced by his mother and the nobles into marrying Blanche of Bourbon; he deserted her at once upon hearing rumors that she had slept with his half brother Fadrique, who was supposed to be guarding her virtue and made her instead "an unwilling Isolde to his Tristan," according to one historian. This marriage necessitated Peter's denying that he had married María, but his relationship with her continued and they had four children. He also apparently went through the form of marriage with Juana de Castro, widow of Don Diego de Haro, convincing her that his previous marriage to Queen Blanche was a nullity. The bishops of Avila and Salamanca were asked to concur, and were afraid to say otherwise. Peter and Juana were married in Cuellar, and Juana was proclaimed Queen of Castile. another version of the story says she was poisoned; a third one that she was shot with a crossbow, although it may have been the plague. Also that year, Maria de Padilla died in Seville. After Maria's death, Peter declared that she had been his first and only legitimate wife.

Арагонмен соғыстар

1356 жылдан 1366 жылға дейін Петр Арагонмен "Екі Петр соғысында" үздіксіз соғысты. Ол ағылшын одақтасын қолдау немесе Жерорта теңізіндегі Кастилия мүдделерін француз және арагондықтарға қарсы қорғауда ешқандай қабілет пен шеберлік танытпады. Арагон патшасы Петрдің заңды емес ағаларын оған қарсы қолдады. Осы кезеңде Петр өзінің жаман атына себеп болған бірқатар кісі өлтірулер жасады.

Өлім

1366 жылдың жазында Петр Едуардқа, Қара ханзадаға, паналады. Қара ханзаданың денсаулығы нашарлап, ол Пиреней түбегін тастап кетті. Петр кейінгі монархтар сияқты орталықтандыру үлгісінде тәрбиеленді және өз заманынан бұрын күшті патшалық әкімшілік құрылымды қалыптастырды. Алайда, ол өзінің қарсыластарын қолдаған феодалдық күштердің бәрін, олардың заңдылығына қарамастан және аристократия принциптеріне қайшы болғанына қарамастан, тоқтатып таба алмады. Бірақ, оның моральдық басымдығы қарсылықты басу үшін қолданған зорлық-зомбылық, соның ішінде туындарын өлтіру сияқты әрекеттермен төмендеді; ол кейде өте деспотиялық және болжаусыз болып, тіпті сол дәуірдің стандарттарына да сай келмейтін еді. Осы жағынан ол әкесі Альфонсо XI-ден де бұрын болды, ол Альфонсо X қайтыс болғаннан бері патшалық билікке қарсы көптеген көтерілістерге тап болды. Петр патшаның өлімі Англиямен Кастилия және Наварраның дәстүрлі одағын аяқтады, бұл одақ Францияны тежеу үшін Плантагенеттер тарапынан бастама көтерілген еді. Бұл одақ кейін Трастамаралар мен Тюдорлар тарапынан жаңартылды. Оның өлімі Фернандин соғыстарына да алып келді, онда португал корольі Фердинанд I Галисия тағына талап қойды, бұл Португалия мен Англия арасындағы тарихи одақтың қалыптасуына және Джон Гонттың Кастилияға талап етуіне себеп болды.