Кіріспе
Солтүстік Айрширде орналасқан ядролық электр станциясы, Шотландия Реактор B1: 1976 02 06 Хантерстон B конструкциясы 2022 жылдың тамызында жұмысын тоқтатқан Hinkley Point B бауырлас станциясына ұқсас.
Reactor B1: 1976 02 06
Hunterston B is similar in design to sister station Hinkley Point B, which ceased operations in August 2022.
Тарих
Хантерстон Б құрылысын "Ядролық энергия тобы" (TNPG) деп аталатын консорциум жүргізді. Екі озық газбен салқындатылған реакторларды (AGR) TNPG және турбиналарды C. A. Parsons & Co. Hunterston B компаниясы 1976 жылы 6 ақпанда электр энергиясын өндіре бастады. 1977 жылдың 3 желтоқсанында The Times газетінде реакторға екіншілік салқындату жүйесін өзгерту арқылы теңіз суы кіргені туралы хабарланды. Екіншілік салқындату жүйесі газ циркуляторларының подшипниктерін қоса алғанда, бөлшектерді салқындату үшін таза суды пайдаланады, олар көмірқышқыл тоңазытқышты реактор арқылы қазандықтарға айналдырады. Бір тұйықтан кішкентай саңылау пайда болды, және ластанған суды теңіз суын салқындататын тоғандарға шығару үшін айналма құбыр орнатылды. Реакторды жөндеу жұмыстары жүргізіліп, газды салқындату жүйесіндегі қысым төмендеген кезде теңіз суы осы айналып өту құбыры арқылы реакторға қайта ағынды. Реактордың қалдық жылулығы теңіз суын тез буландырып, газ схемасы айналасында реакторда тұздың жинақталуын қалдырды. Сол кезде реактор бір жылға жұмыс істемеуі мүмкін деп есептелген, жөндеу 14 миллион фунт стерлингке созылуы мүмкін және электр энергиясына тарифтер 1 мен 2 пайызға дейін көтерілуі керек. Ядролық электр компаниясының (NPC) Ветстоун, Лестерширдегі сұйықтық ағыны зертханаларында тұздың қайда орналасқанын анықтау үшін кең көлемді модельдеу жұмыстары жүргізілді, ал тұзды техникалар пысқырларды қолдана отырып, сәтті алып тастады және зауыт қайта іске қосылды. 1997 жылдың ақпан айында зауыттың ластанған газы үш автокөлік танкеріне еніп, содан кейін жеңіл сусындар мен сыра арқылы азық-түлік тізбегіне енгендігі туралы алаңдаушылық туды. Carlsberg Tetley Шотландиядағы барлық газ баллондарын бірінде ластануын анықтағаннан кейін кері қайтарып алды. 1998 жылдың желтоқсан айында INES 2-деңгейлі оқиға болды, өйткені 1998 жылғы Боксерлік күніндегі дауыл кезінде қатты жел мен теңіздің бүркітуі сайтқа барлық төрт электр желісін сөндірді. Қысқа уақыт ішінде бірнеше рет желіден шыққан соң, авариялық дизель генераторлары іске қосылмады. Әдетте, реакторды салқындату үшін қуат жоқ болған жағдайда реактор пассивті салқындатылады. Алайда, пассивті салқындатуды бастайтын авариялық басқару жүйесі әрекет ете алмады, өйткені ол қайта іске қосылмаған. Реактордың салқындатуы 4 сағаттан кейін қалпына келтірілді. Электр қуатын қалпына келтіру кезінде үлкен шатастық пен кешіктіру болды, өйткені зауыт схемалары мен қауіпсіздік жүйелері компьютерленді, бірақ электр қуатының жоқтығына байланысты жұмыс істемеді. АГР реакторының құрылымындағы қауіпсіздік шегінің арқасында реактор зақымдалған жоқ және зауыт 20 сағат бойы салқындатуды жоғалтып алмады. Кейінгі тексеру бірнеше ұсыныстар берді: 400 кВ электр желілеріндегі изоляторларды қайта құру, авариялық қуат үшін қосымша 132 кВ электр желісін орнату, біріншіден қашықта орналасқан екінші дизель генераторы ғимаратын, реактордың қауіпсіздік жүйелері мен негізгі компьютерлік жабдықтарға үзіліссіз электр қуатын беру, қағаз түріндегі қондырғы схемалары мен авариялық хаттамаларды ұсыну және қызметкерлерді оқытудың қайта қаралған рәсімдері, соның ішінде бірнеше жүйелердің бір мезгілде істен шығуын симуляциялау. 2006 жылы Гринпис тапсырған баяндамада Хантерстон В-дағы екі реактордың әрқайсысындағы графит модераторлық өзекшеде кірпіштердің жарылуы түрінде құрылымдық проблемалар туындауы мүмкін екендігі туралы алаңдаушылықтар айтылды (сондай AGR электр станцияларында). Оның таза электр қуаты 1215 МВт болды. 2007 жылы реакторлар толық қуатының шамамен 70%-ын (шамамен 850 МВт) төмендетілген деңгейде жұмыс істеуге шектелді. 2011 жылдың басында техникалық қызмет көрсету кезінде жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде 3-реактор 82% (540Mwe) және 4-реактор 73% (480MWe) жұмыс істеді. Бұл жалпы алғанда генераторлардың жалпы қуаты 1,020 МВт-қа тең. Ішкі жүктеме 90 МВт-тан таза шығыны шамамен 930 МВт-қа жетеді. Хантерстон Б 1 миллионнан астам үйдің электр қуатын қамтамасыз етуге қабілетті. Хантерстон Б бастапқыда 2011 жылға дейін жұмыс істеуге жоспарланған болатын. 2007 жылы жоспарланған операция бес жылға 2016 жылға дейін ұзартылды. 2012 жылдың желтоқсан айында EDF 2023 жылға дейін жұмыс істей алатынын (техникалық және экономикалық жағынан) мәлімдеді.
Графиттік өзектің негізгі түбірлері
2014 жылдың қазан айында 2014 жылдың тамызында басталған ретті тексерулерден кейін зауыттың реакторларының бірінде жарықтар табылғаны туралы хабарланды. Хантерстондағы төртінші реактордың ядросындағы 3000 графит кірпіштің екеуі зақымдалды. Зауыттың операторы EDF Energy, жарылу станцияның ескіруіне байланысты болады деп болжанып отырғанын және бұл мәселе реактордың қауіпсіз жұмыс істеуіне әсер етпейтінін айтты. 2016 жылдың қазан айында реактордың графит өзектерінің тұрақтылығына байланысты реакторға супер-артикуляциялық басқару таяқшалары орнатылатындығы туралы хабарланды. Ядролық реттеу жөніндегі басқарма ядродағы графит кірпіштерін бір-біріне бекітетін кілт жолдардағы сынықтардың саны туралы алаңдаушылық білдірді. Жер сілкінісі сияқты ерекше оқиға графитті тұрақсыздауы мүмкін, сондықтан реакторды тоқтататын қарапайым басқару таяқшаларын енгізу мүмкін емес. Супер-қосқышты басқару таяқшалары тұрақсыздалған өзекке де енгізілуі тиіс. 2018 жылдың басында жоспарланған істен шығу кезінде 3-реакторда модельден жоғары жаңа кілт тамырлары жарылу көрсеткіші байқалды және EDF 2018 жылдың мамырында: "Хантерстон B реакторы 3-і ағымдағы істен шығудан кейін іске қосылуы мүмкін болса да, ол желіден тыс қалады, ал компания реттеушімен жұмыс істейді. ұзақ мерзімді қауіпсіздік жағдайы соңғы тексерулердің қорытындыларын көрсетеді және басқа талдаулар мен модельдерден алынған нәтижелерді қамтиды ". 2018 жылдың желтоқсанында EDF реактордың 4 және 3 реакторларының 2019 жылдың наурызына дейін қайтадан іске қосылу мерзімін ұзартты, бұл қосымша модельдеу жұмыстарына және жаңа сейсмикалық талдауға мүмкіндік береді. 2019 жылдың наурыз айында жарылудың суреттері EDF-пен жарылулардың санын пайдалану шектілігін көтеру арқылы 3-реакторды қайта іске қосуға ONR-ден рұқсат алуды көздегенін мәлімдеді. Реактордың орташа ені шамамен 370 сынық, яғни реактордың ортасындағы графит кірпіштерінің 10% -ында табылған. Бұл 350 сынық операциялық шегінен жоғары болды, EDF 700 сынық операциялық шегіне арналған жаңа қауіпсіздік жағдайын ұсынуды жоспарлап отыр. Бір реактор 2019 жылдың 25 тамызында қайта іске қосылды, содан кейін 2019 жылдың 10 желтоқсанында қайтадан тоқтатылды. 2020 жылдың тамызында EDF екі реакторды қайта іске қосу үшін нормативтік келісім алды, сәйкесінше 2020 жылдың тамызы мен қыркүйегінде, отын құюға және зауытты 2022 жылдың 7 қаңтарынан кешіктірмей тоқтатуға көшуге дейін. Бірінші реактор, 3-ші блок, 2021 жылғы 26 қарашада түскі уақытта соңғы рет іске қосылмаған. 4-реактор 2022 жылдың 7 қаңтарында түскі уақытта тоқтатылды, бұл станциядағы 46 жылдық өндірісті аяқтады.