Филип Рот: Американдық жазушының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Америкалық романист (1933–2018)

Филип Милтон Рот (19 наурыз 1933 – 22 мамыр 2018) – американдық романист және әңгімелер авторы. Роттың туған жері Ньюарк, Нью-Джерсиде өрбіген шығармалары, терең автобиографиялық сипатымен, философиялық және формальды тұрғыдан шындық пен ойдан шығарылған аражігін жоюымен, "сезімтал, тапқыр стилімен" және американдық ұлттық ерекшеліктерді жан-жақты зерттеуімен танымал. Ол 1959 жылы жарық көрген "Қош кел, Колумб" атты әңгімелер жинағымен алғаш рет көзге түсті, бұл жинақ АҚШ Ұлттық кітап сыйлығына ие болды. Он жыл өткен соң, ол "Портнойдың арызы" атты бестселлерді жариялады. Роттың әдеби өзінің көшірмесі – Нейтан Цукерман, оның бірнеше кітабының баяндаушысы. Роттың өзі кейбір шығармаларында, мысалы "Америкаға қарсы қастандық" атты тарихында баяндаушы болып табылады. Рот өзінің буынындағы ең құрметті американдық жазушылардың бірі саналды. Ол "Контрөмір" үшін Ұлттық кітап сыншыларының сыйлығын, "Шайлок операциясы", "Адамның кірлеген жаны" және "Кез келген адам" үшін PEN/Фолкнер сыйлығын, "Сенбілік театр" үшін екінші Ұлттық кітап сыйлығын және "Американдық пастораль" үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. 2005 жылы Америка кітапханасы оның толық шығармаларын жариялай бастады, ол Эудора Велтиден кейін әлі тірі кезінде антологияға енгізілген екінші автор атанды. Харольд Блум оны Кормак Маккарти, Томас Пиншон және Дон ДеЛилломен бірге өз заманының ең ұлы төрт американдық романисінің бірі деп атады. 2001 жылы Рот Прагадағы Франц Кафка сыйлығының тұңғыш иегері атанды.

Ерте өмір және оқу

Филипп Рот 1933 жылғы 19 наурызда Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласында дүниеге келді және Уиквахик ауданындағы Саммит даңғылының 81-ші үйінде өсті. Роттың отбасы еврей, ал оның ата-анасы екінші буын американдықтар еді. Оның әкесінің ата-бабалары Австрияның Галисиясындағы Львов (бұрынғы Лемберг) қаласының жанындағы Козловтан келген, ал анасының ата-бабалары Украинаның Киев аймағынан шыққан. Ол 1950 жылы шамамен Ньюарк қаласының Уиквахик орта мектебін бітірді. 1969 жылы Арнольд Х. Лубаш The New York Times газетінде мектептің "Филип Роттың көркем әдебиетіне бастау болғанын" жазды, ол өзінің Уиквахик орта мектебіндегі кезеңін жоғары бағаланған «Портнойдың шағымдары» романында суреттейді. Роман Уиквахик орта мектебін атап көрсетумен қатар, Empire Burlesque, Weequahic Diner, Newark Museum және Irvington Park сияқты орындарды да көрсетеді, бұл орындардың барлығы нағыз Рот пен ойдан шығарылған Портнойдың жастық шағын қалыптастыруға көмектесті, екеуі де 50-ші жылғы Уиквахик түлектері еді. 1950 жылғы Уиквахик жылнамасында Рот "шынайы зиялы, өткір ойлы және салмақты бала" деп сипатталған. Ол мектепте оқыған кезінде комедияшы ретінде белгілі болды.

Жеке өмір

1956 жылы Чикагода болғанда Рот Маргарет Мартинсонмен танысты, ол 1959 жылы оның бірінші әйелі болды. 1963 жылы олардың ажырасуы және 1968 жылы Мартинсонның автокөлік апатында қаза болуы Роттың әдеби шығармаларына терең із қалдырды. Мартинсон Роттың бірнеше романдарының әйел кейіпкерлеріне шабыт берді, оның ішінде «When She Was Good» романындағы Люси Нельсон және «My Life as a Man» романындағы Морин Тарнопол. Рот атеист болған және бірде: «Егер бүкіл әлем Құдайға сенмесе, онда бұл керемет орын болар еді» деген. «The Guardian» газетіне берген сұхбатында ол: «Мен дінге қарсымын, тіпті дінге қарсымын. Діншіл адамдарды мен қорқынышты деп санаймын. Мен діни өтіріктерді жек көремін. Бәрі де үлкен өтірік» және «Бұл невроз емес, бірақ діннің қайғылы тарихы туралы тілдескім де келмейді. Сенушілер деп аталатын қойлар туралы әңгімелеудің өзі қызықты емес. Мен жазғанда жалғызмын. Менің бойымда қорқыныш, жалғыздық және алаңдаушылыққа толы, менді құтқару үшін маған ешқашан дін қажет болған емес» деді. 1990 жылы Рот ұзақ жылдар бойы бірге болған серігі, ағылшын актрисасы Клэр Блумға үйленді, ол 1976 жылдан бері онымен бірге тұрған. Блум оған үйленуді ұсынғанда, «ол оған ажырасу жағдайында оған өте аз төленетін неке шартын қол қою шартымен келісті, және ол екі жылдан кейін осы шартыны талап етті». Сондай-ақ, ол Блумның Род Стайгермен некесінен туған қызы Анна Стайгердің олармен бірге тұрмауын талап етті. Олар 1994 жылы ажырасып, Блум 1996 жылы «Кукольный домдан кету» атты естеліктер жинағын жариялады, онда Ротты әйелдерге деген жеккөрушілікке және бақылауға ұмтылушылыққа бейім адам ретінде бейнеледі. Кейбір сыншылар Блум мен Роттың «Мен коммунистке үйлендім» (1998) романындағы Ева Фрейм кейіпкері арасындағы параллельдіктерді байқады, сондай-ақ Роттың 1980 жылдары операциядан кейін тағайындалған седативтің (триазолам) уақытша жанама әсерлерін бастан өткерген тәжірибесін де атап өтті.

Өлім және жерлеу

Рот 2018 жылы 22 мамырда 85 жасында Манхэттен ауруханасында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Рот Нью-Йорк штатының Хадсон қаласындағы Аннандейлдегі Бард колледжінің зиратында жерленді, онда ол 1999 жылы дәріс берген. Бастапқыда ол Ньюарктағы Гомель Чесед зиратында ата-анасының қасына жерленуді жоспарлаған, бірақ өліміне шамамен 15 жыл қалғанда, досы Норман Манеаға жақын жерленуге шешім қабылдады. Рот өзінің қоштасу рәсіміне ешқандай діни ғұрыптар өткізілмеуін қатаң түрде талап етті, алайда оның жерленген күнінен кейін, яһуди дәстүрі бойынша, оның қабірінің үстіне бір тас қойылғаны белгілі болды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Роттың екі туындысы көркем әдебиет бойынша Ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алды; тағы төртеуі финалға ілікті. Екеуі Ұлттық кітап сыншылары орталығының сыйлығын жеңіп алды; тағы бесеуі финалға шықты. Рот үш рет ПЕН/Фолкнер сыйлығын (Операция Шайлок, Адамдық дақ және Әркім үшін) және 1997 жылғы «Американдық пасторал» романы үшін Пулитцер сыйлығын алды. 2002 жылы Ротқа Америка әдебиетіне қосқан үлесі үшін Ұлттық кітап қорының медалі табысталды. «Америкаға қарсы қастандық» (2004) 2005 жылы «Балама тарих» сыйлығын және Америка тарихшылары қоғамының Джеймс Фенимор Купер сыйлығын жеңіп алды. Рот сондай-ақ Ұлыбританияның WH Smith әдеби сыйлығын жылдың ең жақсы кітабы үшін екі рет жеңіп алды. 2005 жылдың қазан айында Рот өзінің туған қаласында, сол кездегі мэр Шарп Джеймс Роттың бала кезінің көп бөлігін өткізген Саммит және Кир даңғылдарының бұрышында оның атына көше тақтасын ашу рәсіміне төрағалық етті. Роттар тұрған үйге тақта орнатылды. 2006 жылдың мамырында ол ПЕН/Набоков сыйлығын алды, ал 2007 жылы «Әркім» үшін ПЕН/Фолкнер сыйлығын жеңіп алды, осылайша ол бұл сыйлықтың үш мәрте жеңімпазы атанды. 2007 жылдың сәуірінде ол алғашқы PEN/Сол Беллоу сыйлығын американдық көркем әдебиеттегі жетістіктері үшін алды. 2006 жылдың 21 мамырында жарық көрген «Нью-Йорк Таймс кітап шолуы» басылымында «бірнеше жүз көрнекті жазушыларға, сыншыларға, редакторларға және басқа да әдебиеттанушыларға жіберілген хаттың нәтижесі» жарияланды. Олардан «соңғы 25 жылда жарық көрген американдық көркем әдебиеттің ең үздік туындысын» анықтау сұралыпты. «Американдық пасторал» бесінші орынды бөлісті, ал «Контрлайф», «Операция Шайлок», «Саббат театры», «Адамдық дақ» және «Америкаға қарсы қастандық» бірнеше дауыс алды. А.О. Скотт осы мақалада былай деп жазды: «Соңғы 15 жылда Роттың туындылары өте тұрақты, әртүрлі және (көбінесе) өте жақсы болды, сондықтан оның дауысы сөзсіз екіге бөлінді. Егер біз соңғы 25 жылдағы ең үздік көркем әдебиет жазушыны сұрасақ, ол жеңіске ие болар еді». Скотт «Бірінші кезекте өткенді ойлаған Ротты – консервативті, эсселік Ротты – оның эстетикалық жағынан радикалды, тынбай, қазіргі заманға бейім әрігінен тар, бірақ шешуші айырмашылықпен артық көреді» деп атап өтті. 2009 жылы Рот неміс газеті Die Welt’s Welt Literaturpreis сыйлығын алды. Президент Барак Обама 2011 жылдың 2 наурызында Ақ үйдің шығыс залында Ротқа 2010 жылғы Ұлттық гуманитарлық медальді табыстады. 2011 жылдың мамырында Ротқа әлемдік аренадағы көркем әдебиеттегі өмір бойы жеткен жетістіктері үшін Ман Букер халықаралық сыйлығы берілді, ол екі жылда бір рет табысталатын бұл сыйлықтың төртінші жеңімпазы атанды. Жауап ретінде, Букер сыйлығының екі судьясының бірі Рик Гекоски былай деді:
«1959 жылы ол «Колумбқа қоштасуды» жазады, ол шедевр, тамаша. 51 жыл өткен соң ол 78 жаста, ол «Немезисті» жазады, ол өте керемет, керемет роман. 50 жыл аралықта шедеврлер жазған жазушыны атаңыз. Егер сіз орташа роман жазушының жолын қарасаңыз, онда білім алу кезеңі, содан кейін жоғары жетістіктер кезеңі, содан кейін таланттың бітуі және орта жаста олар баяу төмендей бастайды. Адамдар Мартин (Амис) мен Джулиан (Барнс) неге Букер сыйлығының тізіміне кірмейді деп сұрайды, бірақ орта жаста осының бәрі болады. Филип Роттың жағдайы орта жаста жақсара түседі. 1990 жылдары ол «Адамдық дақ», «Америкаға қарсы қастандық», «Мен коммунистке үйлендім» сияқты шедеврлерді жазбай қалдыра алмады. Ол 65-70 жаста еді, неге соншалықты жақсы жазады? 2012 жылы Рот әдебиет саласындағы Астурия ханзадасы сыйлығын алды. 2013 жылдың 19 наурызында оның 80 жылдық мерейтойы Ньюарк мұражайында қоғамдық шаралармен атап өтілді. Рот ондаған жылдар бойы саяхатшылар мен сыншылардың сүйіктісі болғанмен, ол алған сыйлықтардың арасында әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы болмады. «Вашингтон пост» газетінің тілшісі Рон Чарльз дүние жүзіндегі «көктегі өлім туралы хабарларда» «Ол жазушының барлық құрметіне ие болды» деп жазды, кейде тіпті екі-үш рет. Рот көптеген сыйлықтарын алу үшін көп еңбек етті, сыйлық алу мүмкіндігін арттыру үшін «байланыс жасау, адамдарға көмектесу, өз адамдарын лауазымға орналастыру, оларға дауыс беру» үшін көп уақыт жұмсады.

Two of Roth's works won the National Book Award for Fiction; four others were finalists. Two won National Book Critics Circle awards; another five were finalists. Roth won three PEN/Faulkner Awards (for Operation Shylock, The Human Stain, and Everyman) and a Pulitzer Prize for his 1997 novel American Pastoral. In 2002, Roth was awarded the National Book Foundation Medal for Distinguished Contribution to American Letters. The Plot Against America (2004) won the Sidewise Award for Alternate History in 2005 and the Society of American Historians' James Fenimore Cooper Prize. Roth was also awarded the United Kingdom's WH Smith Literary Award for the best book of the year, an award he received twice. In October 2005, Roth was honored in his hometown when then mayor Sharpe James presided over the unveiling of a street sign in Roth's name on the corner of Summit and Keer Avenues, where Roth lived for much of his childhood, a setting prominent in The Plot Against America. A plaque on the house where the Roths lived was unveiled. In May 2006, he received the PEN/Nabokov Award, and in 2007 he received the PEN/Faulkner award for Everyman, making him the award's only three time winner. In April 2007, he received the first PEN/Saul Bellow Award for Achievement in American Fiction. The May 21, 2006, issue of The New York Times Book Review announced the results of a letter that was sent to what the publication described as "a couple of hundred prominent writers, critics, editors and other literary sages, asking them to identify 'the single best work of American fiction published in the last 25 years'". American Pastoral tied for fifth, and The Counterlife, Operation Shylock, Sabbath's Theater, The Human Stain and The Plot Against America received multiple votes. In the accompanying essay, A. O. Scott wrote: "Over the past 15 years, Roth's output has been so steady, so various and (mostly) so excellent that his vote has been, inevitably, split. If we had asked for the single best writer of fiction of the past 25 years, he would have won." Scott notes that "The Roth whose primary concern is the past—the elegiac, summarizing, conservative Roth—is preferred over his more aesthetically radical, restless, present minded doppelgänger by a narrow but decisive margin." In 2009, Roth received the German newspaper Die Welt's Welt Literaturpreis. President Barack Obama awarded Roth the 2010 National Humanities Medal in the East Room of the White House on March 2, 2011. In May 2011, Roth was awarded the Man Booker International Prize for lifetime achievement in fiction on the world stage, the fourth winner of the biennial prize. In response, one of the two other Booker judges, Rick Gekoski, remarked:
In 1959 he writes Goodbye, Columbus and it's a masterpiece, magnificent. Fifty one years later he's 78 years old and he writes Nemesis and it is so wonderful, such a terrific novel Tell me one other writer who 50 years apart writes masterpieces If you look at the trajectory of the average novel writer, there is a learning period, then a period of high achievement, then the talent runs out and in middle age they start slowly to decline. People say why aren't Martin [Amis] and Julian [Barnes] getting on the Booker prize shortlist, but that's what happens in middle age. Philip Roth, though, gets better and better in middle age. In the 1990s he was almost incapable of not writing a masterpiece—The Human Stain, The Plot Against America, I Married a Communist. He was 65–70 years old, what the hell's he doing writing that well? In 2012 Roth received the Prince of Asturias Award for literature. On March 19, 2013, his 80th birthday was celebrated in public ceremonies at the Newark Museum. One prize that eluded Roth was the Nobel Prize in Literature, though he was a favorite of bookmakers and critics for decades. Ron Charles of The Washington Post wrote that "thundering obituaries" around the world noted that "he won every other honor a writer could win", sometimes even two or three times, except the Nobel Prize. Roth worked hard to obtain his many awards, spending large amounts of time "networking, scratching people's backs, placing his people in positions, voting for them" in order to increase his chances of receiving awards.

Фильмдер

Роттың сегіз романы мен әңгімесі фильмге түсірілген: «Қош бол, Колумб», «Портнойдың шағымдары», «Адамдық дақ», «Өліп бара жатқан жануар» («Элегия» деп те аталады), «Кішіпейілділік», «Ашу» және «Америкалық пастораль». Бұған қоса, «Адамдық жазушы» 1984 жылы телесериал ретінде бейімделген. 2014 жылы режиссер Алекс Росс Перри Роттың туындыларынан шабыттанған «Listen Up Philip» фильмін жасады. 2020 жылы HBO Роттың «Америкаға қарсы қастандық» романын Зои Казан, Винона Райдер, Джон Туртурро және Морган Спенсер қатысқан алты бөлімді телесериал ретінде бейімдеді.

Құрметті дәрежелері

Орын Дата Мекеме Аталымы Білімі 1979 Бакнелл университеті Докторлық диссертациясы 1985 Бард колледжі Әдебиет докторы (D. Litt.) 20 мамыр 1987 Колумбия университеті Гуманитарлық ғылымдар докторы (DHL) 21 мамыр 1987 Ратгерс университеті Гуманитарлық ғылымдар докторы (DHL) 2001 Браун университеті Әдебиет докторы (D. Litt.) 2003 Пенсильвания университеті Гуманитарлық ғылымдар докторы (DHL) 5 маусым 2003 Гарвард университеті Гуманитарлық ғылымдар докторы (DHL) 22 мамыр 2014 Американың еврей теологиялық семинариясы Докторлық диссертациясы

Мұра

Көптеген адамдар Роттың бас әдеби қарсыласы деп санайтын Джон Апдайк 2008 жылы: "Ол роман жазушының шеберлігіне қорқынышты түрде берілген, [ол] жазу әрекетіне шын мәнінде әлемді өзіңіздің қалауыңызға сай қайта құру құралы ретінде көбірек берілген сияқты. Бірақ ол мені жақсы жазушы болуға талпындыру үшін айналасында болғаны өте жақсы болды". Рот Апдайк туралы естелік шарада сөйлеп, "Ол әрқашан ұлттық қазына болып табылады және оның 19-ғасырдағы алғысы Натаниел Хоторннан кем болмайды" деді. Нью-Йорктің қоғамдық кітапханасында Апдайкқа арналған естелік шарадан кейін Рот Чарльз Макгратқа: "Мен кейде Джон туралы армандаймын. Ол менің артымда тұрып, жазуымды бақылап тұр". Кімнің жақсы екені туралы сұрағанда, Рот: "Джонның таланты көп еді, бірақ менің ойымша, мен өзімнің талантымнан көбірек пайда алдым". Макграт бұл бағалаумен келісіп, Апдайк жақсы стилист болуы мүмкін екенін, бірақ Роттың жұмысы біркелкі әрі "көп күлкілірек" екенін айтты. Макграт 1990 жылдары Роттың "көктегі өзгеріске ұшырап, ерекше екінші желдің әсерінен жоғары көтеріліп, өзінің ең жақсы туындыларын шығарғанын" айтты: "Саббат театры" және "Америкалық трилогия" ("Америкалық пасторалдық", "Мен коммунистке тұрмысқа шықтым" және "Адамдық дақ"). Роттың шығармашылығының тағы бір құрметті адамы - Брюс Спрингстин. Рот Спрингстиннің "Жоғау үшін туылған" атты автобиографиясын оқыды, ал Спрингстин Роттың "Америкалық трилогиясын" мақтады: "Сізге айтайын, Филип Роттың соңғы үш кітабы мені есімнен шығарып салды. Алпысынан асқан адам махаббат пен эмоционалдық ауырсыну туралы аянға толы шығарма жасау - бұл сіздің көркемдік өміріңізді өмір сүрудің жолы. "Қойма, ұста, ұста". Рот өзінің кітаптар жинағын және 2 миллион доллардан астам ақшаны Ньюарк кітапханасына қалдырды. 2021 жылы Ньюарктың қоғамдық кітапханасында Филипп Роттың жеке кітапханасы ашылды. 2021 жылдың сәуірінде W. W. Norton & Company Блейк Бейлидің Роттың өмірбаянын жариялады, "Филип Рот: Өмірбаян". Бейлиге қатысты жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптаулар болғандықтан, басылым босатылғаннан кейін екі аптадан кейін тоқтатылды. Үш аптадан кейін, 2021 жылдың мамыр айында Skyhorse Publishing биографияның қағаз, электронды және аудиокнигі нұсқаларын шығаратынын жариялады. Рот өзінің орындаушыларынан "Блейк Бейлидің жарым-жартылай авторитеттелген өмірбаянының жарияланғанынан кейін көптеген жеке құжаттарын жоюды сұрады. Рот Бейлидің өзі қалаған өмірбаянның дәл түрін жасап жатқан Бейлидің жеке, сезімтал қолжазбаларға қол жеткізуге рұқсат етілген шағын шеңберден тыс жалғыз адам болатынына көз жеткізуді қалаған, оның ішінде жарияланбаған жазбалар "Менің өмірбаяным үшін" (бұрынғы әйеліне 295 беттік қарсылық) және "Склепомощникке жазбалар" (басқа қарсылық, бұл жолы Бейлидің алдыңғысының өмірбаяндық әрекетіне). "Мен жеке құжаттарымның барлық жерде жүгірілуін қаламаймын", - деді Рот. Роттың жеке қағаздарының тағдыры Нортонның өмірбаянның таралуын тоқтату туралы шешімінен кейін жаңа шұғылдыққа ие болды. 2021 жылдың мамыр айында Филипп Рот қоғамы Роттың өкімін орындаушыларды 'осы құжаттарды сақтап, зерттеушілерге қолжетімді етуге' шақыратын ашық хат жариялады". Роттың өлімінен кейін Гарольд Блум Америка кітапханасына: "Филип Роттың кетуі мен үшін және басқалар үшін қараңғы күн. Оның ең үздік екі романы - "Американдық пасторалдық" және "Саббат театры" - бақыланған қызулық, жоғары қиялшылдық және Американың құлдырау кезеңіндегі терең түсінігі бар. Цукерман тетралогиясы әлі де толықтай өмір сүруде және өзекті, мен сондай-ақ ерекше өнертабысты атап өтуге тиіспін "Шейлок операциясы", "Контральдық өмір" кітабының таңғажайып жетістігі және "Америкаға қарсы заговор" кітабының қайраттылығы. Оның "Менің ер адам ретінде өмірім" атты кітабы әлі күнге дейін менің жанымды қинайды. Бір жағынан, Филип Рот - ХХ және ХХІ ғасырлардағы еврей әдебиетінің шешілмеген жұмбағының шыңы. Кафка мен Фрейдтің күрделі әсерлері және американдық еврей өмірінің әлсіздігі Филиппте жаңа синтез түрін шығарды. Пиншонды бөлек қойғанда, ол Фолкнерден кейінгі ең ірі американдық романист ретінде бағалануы керек". Нью-Йоркерде Джеймс Вуд былай деп жазды: "Рот соғыстан кейінгі кез келген американдық жазушыдан гөрі өзін-өзі зерттеді, мазақ етті, мазақ етті, ойдан шығарылды, арбалды, жоғарылатылды, ұятқа қалды, бірақ ең бастысы жазу арқылы және жазу арқылы құрылды. Мүмкін, сіз әртүрлі Генри Джеймске қайта оралып, сөздердің тобын ғана құрайтын, өмірді тіл арқылы зерттеуге және құруға...". Нью-Йорк Таймс бірнеше көрнекті авторларды Роттың сүйікті туындысын атауға шақырды. Жауаптар әртүрлі болды; Джонатан Сафран Фоер Роттың әкесінің ауруы туралы естеліктерін, "Мұра" таңдады: "Рот қайтыс болғаннан бері көп нәрсе жазылды. Біздің мамандығымыздың ұяттылығына сәйкес, біздің барлығымыздың айтары бар. Жауаптар әкесін дұрыс жерлеуге тырысқан балалардың азасы сияқты тікелей құрметпен толды. Бәрі дұрыс сегізмейді, мүмкін, ештеңе дұрыс бола алмайды. Роттың сөздері әкесін өлімге дайындады, ал оның сөздері біздің көпшілігімізді өмірге дайындады. Оған қалай дұрыс рахмет айтуға болады? Мыңға жуық көрінбейтін дайындықтар үшін қалай рахмет айтуға болады? Бүгін таңда, мен балаларымды мектепке дайындап жатқанда, "кішкентай ұлдың" терең алғысын сезіндім". Жойс Кэрол Оутс "The Guardian" газетіне: "Филип Рот менің шамалы үлкен құрдасым болды. Біз Америкадағы 1950 жылдардың шамалы репрессивті кезеңінде бірге өстік - формалисттік, ирониялық, 'Джеймсиандық', әдеби тікелейлік пен сырлылық, ең бастысы жеке тұлғасыздық - жоғары руханиятшы Т.С. Элиот уағыздағандай: 'Поэзия - жеке тұлғадан қашу'. Батыл, керемет, кейде ашулы және күлкілі сезіммен Филип мұның бәрін жоққа шығарды. Ол Кафкаға құрмет көрсетті, бірақ Лени Брюске де. (Шындығында, Роттың мәні - осы аномалия: Лени Брюспен түсіндірілген Кафка). Бірақ Филипте ашулы қарсылықтан гөрі әлдеқайда көп нәрсе болды. Өйткені жүрегімен ол шынайы моралист болды, қоғамдық және жеке өмірдегі жексұрық пен жалғандықты жоюға бейілді болды. Көптеген адамдар "Америкаға қарсы заговорды" нақты болжам ретінде қарастырмады, бірақ міне, біз осындамыз. Ол мәңгілік болады".

John Updike, considered by many Roth's chief literary rival, said in 2008, "He's scarily devoted to the novelist's craft [he] seems more dedicated in a way to the act of writing as a means of really reshaping the world to your liking. But he's been very good to have around as far as goading me to become a better writer." Roth spoke at Updike's memorial service, saying, "He is and always will be no less a national treasure than his 19th century precursor, Nathaniel Hawthorne." After Updike's memorial at the New York Public Library, Roth told Charles McGrath, "I dream about John sometimes. He's standing behind me, watching me write." Asked who was better, Roth said, "John had more talent, but I think maybe I got more out of the talent I had." McGrath agreed with that assessment, adding that Updike might be the better stylist, but Roth's work was more consistent and "much funnier". McGrath added that in the 1990s Roth "underwent a kind of sea change and, borne aloft by that extraordinary second wind, produced some of his very best work": Sabbath's Theater and the American Trilogy (American Pastoral, I Married a Communist, and The Human Stain). Another admirer of Roth's work is Bruce Springsteen. Roth read Springsteen's autobiography, Born to Run, and Springsteen praised Roth's American Trilogy: "I'll tell you, those three recent books by Philip Roth just knocked me on my ass To be in his sixties making work that is so strong, so full of revelations about love and emotional pain, that's the way to live your artistic life. Sustain, sustain, sustain." Roth left his book collection and more than $2 million to the Newark Public Library. In 2021, the Philip Roth Personal Library opened for public viewing in the Newark Public Library. In April 2021, W. W. Norton & Company published Blake Bailey's authorized biography of Roth, Philip Roth: The Biography. Publication was halted two weeks after release due to sexual assault allegations against Bailey. Three weeks later, in May 2021, Skyhorse Publishing announced that it would release a paperback, ebook, and audiobook versions of the biography. Roth had asked his executors "to destroy many of his personal papers after the publication of the semi authorized biography on which Blake Bailey had recently begun work Roth wanted to ensure that Bailey, who was producing exactly the type of biography he wanted, would be the only person outside a small circle of intimates permitted to access personal, sensitive manuscripts, including the unpublished Notes for My Biographer (a 295 page rebuttal to his ex wife's memoir) and Notes on a Slander Monger (another rebuttal, this time to a biographical effort from Bailey's predecessor). 'I don't want my personal papers dragged all over the place,' Roth said. The fate of Roth's personal papers took on new urgency in the wake of Norton's decision to halt distribution of the biography. In May 2021, the Philip Roth Society published an open letter imploring Roth's executors 'to preserve these documents and make them readily available to researchers.'" After Roth's passing, Harold Bloom told the Library of America: "Philip Roth's departure is a dark day for me and for many others. His two greatest novels, American Pastoral and Sabbath's Theater, have a controlled frenzy, a high imaginative ferocity, and a deep perception of America in the days of its decline. The Zuckerman tetralogy remains fully alive and relevant, and I should mention too the extraordinary invention of Operation Shylock, the astonishing achievement of The Counterlife, and the pungency of The Plot Against America. His My Life as a Man still haunts me. In one sense Philip Roth is the culmination of the unsolved riddle of Jewish literature in the twentieth and twenty first centuries. The complex influences of Kafka and Freud and the malaise of American Jewish life produced in Philip a new kind of synthesis. Pynchon aside, he must be estimated as the major American novelist since Faulkner." In The New Yorker, James Wood wrote: "More than any other post war American writer, Roth wrote the self—the self was examined, cajoled, lampooned, fictionalized, ghosted, exalted, disgraced but above all constituted by and in writing. Maybe you have to go back to the very different Henry James to find an American novelist so purely a bundle of words, so restlessly and absolutely committed to the investigation and construction of life through language He would not cease from exploration; he could not cease, and the varieties of fiction existed for him to explore the varieties of experience." The New York Times asked several prominent authors to name their favorite work by Roth. The responses were varied; Jonathan Safran Foer chose Patrimony, Roth's memoir of his father's illness: "Much has been written about Roth since he died. In keeping with the unseemliness of our profession, we all have something to say. The responses have overflowed with a kind of blunt adoration that would be perfectly un Rothlike if they weren't the efforts of children agonizing over the right way to bury our father. None of it feels right, perhaps because nothing could. Roth's words dressed his father for death, and they dressed so many of us for life. How does one properly acknowledge that? How does one say thank you for the thousand almost invisible preparations? This morning, as I was getting my children dressed for school, I felt the profound gratitude of a 'little son.'" Joyce Carol Oates told The Guardian: "Philip Roth was a slightly older contemporary of mine. We had come of age in more or less the same repressive 50s era in America—formalist, ironic, 'Jamesian', a time of literary indirection and understatement, above all impersonality—as the high priest TS Eliot had preached: 'Poetry is an escape from personality.' Boldly, brilliantly, at times furiously, and with an unsparing sense of the ridiculous, Philip repudiated all that. He did revere Kafka—but Lenny Bruce as well. (In fact, the essential Roth is just that anomaly: Kafka riotously interpreted by Lenny Bruce.) But there was much more to Philip than furious rebellion. For at heart he was a true moralist, fired to root out hypocrisy and mendacity in public life as well as private. Few saw The Plot Against America as actual prophecy, but here we are. He will abide."

Қосымша оқу және әдеби сын

Балинт, Бенджамин, "Филип Роттың қарсы өмірлері", Кітаптар мен идеялар, 2014 жылғы 5 мамыр. Блум, Гарольд, ред., Филип Ротқа қазіргі заманғы сындық көзқарастар, Chelsea House, Нью-Йорк, 2003. Блум, Гарольд және Уэлш, Гейб, ред., Филип Роттың "Портнойдың шағымына" қазіргі заманғы сындық интерпретациялары. Брумолл, Пенн.: Chelsea House, 2003. Купер, Алан, Филип Рот және еврейлер (SUNY сериясы: Қазіргі еврей әдебиеті мен мәдениеті). Албани: SUNY Press, 1996. Декан, Эндрю. Метафикция және соғыстан кейінгі роман: Судағы жаулар, арбақтар және жүздер, Oxford University Press, Оксфорд, 2021. Финкилькраут, Ален, "La plaisanterie" ("Адамдық дақ" туралы), "Un coeur intelligent" еңбегінде. Париж: Stock/Flammarion, 2009. Финкилькраут, Ален, "La complainte du désamour" ("Тыныстың профессоры" туралы), "Егер махаббат ұзаққа созылса" еңбегінде. Париж: Stock, 2011. Хейз, Патрик. Филип Рот: Фикция және билік, Oxford University Press, Оксфорд, 2014. Кинзель, Тилл, Америка өмірінің трагедиясы және комедиясы. Филип Роттың Америка трилогиясындағы Цукерманның Америкасына арналған зерттеу (Американдық зерттеулер монографиялар сериясы). Гейдельберг: Universitaetsverlag Winter, 2006. Мицели, Барбара, "Корпустан қашу: Жазу және аурудың азабы Филип Роттың "Анатомия сабағында"", Бутеина Мажуль және Ханен Баруми, "Ауырсыну мен ләззаттың поэтикасы мен герменевтикасы", Cambridge Scholars Publishing, 2022: 55–62. Миловиц, Стивен, Филип Рот қарастырылды: Америка жазушысының шоғырланған әлемі. Нью-Йорк: Routledge, 2000. Морли, Кэтрин, Қазіргі американ әдебиетіндегі эпостың іздеуі. Нью-Йорк: Routledge, 2008. Парриш, Тимоти, ред., Филип Ротқа арналған Кембридж серігі. Кембридж: Cambridge University Press, 2007. Пирпонт, Клаудия Рот, Рот шешілген: Жазушы және оның кітаптары. Нью-Йорк: Farrar, Straus and Giroux, 2013. Подхорец, Норман, "Филип Роттың оқиғалары", Commentary (1998 жылғы қазан), "Филип Рот, содан кейін және қазір" деп қайта басылды Норман Подхорец оқырманында. Нью-Йорк: Free Press, 2004. Поснок, Росс, Филип Роттың "Жаман шындық: жетілмегендік өнері". Принстон: Princeton University Press, 2006. Роял, Дерек Паркер, Филип Рот: Америкалық авторға жаңа көзқарастар. Санта-Барбара: Praeger, 2005. Сафер, Элейн Б., Ескілікті мазақтау: Филип Роттың кейінгі романдары (SUNY сериясы: Қазіргі еврей әдебиеті мен мәдениеті). Албани: SUNY Press, 2006. Шмитт, Себастьян, Филип Роттың таңдамалы романдарының елуінші жылдардағы ностальгиясы (MOSAIC: Studien und Texte zur amerikanischen Kultur und Geschichte, Vol. 60). Трир: Wissenschaftlicher Verlag Trier, 2017 (Ашық қолжетімділік: https://www.wvt-online.com/media/9783868217407.pdf). Сирлс, Джордж Дж., ред., Филип Ротпен сұхбаттар. Джексон: University of Mississippi Press, 1992. Сирлс, Джордж Дж., Филип Рот және Джон Апдайктің фантастикасы. Карбондейл: Southern Illinois University Press, 1984. Шостак, Дебра Б., Филип Рот: Қарсы мәтіндер, қарсы өмірлер. Колумбия: University of South Carolina Press, 2004. Симик, Чарльз, "Әлемдегі ең жақсы бала", The New York Review of Books 55, № 15 (9 қазан, 2008): 4–7. Свирски, Питер, "Бұл жерде болмайды, немесе саясат, эмоциялар және Филип Роттың "Америкаға қарсы қастандық" романы". Әдебиеттегі, әлеуметтік ойлаудағы және саяси тарихтағы американдық утопия және әлеуметтік инженерия. Нью-Йорк: Routledge, 2011. Тейлор, Бенджамин, "Біз осындамыз: Филип Ротпен достығым". Нью-Йорк: Penguin Random House, 2020. Уолкотт, Джеймс, "Селектриктегі Сизиф" (Блейк Бейлидің "Филип Рот: Биографиясы", Кейп, 2021 жылғы сәуір, 898 б.; Ира Наделдің "Филип Рот: Контрлайф", Оксфорд, 2021 жылғы мамыр, 546 б.; және Бенджамин Тейлордың "Біз осындамыз: Филип Ротпен достығым", Penguin, 2020 жылғы мамыр, 192 б. туралы шолу), London Review of Books, 43-том, № 10 (2021 жылғы 20 мамыр), 3, 5–10 б. ("Ол ұлы жазушы, бірақ ол ұлы жазушы ма? Ал қазір "ұлы жазушы" дегеніміз не?"). Wöltje, Wiebke Maria, Менің саусағым ұлттың пульсі: Филип Роттың романдық шығармасындағы интеллектуалдық тұлғалар (Mosaic, 26). Трир: WVT, 2006.

Balint, Benjamin, "Philip Roth's Counterlives," Books & Ideas, May 5, 2014. Bloom, Harold, ed., Modern Critical Views of Philip Roth, Chelsea House, New York, 2003. Bloom, Harold and Welsch, Gabe, eds., Modern Critical Interpretations of Philip Roth's Portnoy's Complaint. Broomall, Penn. : Chelsea House, 2003.
Cooper, Alan, Philip Roth and the Jews (SUNY Series in Modern Jewish Literature and Culture). Albany: SUNY Press, 1996. Dean, Andrew. Metafiction and the Postwar Novel: Foes, Ghosts, and Faces in the Water, Oxford University Press, Oxford, 2021. Finkielkraut, Alain, "La plaisanterie" [on The Human Stain], in Un coeur intelligent. Paris: Stock/Flammarion, 2009. Finkielkraut, Alain, "La complainte du désamour" (on The Professor of Desire), in Et si l'amour durait. Paris: Stock, 2011. Hayes, Patrick. Philip Roth: Fiction and Power, Oxford University Press, Oxford, 2014. Kinzel, Till, Die Tragödie und Komödie des amerikanischen Lebens. Eine Studie zu Zuckermans Amerika in Philip Roths Amerika Trilogie (American Studies Monograph Series). Heidelberg: Universitaetsverlag Winter, 2006. Miceli, Barbara, 'Escape from the Corpus: The Pain of Writing and Illness in Philip Roth's The Anatomy Lesson' in Bootheina Majoul and Hanen Baroumi, The Poetics and Hermeuetics of Pain and Pleasure, Cambridge Scholars Publishing, 2022: 55 62. Milowitz, Steven, Philip Roth Considered: The Concentrationary Universe of the American Writer. New York: Routledge, 2000. Morley, Catherine, The Quest for Epic in Contemporary American Literature. New York: Routledge, 2008. Parrish, Timothy, ed., The Cambridge Companion to Philip Roth. Cambridge: Cambridge University Press, 2007. Pierpont, Claudia Roth Roth Unbound: A Writer and His Books. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2013. Podhoretz, Norman, "The Adventures of Philip Roth," Commentary (October 1998), reprinted as "Philip Roth, Then and Now" in The Norman Podhoretz Reader. New York: Free Press, 2004. Posnock, Ross, Philip Roth's Rude Truth: The Art of Immaturity. Princeton: Princeton University Press, 2006. Royal, Derek Parker, Philip Roth: New Perspectives on an American Author. Santa Barbara: Praeger, 2005. Safer, Elaine B., Mocking the Age: The Later Novels of Philip Roth (SUNY Series in Modern Jewish Literature and Culture). Albany: SUNY Press, 2006. Schmitt, Sebastian, Fifties Nostalgia in Selected Novels of Philip Roth (MOSAIC: Studien und Texte zur amerikanischen Kultur und Geschichte, Vol. 60). Trier: Wissenschaftlicher Verlag Trier, 2017 (Open Access: https://www. wvt online. com/media/9783868217407. pdf). Searles, George J., ed., Conversations With Philip Roth. Jackson: University of Mississippi Press, 1992. Searles, George J., The Fiction of Philip Roth and John Updike. Carbondale: Southern Illinois University Press, 1984. Shostak, Debra B., Philip Roth: Countertexts, Counterlives. Columbia: University of South Carolina Press, 2004. Simic, Charles, "The Nicest Boy in the World," The New York Review of Books 55, no. 15 (October 9, 2008): 4–7. Swirski, Peter, "It Can't Happen Here, or Politics, Emotions, and Philip Roth's The Plot Against America." American Utopia and Social Engineering in Literature, Social Thought, and Political History. New York, Routledge, 2011. Taylor, Benjamin. Here We Are: My Friendship with Philip Roth. New York: Penguin Random House, 2020. Wolcott, James, "Sisyphus at the Selectric" (review of Blake Bailey, Philip Roth: The Biography, Cape, April 2021, 898 pp., ; Ira Nadel, Philip Roth: A Counterlife, Oxford, May 2021, 546 pp., ; and Benjamin Taylor, Here We Are: My Friendship with Philip Roth, Penguin, May 2020, 192 pp., ), London Review of Books, vol. 43, no. 10 (May 20, 2021), pp. 3, 5–10. Wolcott: "He's a great writer but is he a great writer? And what does 'great writer' mean now anyhow?" (p. 10.) Wöltje, Wiebke Maria, My finger on the pulse of the nation: Intellektuelle Protagonisten im Romanwerk Philip Roths (Mosaic, 26). Trier: WVT, 2006.