Кіріспе

Француз кинорежиссері (1928-2012) Пьер Шендорфер (; 5 мамыр 1928 14 наурыз 2012) - француз кинорежиссері, сценарист, жазушы, соғыс репортеры, соғыс оператор, танымал Бірінші Индокитай соғысының ардагері, кино академигі. Ол 2001 және 2007 жылдары Академияның президенті болды. 1967 жылы "Андерсон взводы" үшін "Оскар" сыйлығының үздік деректі фильм сыйлығын жеңіп алды. Фильмде американдық солдаттардың взводы 1966 жылы Вьетнамдағы шайқастың ең қызу кезінде алты апта бойы көрінеді.

Отбасы

Пьер Шендорффер Шамалиерде француз алсазиялық протестант отбасында дүниеге келген. Эльзас 17-19 ғасырларда Франция мен Германияның таласқан және қосылған аумағы болғандықтан, Франко-Прус соғысына (1870) және келесі Бірінші дүниежүзілік соғысқа (1914-18), оның ата-бабалары француз болған және барлық дүние-мүлкін жоғалтты. Оның анасының әжесі 1870 жылы әскери қызметте болған, 1914 жылы 66 жасында француз армиясына ерікті түрде капитан дәрежесімен кірді. Ол Эйндегі екінші шайқаста "Шемин де Дам" жолында қаза тапты. Оның әкесі Анси ауруханасының директоры болды және ол Францияның соғысы аяқталғаннан кейін (1940), ол жарақат алғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Ол әйелі Патрисиямен Мароккода кездесті (ол кезде Испания мен Франция біріккен протекторат), ол France Soir журналының журналисі болды. Олардың үш баласы болды, актер және сценарист Фредерик Шендорффер, режиссер және продюсер Людовик Шендорффер және актриса Амели Шендорффер. Пьер Шендорфер 2012 жылдың 14 наурызында 83 жасында Францияда қайтыс болды.

Ерте өмір (1942-1947)

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шендорффердің әкесі қайтыс болды және ол Аннесидегі мектепте жақсы оқымады. 1942-1943 жылдың қысында ол Жозеф Кесселдің Fortune Carrée (1932) атты роман-қаһармандығын оқыды, бұл оның амбицияларын өзгертті; ол теңізші болғысы келді және әлемді аралап көрді. 1946 жылы ол жазды шағын балық аулаушы траулердегі балықшы ретінде өткізді. Осы тәжірибеден кейін ол Вьетнамда атылған "Тан" және "Айсландиялық балықшы" фильмдерін түсірді. Келесі жылы ол Пейс-де-ла-Луар аймағына оралып, Булонь қаласында швед жүк кемесіне отырды.

Теңізшіден әскери операторға дейін (1947-54)

1947 жылы ол сауда флотының кемесімен екі жыл бойы Балтық және Солтүстік теңізде жүзіп жүрді. Бұл тәжірибе кейінірек "Жеті күн теңізде", "Драммер краб" және тіпті "Бұлттардың үстінде" көріністерін табады. 1949-1950 жылдары ол теңізден шығып, Роне Альпіне қарасты Шамбери мен Модан қаласында орналасқан Альпілік жаяу әскердің 13-ші Батальон де Шассерс Альпинс ("13-ші Альпілік аңшылар батальоны", 13e BCA) әскери міндетті қызметін атқарды. Алпыс пехотасы кейінірек "Капитанның құрметі" романында басты кейіпкердің корпусы болады. Жас Шендорфер теңізші болу үшін туылмағанын түсінген, бірақ ол да солдат болғысы келмеді, өйткені ол уақытын текке кетіруді ойлады. Ол кино түсіргісі келді. Теледидар мен кино индустриясына кіре алмағаны үшін, ол фотосуретке түсті. Бір күні ол "Фигаро" газетінің "Жорж Коваль" атты әскери оператор туралы мақаласын оқып, Бірінші Үнді-Қытай соғысында қаза тапқан. Ол өзінің сәттігін "Сервис кинематографик де армей" ("Армияның кинематографиялық қызметі", SCA, қазір ECPAD) сынап көруге шешім қабылдады. 1951 жылдың соңында ол француз армиясының әскери операторлығына шақырылып, француз Индокитайындағы Сайгонға жіберілді. Онда капрал Шендорфер танысып, оны өзінің қорғауында ұстаған Service Presse Information ("Information Press Service", SPI) әскери фотографы, бас сержант Жан Пераудпен дос болды. Шендорффердің алғашқы SCA түсірілімі 9 минуттық қысқа деректі фильм болды. Бірінші Индокитай соғысының қарқыны (1952) ол отыз жылдан кейін экранға шығады Капитанның құрметі . 1954 жылы оның досы және аға аға сержант Перауд телеграмма арқылы Диен-Бьен-Фу шайқасына қосылуын сұрады және ол 5-ші Вьетнамдық парашютші батальонымен (5-ші BPVN aka 5e BAWOUAN) бірге түсті. Нәтижесінде, жоғарылатылған капрал Шендорфер 57 күндік қоршаудың ортасында өзінің 26 жылдық мерейтойын "мерекеледі". Ол SCA үшін бүкіл шайқасты түсірді, бірақ француздар атысты тоқтатып, жеңілгеннен кейін, басқа сарбаздар Вьетминге қол сұқпауы үшін жабдықтарын жойғандай, Шендорфер өзінің фильмдері мен камерасын жойды. Бұл оқиға кейінірек оның ұлы Фредерик Пьер Шендорффердің 1992 жылы соғысты қайта жаңғыртқан "Дьен Бьен Фу" атты фильмінде экранда суреттелген. 1954 жылы шайқастың соңында ол Роман Карменнің қолына түскен алты SCA 1 минуттық роликтерін сақтап, жасырып қойды.

Соғыс тұтқынынан соғыс тілшісі (1954-1956)

1954 жылы 7 мамырда ол тұтқындалып, Вьетминнің қайта тәрбиелеу лагеріне жіберілді. Лагерге қарай шеру кезінде Жан Пероның соңынан еріп, десантшылар командирі Марсель Бижармен бірге қашып құтылуға тырысты, бірақ ол ұсталды. Алайда Перауд жоғалып кетті және содан бері іс-әрекет барысында жоғалып кетті. Түрмеде оның өмірі соғыс репортері Роман Карменнің талап етуімен сақталды, ол соғыс туралы барлық негізгі сценарийлерді, Вьетнамдағы генерал де Кастристің бункеріне қызыл туды көтерген Вьетминнен бастап, бірнеше аптадан кейін, француз союздық әскери тұтқындары Диен-Бьен-Фудан қайта тәрбиелеу лагеріне (атыс үшін кран пайдаланылды) жүріп бара жатқан. Вьетнам ("Вьетнам", 1955). Осы уақыт ішінде Кармен Шендорффермен бірнеше достық кездесулер өткізді; олар өз жұмыстары туралы әңгімелесіп, ол француз тұтқынына өзінің роликтерін тауып, оларды көргенін айтты. Кармен фильмдерді сақтап қалды, сондықтан соғыс туралы жалғыз кадр Вьетминнің көзқарасынан алынған. Шондорфферді Вьетмин төрт айдан кейін, 1954 жылдың 1 қыркүйегінде босатқан. Бигеардпен бірге Шендорфферді шайқастың он жылдығына арналған Парижде Вьетминнің бейнебаяны, соның ішінде Вьетнамнан алынған сегменттер туралы түсініктеме беруге шақырды. Бірінші Индокитай соғысынан кейін Шендорффер француз армиясын тастап, Оңтүстік Вьетнамда француз және американдық жаңалықтар журналдарының фотографы болды: Paris Match, Paris Presse, Time, Life, Look. 1955 жылы сәуірде ол Оңтүстік Вьетнамнан Францияға оралды. Жолда Гонконг, Тайбэй, Жапония, Гавай және Сан-Франциско қалаларында аялдама жасады. Гонконгта AFP ақпарат агенттігі арқылы ол Жозеф Кесселмен кездесті, ол - авантюрист, Бірінші дүниежүзілік соғыста және Екінші дүниежүзілік соғыста еркін француз авиаторы, соғыс тілшісі, репортер және романист, оның Fortune Carrée балалық шағында оған қатты қызықты. Кешкі асқа және ұзақ "Кесселдік" түнге, алкогольге, тіпті аздап опиумға, Шендерфер Индокитайдағы үш жылдық оқиғасын Кесселге айтып берді, ол таң қалды. Көп ұзамай олар бөлініп кетті, бірақ Парижде байланыста боламыз деген уәдемен. Голливудта Шендорфер "Life" журналымен байланысы арқасында он күн бойы кинода шәкірт болды, бірақ жасыл картасы жоқ болғандықтан, ақырында ол кетуге мәжбүр болды. Францияға оралғаннан кейін ол Pathé Journal журналымен алғашқы маңызды келісімшартқа қол қойды және екі аптадан кейін ол Мароккоға ұшты, онда француздық Алжирдің отарлаушылыққа қарсы көтерілісі еліктеліп жатты. Ол соғыс тілшісі болды, француз аудиториясы үшін көтерілістерді түсірді. Марокко сол кезде француз протектораты болды. Сол жерде ол France Soir газетінің журналисі Патрициямен танысады. 1956 жылы ол Патеден кетіп қалды, оның өкілі оған: "Сіз бізді тастап кетесіз бе? Енді киноға түспейсің, өйткені біз үлкенміз! " деп жазылған.

Жазушы және режиссер (1956-2003)

Осы кезде Шендорффер өзінің жас мансабымен шатасып, Pathé майоры оны 1951 жылы болған жағдайға қайтарып әкелді. Ол Гонконгтағы Кесселмен кездесуін өзінің қалыңдығы Патрисияға айтып бергенде, ол оны "тарихи ескерткіш" деп санайтын адаммен байланысуға көндірді. Кесел оны Ауғанстанда "Адамның жолы" атты фильм түсіргеннен бері іздеп жүрді. Ол фильмді Шендёрффердің түсіруін қалаған. Кессел сценарий жазды, Рауль Кутар, Бірінші Индокитай соғысының (SPI) фотосуреті ардагері өзінің алғашқы фильмінің кинематографиясына жауапты болды (кейін ол Жан-Люк Годардқа қосылады), Жак Дюпон Шендорфферге режиссерлікке көмектесті, ал Жорж де Борегард оны шығарды. 1958 жылы ол 1955 жылы Мароккода кездескен "Пэт" Патрисияға үйленді. 1959 жылы Пьер Лазареф, France Soir газетінің негізін қалаушы (онда Патрисия Шоэндорфер мен Джозеф Кессел жұмыс істеді), одан өзінің Cinq colonnes à la une (ORTF) телешоуы үшін Алжир соғысы туралы репортаж жасауға сұрады. Лазарефтің арқасында ол 1966 жылы Вьетнамға оралды және ORTF үшін өзінің танымал "Андерсон взводы" жасағын жасады. Кейін 1991 жылы ол Диен Бьен Фуға оралып, шайқасты Тора стилімен эпикалық докдрама деп аталатын фильмде қайтадан көрді! Тора! - Айтшы! Тора! - Айтшы! оның ұлы Фредерик өз рөлін камерамен ойнады. Нақты вьетнамдық армия Вьетминнің және Вьетнам мемлекетінің ұлттық армиясының рөлін ойнау үшін қолданылды. Осы уақытта француздардың 11-ші парашют бригадасының ер адамдары француз десанттық жасағының рөлін ойнады. 2000 жылдары (онжылдықта) оның соңғы туындылары 2003 жылғы "Күбелек қанаты" (L'Aile du Papillon) және "Бұлттардың үстінде" (Là Haut, un roi au dessus des nuages) романдарынан тұрады.

Үлкен жетістік

Пьер Шендорффер халықаралық қысқа және ұзақметражды фильмдер фестивалдерінде жоғары баға алды. Жазушы ретінде ол бірнеше фестиваль, академиялық және әскери марапаттар мен сыйлықтарды жеңіп алды, соның ішінде 1984 жылы Prix Vauban сыйлығы (өз өмірінің жетістіктерін атап өту). Францияда ол 1977 жылы үш рет Сесар сыйлығын жеңіп алған "Креб Тамбур" ("Драммер Краб") атты француз академиясының жүлдегері "Француз академиясының жүлдегері" атты романы бойынша танымал. Оның алғашқы табысы 1965 жылы Канн кинофестивалінде "317-ші взвод" (La 317e Section) ең үздік сценариймен жеңіп алды. Екі фильм де оның Бірінші Үнді-қытай соғысындағы тәжірибесіне негізделген. Ол шетелде, әсіресе АҚШ-та 1967 жылы "Оскар" сыйлығын алған Вьетнам соғысы туралы "Андерсон взводы" (La Section Anderson) атты деректі фильмімен танымал. Ол бастапқыда француз қоғамдық ORTF арнасының танымал ай сайынғы шоуы Cinq colonnes à la une үшін жасалған. Ол оған "Оскар", "Эмми" халықаралық сыйлығын, Нью-Йорк кинофестивалінде "Қызыл лента" сыйлығын, BBC-нің "Құрмет" сыйлығын және Италия сыйлығын алды.

Көркемсурет академиясы

Пьер Шендорфер 1988 жылы 23 наурызда Гилло Гилле орнына Академияның VII секциясына сайланды. Ол 2001 жылдан 2007 жылға дейін Академияның президенті болды.

Оның әсерлері

Шендоферге негізінен Джозеф Кесселдің Fortune Carrée (1932) романдары әсер етті. Кессел "Жұрттың жолын" (1956) жазды, оны Жаку Дюпонмен бірге режиссерлік етті. 1950 жылдардың аяғында ол Пьер Лотидің екі романын экранда түсірді, алдымен Исландиялық балықшы (1886), содан кейін Рамунчо (1897). 1992 жылы түсірілген Диен Бьен Фу фильмінен кейін Шендорфер үш жыл бойы өзінің сүйікті жазушысы Джозеф Конрадтың Тайфун (1902) киносын экрандастырумен айналысты. Сценарий дайын болған соң, режиссер түсірілім орындарын іздестіре бастады, бірақ продюсер жоғары өндіріс бюджетіне жеткілікті ақша таба алмады, сондықтан жоба тоқтатылды. Жас Шендорферді де мектепте оқымай, Голливуд фильмдерін көру әсер етті. 317-ші взводта Майкл Куртистің "Жылы бригаданың шабуылы" (1936) тарихи фильміне сілтеме жасалады. 2004 жылы L'Express журналының журналисі Шендоферфтен өзінің сүйікті фильмі туралы сұрады: Акира Куросаваның "Ран" (1985) фильмі. Оның теңізші, Вьетнам ардагері және ғаламсары ретінде тәжірибесі оның көптеген шығармаларында күшті әсер қалдырады. Бұл "Драммер краб" романында айқын көрінеді, бірақ ең автобиографиялық жұмыс - Диен Бьен Фу (1992), онда оның үлкен ұлы Фредерик оны кейіпкер етеді.