Кіріспе

Француз жазушысы және кинорежиссері

Маргарита Жермен Мари Доннадье (maʁɡ(ə)ʁɛ̃ mɑʁi dɔnadjø, 4 сәуір 1914 – 3 наурыз 1996), Маргарита Дюрас (maʁɡ(ə)ʁit dyʁas) деп белгілі, француз романисі, драматургы, сценарийшісі, эссеші және тәжірибелік кинорежиссері болған. Оның "Хиросима, менің сүйікті қалам" (1959) фильміне жазған сценарийі үшін "Оскар" сыйлығының "Ең үздік түпнұсқа сценарийі" номинациясына ие болды.

Ерте өмір және білім

Дюрас 1914 жылдың 4 сәуірінде Гья-Джин, Кочинхина, Француз Индокитайында (қазіргі Вьетнам) дүниеге келді. Оның ата-анасы Мари (туған есімі Легран, 1877–1956) және Анри Доннадье (1872–1921) Франциядан келген мұғалімдер болатын, олар Гья-Джин орта мектебінде танысқан болуы мүмкін. Екеуі де бұрын үйленген. Маргаританың екі інісі болды: үлкені Пьер, кішісі Пол. Дюрас әкесі ауырып, Францияға қайтып келді, онда 1921 жылы қайтыс болды. 1922–1924 жылдары отбасы анасы әкімшілік демалыста болғанда Францияда тұрды. Кейін, анасы Пномпеньге тағайындалғаннан кейін, олар Француз Индокитайына қайтып оралды, содан кейін Винь Лонг және Са Дек қалаларына көшті. Отбасы қаржылық қиындықтарға тап болды, анасы Прей Нобтағы шалғайдағы мүлікке және күріш егістігіне дұрыс емес инвестиция жасады. 1937 жылы оқуын аяқтағаннан кейін ол Колониялар министрлігінде француз үкіметінде жұмысқа орналасты. 1939 жылы ол оқу кезінде танысқан жазушы Роберт Антельмге тұрмысқа шықты. Ол қарсылық қозғалысына қатысқандығы үшін жазаланды және осы оқиғадан мүшкіл жағдайда аман қалды (Дюрас айтуынша, босатылған кезде салмағы 38 кг, яғни 84 фунт болған). Ол оны емдеп, сауықтырды, бірақ ол сауыққаннан кейін олар ажырасты. 1943 жылы өзінің алғашқы романын жариялаған кезде, ол әкесінің туған қаласы Дюрас, Лот-э-Гароннның атын алды. 1950 жылы анасы Индокитайдан Францияға мүлік инвестицияларынан және басқарып отырған интернаттан байлықпен оралды. Оның жасөспірім шағының оқиғасы тағы үш кітапта да кездеседі: «Теңіз қабырғасы», «Едем кинотеатры» және «Солтүстік Қытай ғашығы». 1992 жылы Клод Берри өндірген және Жан Жак Аннауд режиссерлік еткен «Сүйкімді» фильмінің экрандық нұсқасы шықты. Дюрас романы «Теңіз қабырғасы» алғаш рет 1958 жылы Рене Клементтің «Бұл ашулы дәуір» фильміне, ал 2008 жылы Камбоджа режиссері Рити Панның «Теңіз қабырғасы» фильміне бейімделді. Басқа да маңызды туындылары: «Moderato Cantabile» (1958), ол 1960 жылы түсірілген «Жеті күн, жеті түн» фильмінің негізі болды; «Le Ravissement de Lol V. Stein» (1964); және оның «Үнді әні» пьесасы, ол кейін 1975 жылы фильм ретінде режиссерлік етті. Ол сондай-ақ Ален Рене режиссерлік еткен 1959 жылғы француз фильмі «Хиросима, менің сүйіктіім» сценарийін жазды. Дюрас романдарының алғашқылары формасы жағынан консервативті болды және олардың «романтизмі» үшін әріптес жазушы Реймонд Квено тарапынан сынға ілікті; бірақ «Moderato Cantabile» романымен ол экспериментаторлыққа бет бұрып, мәтіндерін қысқартты, айтылмаған нәрсеге маңыздылық берді. Ол француз әдебиетінің «Жаңа роман» қозғалысымен байланысты болды, бірақ ол нақты бір топқа жатпады. Ол диалогты шебер меңгергендігімен танымал болды. 1971 жылы Дюрас 343 манифестіне қол қойып, өзінің аборт жасағанын жариялады. Әдебиет және кино зерттеушілері Мадлен Котне Хейг және Роберт П. Колкердің айтуынша, 1973–1983 жылдар аралығындағы Дюрас киносы бір «идеалды» бейнеге қатысты, ол бір мезгілде «абсолютті бос бейне де, абсолютті мағыналы бейне де» болатын, сонымен қатар ауызша мәтінге назар аударды. Олардың сөзіне сүйенсек, оның фильмдерінде бейне мен дыбыстың арасынан айыру, кеңістікті символдық түрде пайдалану сияқты реалистік бейнелеуге ұмтылыс болмады. Оның көптеген туындылары, мысалы, «Le Ravissement de Lol V. Stein» және «L'Homme assis dans le couloir» (1980) адамның жыныстық қатынасына қатысты. Өмірінің соңында Дюрас оқырмандары мен отбасысына қоштасу үшін қысқа, 54 беттік автобиографиялық кітап жариялады. Соңғы жазба 1995 жылдың 1 тамызында жазылған және «Менің ойымша, бәрі бітті. Өмірім аяқталды. Мен енді ешнәрсе емеспін. Мен қорқынышты көрініске айналдым. Мен құлап жатырмын. Тезірек келіңдер. Менің аузым да, бетім де жоқ» делінген. Дюрас 1996 жылдың 3 наурызында 81 жасында Париждегі үйінде қайтыс болды.

Жеке өмір

Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде ол күйеуі Роберт Антельме Бухенвальдта тұтқындалғандықтан одан айырылды. Ол оның тұтқында жүрген кезінде "Қайғы" атты туындысын жазды. Дюрас Антельмеге үйленген кезде адалдықтың мәнсіз екеніне сенді. Ол жазушы Дионис Масколомен қарым-қатынас бастағанда үштік одақ құрды, және Масколо оның ұлы Жан Масколоның әкесі болды. Дюрас өмірінің соңғы екі онжылдығында денсаулығы нашарлады. 1980 жылдан бастап ол алғаш рет спирттік ішімдіктер мен тыныштандыратын дәрілердің салдарынан ауруханаға түсті. 1980-ші жылдардағы денсаулық мәселелерімен қатар, Дюрас гомосексуал актер Ян Андреамен қарым-қатынас жасады. 1990 жылдары Дюрас денсаулығының нашарлауы жалғасты. Ол 1996 жылдың 3 наурызында қайтыс болды.

Қабылдау және мұра

Сэмюэл Беккет "The Square" радиоспекторын алғаш естігенін өміріндегі маңызды сәт деп есептеді. 2021 жылғы француздық мини-сериалы "Une affaire française" (немесе "A French Case") Дурасты (тізбектеп темекі шегетін Доминик Бланк сомдаған) жағымсыз жарықта көрсетеді, өйткені ол 1984 жылғы бала өлтіру ісін тергеуге араласып, ананы қылмыс жасады деп айыптайды. Янн Андреаның Дураспен қарым-қатынасы туралы әңгімесі 2022 жылы Клер Саймонның "Vous ne désirez que moi" (Дурас Андреаға айтқан сөзі) атты фильмінде Суанн Арло Андреа рөлінде, ал Эммануэль Девос журналист Мишель Мансо рөлінде бейнеленді. Бұл фильм Blaq Out компаниясымен DVD форматында шығарылды.