Кіріспе
Манхэттендегі кеңсе көкжиегі, Нью-Йорк Оңтүстікте Grand Central Terminal және MetLife ғимараты орналасқан. Сонымен қатар, ғимарат оңтүстік-батыста Вандербильт даңғылының 50, батыста Рузвельт қонақ үйі, солтүстік-батыста 383 Мэдисон даңғылы, солтүстік-шығыста 245 Парк даңғылы және оңтүстік-шығыста 450 Лексингтон даңғылы маңында орналасқан. Хелмсли ғимараты Grand Central терминалының теміржол ауласының үстіндегі бастапқы "Терминал Сити" кешенінің бөлігі ретінде жасалды.
Immediately to the south are Grand Central Terminal and the MetLife Building. In addition, the building is near 50 Vanderbilt Avenue to the southwest, the Roosevelt Hotel to the west, 383 Madison Avenue to the northwest, 245 Park Avenue to the northeast, and 450 Lexington Avenue to the southeast. The Helmsley Building was developed as part of the original "Terminal City" complex above Grand Central Terminal's rail yards.
Сәулет
Хелмсли ғимаратын Уоррен және Уетмор жобалаған. Дизайнға Манхэттен муниципалды ғимаратының дизайны әсер етті, ол төменгі Манхэттендегі Чемберс көшесін қамтыды, батыс пен шығысқа қарай шығып тұрған қанаттары бар. Қанаттары "Құрмет сотына" сәл ұқсайды Рид пен Стем, Гранд Централ жобасының тағы бір серіктесі. Негіздеменің ішінде Парк-авенюді Парк-авеню виадугына дейін апаратын екі S-рампа бар. Батыс пандусы оңтүстікке қарай, шығыс пандусы солтүстікке қарай қозғалады. Ғимараттың вестибюлі екі пандус арасында, ал жаяу жүргіншілер аркадалары екі пандустың сыртына қарай жүреді; аркадалар 45-ші және 46-шы көшелерді жалғастырады. Аркадалар Grand Central North-ке, 1999 жылы ашылған Grand Central-ке әкелетін өту жолдары жүйесіне қосылған. Шығыс және батыс қанаттарының биіктігі 15 қабат, ал орталықта орналасқан мұнара тағы 20 қабатқа дейін көтеріледі. Ең төменгі төрт қабатты негіз құрайды, оған вестибюльдер мен виадуктың пандустары кіреді. Оның үстіндегі он бір қабатты кеңсе блогынан тұрады, оның едені "H" белгісі сияқты, батыстан шығысқа қарай орналасқан. Батыс қанаттары шығыс қанаттарына қарағанда ұзарған, ал солтүстік қасбеттің ортасы ішіне қарай сәл иілген.
Фасад
Төрт қабатты үйдің қасбеті әк тас пен Техастың қызғылт гранитінен жасалған. Бастағы терезелерде төрт түрлі көрнекі терезе дизайнының бірі бар: 1929 жылы ғимараттың қалған бөлігімен орнатылған түпнұсқа дизайндар және үш модификацияның бірі. Алдыңғы қабаттағы мүсіндерді Ардолино ағайындар ойлап шығарған. Жоғарғы қабаттар кірпішпен қапталған. Шығыс қасбеттің 15-ші қабатта көпір 1982 жылы қиратылғанға дейін 466 Лексингтон даңғылына жалғасатын көпір бар еді. 16-дан 35-қабаттық қасбеттер барлық жағынан бірдей сәндік элементтерді қамтиды. Төменгі қабаттар сияқты, олардың бет-беті кірпішпен қапталған және екі жақты терезелері бар. 28 қабаттан жоғары терезелердің үстінде әк тас кілт тастары, сондай-ақ краншалы карниз бар. Хелмсли ғимаратының жоғарғы жағында әшекейлі күмбезді пирамида орналасқан. Сегіз проектор, сегізбұрыштының әр бұрышынан бір-бірін, төбеге жарық түсірді. Жарықпен жарық көрген Хелмсли ғимараты бірнеше шақырымнан көрінетін қызықты жерге айналды. 2002 жылы алынып тасталды.
Ерекшеліктері
Ғимараттың кеңселері бар. Оның ішінде төменгі 15 қабаттың әрқайсысының ауданы 74,5 м2 және жоғарғы 20 қабаттың әрқайсысының жабыны іргетасқа енген. Бұл мәселені шешу үшін төменгі жолдың үстіне арқалықтар орнатылды.
Лобби
Лоббидің ішкі көрінісі Нью-Йорк орталықтың "қаһармандығын" еске түсіреді. Мұны мармардан жасалған қабырғалар мен қоладан жасалған бөлшектерден көруге болады. 45-ші көшеге жақын оңтүстік жақтағы басқа бір бірдей, бірақ кішігірім вестибюль батыс жаяу жүргіншіге әкеледі. Ол бөлмеде қола шамдар мен фриздер бар көркем карниз бар. лифт тесіктерінің айналасында мәрмәрден жасалған қоршаулар, сондай-ақ лифт индикаторлары қоладан орнатылған. Лифтілердің ішінде теміржолдың инициалдарымен "қытай қызыл" боялған, сәнді қола есіктер бар. 1902 жылы болған апаттан кейін Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы 1908 жылға дейін Манхэттендегі барлық бу пойыздарын тыйым салатын заң қабылдады. Нью-Йорк орталықтың вице-президенті Уильям Вильгус желіге электр беруді және жер астындағы жаңа электр пойыз терминалын салуды ұсынды, бұл жоспар толығымен жүзеге асырылды. Ескі Гранд-Сентрал депосы кезең-кезеңмен қиратылды және оның орнына қазіргі Гранд-Сентрал терминалы салынды. Гранд-Сентрал терминалының құрылысы 1903 жылы 19 маусымда басталды, ал жаңа терминал 1913 жылы 2 ақпанда ашылды. Терминалдың аяқталғанына бірнеше жыл болғаннан кейін, Grand Central-ке дейінгі жолаушылар тасымалы екі еседен астам өсті. Терминал айналадағы аймақтың, әсіресе Терминал қаласындағы, жолдар жабылатын жерде құрылған сауда және кеңсе ауданындағы дамуды ынталандырды. Терминал-Сити көп ұзамай Манхэттеннің ең тартымды сауда және кеңсе ауданына айналды. 1920 жылы Нью-Йорк Таймс газетінде: "Ол өзінің қонақ үйлері, кеңсе ғимараттары, пәтерлері және жер асты көшелерімен керемет темір жол терминалы ғана емес, сонымен қатар керемет азаматтық орталық болып табылады" деп жазылған. Бұл ғимараттардың көпшілігін Warren & Wetmore компаниясы жобалаған, олар терминалдың өзін де жобалаған.
Алғашқы жоспарлары
Гранд-Сентрал терминалы аяқталғаннан кейін, Хелмсли ғимаратының қазіргі жерінде дамудың алғашқы жоспарларының бірі 1914 жылы болды, ол кезде Қысқы спорт клубы Нью-Йорк Централдан 45-ші және 46-шы көшелер арасындағы Парк-авенюдің шығыс жағында мүлік салуға мүмкіндік алды. Терминал қаласын дамыту Grand Central терминалын қоршаған Park Avenue Viaduct құрылысын қамтыды. Виадуктың бірінші бөлігі 1919 жылы ашылды, ол Парк-авеню мен 40-шы көшеден Вандербильт-авеню мен 45-ші көшеге дейін қозғалыс жүргізді. Бастапқыда қазіргі виадукттің батыс бөлігі ғана көлік қозғалысына ашық болды, ал Вандербильт даңғылы мен 45-ші көшеде қатты бөтелке болды. Қалалық билік 45-ші және 46-шы көшелер арасындағы Парк-авенюдегі ғимараттарға құрылыс рұқсаттарын беруден бас тартты, өйткені бөтелкелер шешілгенше. Қала Нью-Йорк орталықпен виадуктінің шығыс аяғын ашу туралы келіссөздер бастады, бірақ темір жол Парк-авенюде меншікке берілмесе, ұсталып тұрды. Ол кезде Нью-Йорк орталық станциясы екі ғимарат салуды жоспарлаған болатын, бірі Парк-авенюдің екі жағына. Екі жылдан кейін Нью-Йорк орталық және қала Парк-авенюде бір ғимарат салу туралы келісімге келді, ал Вандэрбильт-авенюді 45-ші мен 47-ші көшелерге дейін кеңейту және Парк-авенюдегі жаңа ғимарат арқылы виадуктті аяқтау үшін. Парк-авеню виадугын аяқтау жобасы 1925 жылы қала бақылаушысы Чарльз Л. Крейг ұсынғаннан кейін жалғасты. Парк-авенюдің үстіндегі Нью-Йорк орталық ғимаратының соңғы жоспары 1927 жылдың ақпанына дейін аяқталмаған. Жобаның бір бөлігі ретінде, виадукттің жолдары 45-ші көшеден қиылыспай өтіп, ғимараттың жер деңгейіне дейін төмендейді. Фундаменттің құрылысы 1926 жылдың желтоқсан айында басталды. Сол кезде Нью-Йорк орталық металл сатып алу үшін сауда-саттыққа жол ашты. Уоррен мен Уетмор 1927 жылдың ақпан айында құрылыс жоспарларын тапсырды, ал келесі айда McClintic Marshall компаниясына болаттан жасалған келісімшарт берілді. Джеймс Стюарт және компаниясы іргетастың іргетастарын 50 фут тереңдікте (15 м) қою үшін жалдалды. Болаттан жасалған арқалықтар өте үлкен болғандықтан, оларды қала көшелерімен жылжытуға болмайды, сондықтан олар теміржолмен жеткізілді. Құрылыстың басына 1928 жылы 5 сәуірде шатыр орнатылды, бірақ теміржолдың директорлар кеңесінің төрағасы Чонси Депью салтанатты түрде шатырдың басына шатыр орнатудан бірнеше сағат бұрын қайтыс болды. Алайда ғимарат 1929 жылдың 25 қыркүйегінде ғана, барлық құрылыс аяқталғанда ғана аяқталды. Темір жолмен байланысты басқа жалға алушылар болды, мысалы жабдық өндіруші Симингтон компаниясы, сондай-ақ американдық тежегіш аяқ киім және құю компаниясы және Делавэр және Гудзон темір жолы. Ғимараттың алғашқы онжылдықтарында баспагер Макколл компаниясы, қағаз өндіруші Шығыс Өндірістік Компаниясы және Колониалдық Авиакомпаниялар оның басқа жалға алушыларына кірді. Америка мафиясының басшысы Сальваторе Маранцаноның тоғызыншы қабаттағы кеңсесі бар еді. Ол жерде "Айгыр" құрылыс корпорациясы үшін жұмыс істеді. 1931 жылдың 10 қыркүйегінде оны Лакки Лучано мен Вито Дженовезе жіберген мергендер өлтірді, Маранцано Винсент "Mad Dog" Коллды өлтіру үшін жалдаған. Нью-Йорк орталық ғимаратының терезелері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қауіпсіздік шаралары ретінде қараңғыланды. Нью-Йорк орталық ғимаратының атауын өзгерткеннен кейін фасадтың Нью-Йорк орталық ғимаратының тақтасындағы "С" және "Т" әріптері тиісінше "G" және "E" болып кесінді.
Хелмслидің меншік құқығы
1968 жылы Нью-Йорк Орталық Пенсильвания темір жолымен бірігіп, Пенн Орталық темір жолын құрды. Сол жылы Нью-Йорк орталық ғимараты General Tire & Rubber Company компаниясына сатылды. Келесі жылы Пенн-Централдың сенімгерлері Нью-Йорктың Бас ғимаратын сату туралы келісімшартқа қол қойды. Сот ісі бірнеше жылға созылды, өйткені федералды судья Джон П. Фуллам Нью-Йорктың Бас ғимаратының сатылуын мақұлдамаса да, Пенн Централдың басқа төрт сатылуын мақұлдады. 1975 жылдың желтоқсан айында қорғаншылар Фулламға ғимаратты Нью-Йорк жинақ банкіне 7 миллион доллар қолма-қол ақшаға және 33,5 жылдық ипотека бойынша 19 миллион долларға сату туралы өтініш жасады. Сату келесі жылдың басында аяқталды. Негізгі меншік үлесі 1977 жылы Гарри Хелмслидің компаниясы Хелмсли Спир Менеджментке сатылды. Сонымен қатар қасбеті де тазаланды. Сағат пен қасбеттің басқа да әшекейлері алтынмен қапталды, жоғарғы және төменгі жақтағы прожекторлар іске қосылды, ал қасбетке Хелмсли ғимаратының әріптері орнатылды. Гарри Хелмслидің айтуынша, атауды өзгертуге оның әйелі Леона ұсынған. Атауына қарамастан, Хелмслилер ғимараттың иесі болған 230 Park Avenue Associates компаниясының бірнеше мүдделі тараптарының бірі ғана болды. Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау жөніндегі комиссиясы 1987 жылы Хелмсли ғимараты мен оның бірінші қабаттағы ішкі бөлмелерін ресми қалалық ескерткіштер ретінде белгіледі. Бірінші қабаттың ішкі белгісіне вестибюль, сегіз лифт банктерінің жетіні және кіру вестибюльдері кірді. 1994 жылы Grand Central North өткелдерінен ғимараттың жаяу жүргіншілер аркадаларына қосылу туралы хабарланды және 1999 жылы ашылды. Леона ғимараттың басқаруын Хелмсли Нойс компаниясына тапсырды. Леона Хелмсли өзінің кеңсесін Хелмсли ғимаратында ұстады.
Қосымша сату
Хелмсли ғимараты 1998 жылдың тамызына дейін Хелмсли Спирге тиесілі болды, ол Max Capital Management Corporation корпорациясына 225 миллион долларға сатылды. Сату шарттарында ғимараттың қайтадан аталмауы туралы айтылған. 2000 жылдан бастап ғимараттың аркадалары бірінен соң бірі жөндеуге жабылып отырды. Аркадағы жарнама тақталары алынып тасталды, ал аркадағы мезонин қабаттары төбе биіктігін екі есе арттыру үшін бұзылды. Сонымен қатар, жарық шахталары, теледидар экрандары мен қоладан жасалған дүкендер орнатылды. 2005 жылы Хелмсли ғимараты Дубайдың патша отбасына тиесілі инвестициялық фирма Иститмарға 705 миллион долларға қайтадан сатылды. Екі жылдан кейін, ол 2007 жылы Goldman Sachs-қа 1 миллиард доллардан астамға сатылды. 2010 жылы қайта жаңартылғаннан кейін Хелмсли ғимараты Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын салынған, жасыл ғимараттар үшін Энергия және экологиялық дизайн сертификатын алған алғашқы ғимарат болды. RXR содан кейін фасадты және ванна бөлмелерін жаңартуға 190 миллион доллар жұмсады. COVID-19 пандемиясы кезінде Нью-Йоркте көптеген жалға алушылар кетті, ал 2021 жылға қарай орынның 20 пайызы бос қалды. Арнайы сервис беруші 2023 жылдың қарашасында ғимаратқа 670 миллион долларлық коммерциялық ипотекалық кепілдік берілген кепілдік қарызын алды, бұл ғимараттың иелері қарызды өтемейтіндігіне алаңдаушылық тудырды.
Жалға алушылар
2020 жылдың қорытындысы бойынша Хелмсли ғимаратының жалға алушыларына 5W Public Relations (5WPR), Корнелл университеті, Comerica Bank, Elsevier, Encyclopædia Britannica, HSH Nordbank AG, LexisNexis, Нью-Йорк апелляциялық соты, Powermat, Simon Property Group, Six Flags, Stanley Hand Tools және Voya Financial кіреді. Оның жалға алушылары байларға салық жүктемесінің төмендеуінің айқын мысалы ретінде келтірілген. Ішкі кірістер қызметінің 2007 жылғы пошталық кодының деректері бойынша, Хелмсли ғимаратындағы орташа салық төлеушінің жалпы кірісі 1,2 миллион доллар болса да, олар тек 14,7% тиімді салық ставкасын төледі. Бұл ретте Нью-Йорк қаласының үй күтушісінің орташа жалақысы 33 000 АҚШ долларын құраса, салық ставкасы 24,9%-ды құрайды.
Қабылдау
Алғашқы сыншылар ғимаратқа әртүрлі пікір білдірді. Джордж Шепард Чаппел 1928 және 1929 жылдары "Нью-Йоркер" журналына жазған хатында оны "көше аяғындағы драмалық аялдама белгісі" деп атады және лоббидің стильдерін "Пуллменнен Парамаунтқа дейін" деп сипаттады. Кейінгі сын-пикирлер оңтайлы болды. Нейтан Сильвер 1967 жылы жазған "Нью-Йорк жоғалды" деген кітабында былай деп жазды: "Бұл ғимараттың контурлары мен әшекейлері оның адамның бойымен қандай байланысы бар екенін анық көрсетеді". Джон Тауранак 1978 жылы жарық көрген жолдамасында бұл жобаның "қарайды ұлы" екенін айтты. The New York Times газетінің авторы Пол Голдбергер 1978 жылы Хелмсли ғимараты "Парк-авенюдің сәулет элементтерін алады, бірақ оларды әлдеқайда сәнді нәрсеге айналдырады" деп жазды. Автор Дирк Стичвех Хелмсли ғимараты "Нью-Йорктің аспан сұлбасындағы таңғажайып көрініс" болып қала береді деді. Нью-Йорк Daily News редакциялық тобы сағаттың көрнекті болмайтыны және сағатты бағуға арналған мұнараның болмағаны туралы өкінді.