Кіріспе

11 ғасырдағы қараиттік ғалым, экзегет және философ Ешуа бен Яһуда - 11 ғасырда Иракта (немесе кейбір деректерге сәйкес Парсыда) немесе Иерусалимде өмір сүрген қараиттік ғалым, экзегет және философ. Ол Жозеф бен Ибрахим ха Роэхтың шәкірті болды. Исаны қаралар арасында ең жоғары биліктің бірі деп санады, олар оны "үлкен ұстаз" ("әл-муаллим") деп атады. Қарайлықтардың басқа да басшылары сияқты, ол да өте белсенді үгітші болды; және оның қарайлық туралы ашық дәрістері көптеген ізденушілерді тартты. Олардың арасында Кастилияның Сиди ибн Ибрахим аль Тарас есімді раввиниті болды, ол Караиттің ілімдерін қабылдап, туған еліне оралды, онда ол Ешуаның жазбаларын тарату арқылы күшті үгіт ұйымдастырды. Алайда, ең үлкен қызмет, көрсетілген Jeshua үшін Karaism болды оның жетістіктері реформасы туралы заңдар инцест, реформа, ол болды қолдаған оның мұғалімі.

Киелі кітаптың түсіндірмешісі ретінде

Ешуаның Киелі кітаптың түсіндірме қызметі өте кең көлемде болды. Ол Пятикнижәне араб тіліне аударып, оған толық түсініктеме жазды, оны 1054 жылы қысқартып шығарды. Бұл түсініктемеде Ешуа өзінің бұрынғы қараиттерінің және Саадия Гаонның барлық экзегетикалық еңбектерін қолданды, көбінесе соңғысына қатты шабуыл жасады. Ешуаның бірнеше үзіндісін Ибрахим ибн Езра келтірген. Британ мұражайындағы (MSS) Пентатух аудармасының үзінділері мен Леуіліктер кітабының бір бөлігіне толық түсініктеме, қысқаша нұсқасының бәрі дерлік қолжазба түрінде сақталған. Не болмаса. 2491; 2494, ii; 2544 46). Екі түсініктеме де еврей тіліне ерте аударылды; олардың кей бөліктері Санкт-Петербургтегі Фиркович жинағында сақталған. Ешуа тағы екі Киелі кітап шығармаларын жазды, Араб тілінде он өсиет туралы түсініктеме (ол оны қысқартылған түрде қайта шығарды); және философиялық мидраш "Берешит Рабба" деп аталады, онда ол мутазилиттер "калам" рухымен жаратылысты, Құдайдың барлығын және бірлігін, Құдайдың қасиеттерін және т.б. талқылайды. Тобия бен Мұсаның "Питрон 'Асерет ха Дебарим" деген атпен он өсиет туралы қысқаша түсініктемесін еврейше аударған үзіндісі әлі күнге дейін қолжазба түрінде сақталған ("Кат. Лейден, "Нос. 5 және 41, 2) тармақтарында қарастырылған. "Берешит Рабба" енді жоқ; бірақ одан үзінділерді Никомедиалық Аарон өзінің "Эц Хайим" және Ыбырайым ибн Дауд өз "Сефер ха Қабала" (соңы) еңбегінде оны құдайды қорлайтын еңбек деп атайды.

Қарым-қатынас ережелері

Ешуа сонымен қатар "Sefer ha Yashar" деп аталатын, ережелерге қатысты еңбектің авторы болды, ол сақталмаған. Ол "Әл Жавабат вал Масаил фи әл Арайот" деген атпен және "Сефер ха Арайот" деген атпен Жақып бен Симонның еврей тіліндегі аудармасында белгілі болған, некеге тыйым салынған қарым-қатынас дәрежесі туралы трактатын шығарған болуы мүмкін. Араб тіліндегі мәтіннің және еврей тіліндегі аударманың үзінділері қолжазба түрінде әлі де бар. Жоқ, жоқ. 2497, III. бөлім. ), ал соңғысы Лейден кітапханаларында ("Cat. Лейден, "Нос. 25, 1; 41, 16) және Санкт-Петербург (MS No. 1614 ж.) қарастырылған. Бұл трактатта Ешуа осы заңдарды түсіндіруде қолданылатын герменевтикалық ережелерді талқылайды, әртүрлі тыйым салулар негізделген принциптерге сын көзқарас береді, бұл тақырыпта Анан бен Дәуіт және әл-Қирқисани сияқты караиттік билік өкілдерін келтіреді және раввиндар Саадия мен Симон Кахираның ("Халакот Гедолот" авторы) көзқарастарын ұсынады. Ешуаның осы тақырыптағы тағы бір трактаты 1834 жылы Еупаториада "Игеррет ха Тешуба" деген атпен жарық көрген "Тешубат ха 'Иккер" болды. Ешуа сондай-ақ келесі философиялық трактаттардың авторы болды, мүмкін араб тілінен аударылған: "Марпе ла 'Эцем", жиырма бес қысқа тарауларда, әлемнің жаратылуы, Құдайдың бар екендігі және Оның бірлігі, барлығын білуі және қамқорлығы туралы дәлелдер бар (MS. 670; М.С. Санкт-Петербург No 686); "Meshibot Nefesh", аян, пайғамбарлық және Заңның шынайылығы туралы; және Джозеф бен Абрахам ха Роехтың "Sefer Ne'imot" ("Cat. Лейден", Жоқ. 172) Исаның сыйлық пен жаза туралы және өкініш туралы айтқандары. Осы үш тараудың соңғысының арабша түпнұсқа қолжазбасы Британ мұражайында сақталған. Ол "Масъала муфаррида" деп аталады. Мұнда автор тыйымның қайталануы міндетті түрде бұзу кезінде жазаға байланысты екенін көрсетеді.