Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Раввин және Талмудтанушы (1250/1259–1327)
Rabbi and Talmudist (1250/1259–1327)
Ашер бен Иехиел (немесе Ашер бен Йехиел, кейде Ашери) (1250 немесе 1259 – 1327) – Талмуд заңдарының тұжырымдамасымен танымал болған көрнекті раввин және Талмудтанушы. Ол көбінесе Раббену Ашер, «Біздің раввин Ашер» немесе осы атаудың еврейше аббревиатурасы – Рош (רא"ש) деп аталады. Оның яхрцейті 9-шы Чешван күні.
Asher ben Jehiel (, or Asher ben Yechiel, sometimes Asheri) (1250 or 1259 – 1327) was an eminent rabbi and Talmudist best known for his abstract of Talmudic law. He is often referred to as Rabbenu Asher, “our Rabbi Asher” or by the Hebrew acronym for this title, the Rosh (רא"ש). His yahrzeit is on 9 Cheshvan.
Өмірбаян
Рош, мүмкін, Кельн қаласында, Киелі Рим империясында дүниеге келген, ал Толедода қайтыс болған. Оның отбасы білім мен ізгілікпен ерекшеленген, әкесі Ехиел Талмуд ғалымы болған, ал оның аталарының бірі Рабби Елиезер бен Натан (РаАБАН) болған. Ашердің сегіз ұлы болды, олардың ең танымалдары – Яков (Арбаах-Туримнің авторы) және Йехуда. 1286 жылы король Рудольф I еврейлерге қарсы жаңа қуғынды бастады, ал Роштың ұлы ұстазы, Ротенбург раввині Меир Германиядан қашып кетті, бірақ тұтқындалып, түрмеге қамалды. Рош оны босату үшін құны төледі, бірақ раввин Меир басқа раввиндерді түрмеге қамауға себеп болудан қорқып, одан бас тартты. Содан кейін Рош Вормста раввин Меирдің орнын иеленді. Дегенмен, ол эмиграцияға мәжбүр болды (көбінесе үкімет оның байлығын иелену үшін шантаж жасағандықтан). Германиядан кеткеннен кейін ол алдымен Францияның оңтүстігіне, содан кейін Испанияның Толедо қаласына қоныстанды, онда Рабби Соломон бен Авраам Адерет (РаШБА) ұсынғаннан кейін раввин болды. Раббину Ашердің ұлы Йехуда оның кедейлікте қайтыс болғанын куәландырды. Раббину Ашер Толедода 9 хешван 5088 жылы (1327 жыл) қайтыс болды. Оның тірі қалған балаларының 1392 жылы Испанияны қамтыған қуғын-сүргін кезінде қаза тапқаны айтылады. Рабби Ашер Талмудта "әдістемелік және жүйелі" білімге ие болды және ұзақ Талмуд талқылауларын талдап, түсіндіру қабілетімен ерекшеленді. Рош тәуелсіз құқықтық ойлауымен белгілі болды: «Біз шешімдерімізде ұлы адамдарға құрметпен басшылық етуіміз керек емес, және егер заң Талмудта нақты айтылмаса, Геонимнің еңбектеріне негізделген болса да, оны қабылдауға міндетті емеспіз». (Мысалы, Рош Геонимнің литургиясы Талмудтың дұғаларды өзгертуге қатысты ережесіне бағынбайды деп үкім шығарды.) Рабби Ашер діни емес білімді, әсіресе философияны оқуға қарсы болды. Оның пікірінше, философия сынға негізделген, ал дін – дәстүрге, сондықтан олар «үйлесімді болуға қабілетсіз». Ол: «Оған барған ешкім қайтып оралмайды» деді, тіпті оның ықпалынан құтылғаны үшін Құдайға шүкірлік айтты және Торадан басқа білімге ие емес екендігімен мақтанды. Ол діни емес оқуды тыйым салуға тырысты. Бұл оның Испаниядағы дінсіз еврейлерге ықпалын шектеді. Сонымен қатар, раввиндер ортасында «ол Германиядан Испанияға Талмудтың қатаң және тар рухын әкелді», бұл испандық еврейлерді діни емес зерттеулерден Талмудты оқуға итермеледі.
The Rosh was probably born in Cologne, Holy Roman Empire, and died in Toledo. His family was prominent for learning and piety, his father Yechiel was a Talmudist, and one of his ancestors was Rabbi Eliezer ben Nathan (the RaABaN). Asher had eight sons, the most prominent of whom were Jacob (author of the Arba'ah Turim) and Judah. In 1286, King Rudolf I had instituted a new persecution of the Jews, and the great teacher of the Rosh, Rabbi Meir of Rothenburg, left Germany but was captured and imprisoned. The Rosh raised a ransom for his release, but Rabbi Meir refused it, for fear of encouraging the imprisonment of other rabbis. Thereafter the Rosh assumed Rabbi Meir's position in Worms. He was, however, forced to emigrate (in all likelihood, a victim of blackmail by the government, aimed at acquiring his fortune). After leaving Germany, he first settled in southern France, and then in Toledo, Spain, where he became rabbi on the recommendation of Rabbi Solomon ben Abraham Aderet (RaShBA). Rabbenu Asher's son Judah testified to the fact that he died in poverty. Rabbeinu Asher died in Toledo on 9 Cheshvan 5088 (1327 CE). His known surviving children were said to have been killed in the ensuing persecutions that affected Spain in 1392. Rabbenu Asher possessed "methodical and systematic" Talmudic knowledge, and was distinguished for his ability to analyze and thereby clarify long Talmudic discussions. The Rosh was known for his independent legal reasoning: "We must not be guided in our decisions by the admiration of great men, and in the event of a law not being clearly stated in the Talmud, we are not bound to accept it, even if it be based on the works of the Geonim." (For instance, the Rosh ruled that the liturgy of the Geonim was not subject to the Talmudic rule against change in the prayers.) Rabbenu Asher was opposed to the study of secular knowledge, especially philosophy. He held that philosophy is based on critical research, whereas religion is based on tradition and the two are thus "incapable of harmonization". He said that "none that go unto her may return"—in fact, he thanked God for having saved him from its influence, and boasted of possessing no knowledge outside the Torah. He attempted to issue a decree against the study of non Jewish learning. One effect of this attitude was to limit his influence on secular Spanish Jewry. At the same time, within rabbinic circles, "he transplanted the strict and narrow Talmudic spirit from Germany to Spain", and this, in some measure, turned Spanish Jews from secular research to the study of the Talmud.