Чжу Чунчжи (429-500) – қытай математигі, астрономы. Pi санын дәл есептегенімен (3.1415926-3.1415927) 900 жылдан астам уақыт рекордты сақтап тұрды. Ғылыми жетістіктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай математигі, астрономы (429–500)
Chinese mathematician astronomer (429–500)
Зу Чончжи (; 429–500 ж.с.), әдепті аты Вэньюань, Лю Сун және Оңтүстік Ци дәуірлерінде өмір сүрген қытай астрономы, өнертапқышы, математигі, саясаткер және жазушы. Ол пи санын 3,1415926 мен 3,1415927 аралығында есептеп, 900 жылдан астам бұл көрсеткіштің бұрылмауына себеп болды.
Zu Chongzhi (; 429–500 AD), courtesy name Wenyuan , was a Chinese astronomer, inventor, mathematician, politician, and writer during the Liu Song and Southern Qi dynasties. He was most notable for calculating pi as between 3.1415926 and 3.1415927, a record in precision which would not be surpassed for over 900 years.
Астрономия
Зю – уақыт шамаларын бұрынғыдан жақсы дәлдікпен есептеген шебер астроном. Оның интерполяция әдістері мен интеграцияны қолдануы заманынан өзгеше еді. Тіпті астроном И Синнің (шет елдердің білімін қолдана бастаған) нәтижелері де оған тең келмеді. Сун әулетінің күнтізбесі "Солтүстік тайпаларына" қарапайым болды, себебі олар күнделікті өмірін Да Мин Ли бойынша жүргізді. Оның есептеу әдістері соншалықты жетілгендіктен, Сун әулетінің ғалымдары мен Тан әулетінің үнді әсеріне түскен астрономдары оны түсіне алмады.
Zu was an accomplished astronomer who calculated the time values with unprecedented precision. His methods of interpolation and the use of integration were far ahead of his time. Even the results of the astronomer Yi Xing (who was beginning to utilize foreign knowledge) were not comparable. The Sung dynasty calendar was backwards to the "Northern barbarians" because they were implementing their daily lives with the Da Ming Li. It is said that his methods of calculation were so advanced, the scholars of the Sung dynasty and Indo influence astronomers of the Tang dynasty found it confusing.
Балғамен жұмыс істейтін диірмендер
488 жылы Зу Чонцзи су қуатымен жұмыс істейтін соққыш балғалы диірмендерді салуға жауапты болды, оларды 490-шы жылдардың басында Оңтүстік Ци императоры Ву қарап тексерді.
In 488, Zu Chongzhi was responsible for erecting water powered trip hammer mills which was inspected by Emperor Wu of Southern Qi during the early 490s.
Қайықтар
Цу V ғасырдың соңында Оңтүстік Ци әулеті тұсында қытайлық ескек қайықтарын, яки Цянли чуанды ойлап тапқандығымен де аталады.
Zu is also credited with inventing Chinese paddle boats or Qianli chuan in the late 5th century AD during the Southern Qi Dynasty.
Оңтүстікке бағытталған арба
Оңтүстікке бағытталған арба құрылғысын алғаш рет қытай инженер-механигі Ма Цзюнь (шамамен б.з. 200–265) ойлап тапты. Бұл дөңгелекті көлік дифференциалдық берілістерді пайдаланды, олар тұрақты түрде оңтүстікке қарай бағытталатын мүсінді іске қосып, бағытты дәл өлшеуге мүмкіндік берді. Бұл эффект магниттік күштерге (компас сияқты) емес, күрделі механикаға негізделген, дәлірек айтқанда, қазіргі автомобильдерде әртүрлі жылдамдықпен айналатын дөңгелектерге бірдей күш түсіруге мүмкіндік беретін конструкцияға қол жеткізілді. Үш патшалық кезеңінен кейін құрылғы уақытша қолданыстан шықты. Бірақ 478 жылы Цу Чунцзи оны қайта ойлап тапты, бұл туралы «Песня кітабы» мен «Ци кітабы» мәтіндерінде жазылған. «Ци кітабынан» алынған төмендегі үзіндіде:
The south pointing chariot device was first invented by the Chinese mechanical engineer Ma Jun (c. 200–265 AD). It was a wheeled vehicle that incorporated an early use of differential gears to operate a fixed figurine that would constantly point south, hence enabling one to accurately measure their directional bearings. This effect was achieved not by magnetics (like in a compass), but through intricate mechanics, the same design that allows equal amounts of torque applied to wheels rotating at different speeds for the modern automobile. After the Three Kingdoms period, the device fell out of use temporarily. However, it was Zu Chongzhi who successfully re invented it in 478, as described in the texts of the Book of Song and the Book of Qi, with a passage from the latter below:
Лю Сунның императоры У Гуанчжун жерін бағындырғанда, Яо Синнің оңтүстікке бағытталған арбасын алды, бірақ ол ішінде механизмдері жоқ, тек қана қабық болды. Арба қозғалғанда, оны айналдыру үшін ішінде адам болуы керек еді. Шэн Мин билеу кезеңінде Гао Ди Зи Цу Чунцзиге оны ежелгі үлгі бойынша қайта жасауды тапсырды. Ол қоладан жаңа механизмдер жасады, ол кедергісіз айналып, бағытты тұрақты түрде көрсететін болды. Ма Цзюньнің заманынан бері мұндай арба болған емес.
When Emperor Wu of Liu Song subdued Guanzhong he obtained the south pointing carriage of Yao Xing, but it was only the shell with no machinery inside. Whenever it moved it had to have a man inside to turn (the figure). In the Sheng Ming reign period, Gao Di commissioned Zi Zu Chongzhi to reconstruct it according to the ancient rules. He accordingly made new machinery of bronze, which would turn round about without a hitch and indicate the direction with uniformity. Since Ma Jun's time such a thing had not been.