Кіріспе

Альфред Шарль Огюст Фушер (1865–1952) – француз ғалымы, Будда бейнесінің грек тілінен бастау алғанын дәлелдеген. Ол «Гандара тануының атасы» деп есептеледі және Үндістан субконтинентінің солтүстік-батысы мен Хиндукуш аймағындағы ежелгі буддизмді зерттеуде жиі сілтеме жасалатын ғалым.

Саяхат

1895 жылы ол алғаш рет Үндістанның солтүстік-шығысына сапар шекті. 1910 жылы ол Ұлы Зимбабве мен Хами қираған жерлерін зерттеп, екеуін де финикиялықтар салғанын мәлімдеді. Оның Оңтүстік Африкадағы қираған үйінділер туралы пікірлері қазіргі ғалымдар тарапынан нақты деп есептелмейді. 1922 жылы Франция және Ауғанстан үкіметтері одан Ауғанстандағы француз археологиялық делегациясы (DAFA) атанған археологиялық кооперативті құруды сұрады. Фучердің ең белгілі еңбегі – «L'Art Gréco Bouddhique du Gandhara», онда ол пангеллинизмге дейінгі буддалық өнердің негізінен бейнесіз болғанын, яғни Будданың өзін бейнелеудің орнына оның өмірінен алынған элементтер арқылы бейнеленгенін сипаттады. Фучер Будданың алғашқы мүсіндері грек суретшілерінің ықпалында жасалғанын айтты. Ол «грек-буддалық өнері» терминін енгізді. Фучер эллинистік тұрған Будда мүсіндерін «ең әдемі және, мүмкін, ең ежелгі Буддалар» деп санап, оларды б.з.д. I ғасырға жатқызды және Будданың антропоморфты бейнелеуінің бастауы деп есептеді («The Buddhist art of Gandhara», Маршалл, 101-бет). ХХ ғасырдың ортасында Оңтүстік Үндістанда римдік сауда посттарының табылуынан кейін Фучердің аргументі гректердің ықпалынан гөрі римдіктердің ықпалы жағына қарай қайта қарастырылды. Алайда Орталық Азиядағы жаңа археологиялық жаңалықтар (мысалы, эллинистік Ай Ханом қаласы және қазіргі Пәкістандағы Сиркап қазбалары) осы аймақтардағы грек-бактриялық және индо-грек цивилизацияларына нұсқау беріп, эллинистік тезисті қайта жаңғыртты. Дегенмен, оның Будданың классикалық тегі туралы негізгі тезисі қалыптасты. Фучердің мақаласына қарсы нақты аргументтер үшін Ананда К. Кумарасвамидің «Будда бейнесінің шығу тегі» атты еңбегін қараңыз.