Кіріспе
Жоқ, Ұлыбританиядағы үй құрылыстары үкіметтің 2010 жылға арналған парниктік газдар шығарындыларын жалпы 20%-ға қысқартуды мақсат еткеніне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Алайда, бұл төмендеуді жүзеге асыру процесі Ұлыбританиядағы тұрғын үй қорының жасы мен жағдайының кең ауқымын ескере отырып, қиындық тудырады.
Domestic housing in the United Kingdom presents a possible opportunity for achieving the 20% overall cut in UK greenhouse gas emissions targeted by the Government for 2010. However, the process of achieving that drop is proving problematic given the very wide range of age and condition of the UK housing stock.
Көміртегі шығарындылары
Тұрғын үйден шығатын көміртегі шығарындылары 1990 жылдан бері тұрақты болып келеді (үй шаруашылығының энергия тұтынуының өсуі "газ үшін" тежелгендіктен), бірақ 2004 жылы Ұлыбританияның барлық көмірқышқыл газ шығарындыларының шамамен 30%-ы (40 млн. тонна көміртегі) 1990 жылы Ұлыбританияның жалпы шығарындыларының 26,42%-ынан жоғарылаған. Қоршаған ортаны тексеру жөніндегі арнайы комитет 2050 жылы тұрғын үйден шығатын көміртегі UK-ның мақсатты көміртегі шығарындыларының 55%-дан астамын құрауы мүмкін екенін атап өтті. Ұлыбританиядағы жергілікті билік органдарының әрқайсысында тұрғын үйден шығатын көміртегі шығарындыларының орташа мөлшерін бағалады, бұл бірінші рет жасалды. Бұл үйлердің ішінде Уттлсфорд (Эссекс) қаласындағы үйлердегі көмірқышқыл газының ең көп шығарылғанын көрсетті (бір үйге шаққанда 8,092 кг). Бұл көрсеткіш ең аз өндірілген Камден (Лондон) қаласындағы тұрғын үйден 250% жоғары (орташа есеппен 3255 кг). 23 қала арасында Редингтің ең көп (6 189 кг), ал Халлдың ең аз (4 395 кг) шығарындылары болды. Бұл айырмашылықтар бірнеше факторларға байланысты, соның ішінде тұрғын үй қорының жасы, көлемі мен түрі, жылу жүйелерінің тиімділігі, пайдаланылатын отынның қоспасы, құралдардың меншік құқығы, тұрғын үйдің жайғасу деңгейі және тұрғын үй тұрғындарының әдеттері.
Көміртегі шығынды азайту
2006 жылғы желтоқсанда бюджет алдындағы баяндамада Үкімет 2016 жылға дейін барлық жаңа үйлер "қалты көміртегі" (яғни көміртегісіз құрылыс стандарттарына сәйкес салынған) болатынын мәлімдеді. Осыны ынталандыру үшін 2012 жылға дейін 500 000 фунт стерлингке дейінгі жаңа көміртегі жоқ үйлер үшін мөртабан бажынан босату берілуі тиіс еді. Кейбір ұйымдар бұл жоспарды алғашқы жариялауды құттықтаса, басқалары үкіметтің уәделерін орындауға қабілеті туралы алаңдайды.
Ішкі энергияны пайдалану
2003 жылы Ұлыбританиядағы тұрғын үй қоры Еуропадағы ең аз энергия тиімді тұрғын үйлердің қатарына кірді. 2004 жылы тұрғын үй (оның ішінде үйді жылыту, ыстық су, жарық, тамақ пісіру және электр жабдықтары) Ұлыбританиядағы барлық энергия тұтынудың 30,23% құрады (1990 жылы 27,70%-дан жоғары). Лондон үшін бұл көрсеткіш шамамен 37% -ға жоғары. 1970 жылдан бастап құрылыс ережелерінің энергия тиімділігіне қойылатын талаптарының бірте-бірте қатаюын ескере отырып (төмендегі тарих бөлімін қараңыз), тұрмыстық энергияны пайдаланудың елеулі түрде азаюы күтілуі мүмкін, бірақ бұл әлі күнге дейін болған жоқ. Изоляция стандарттары өскенмен, үйді жылыту стандарты да өсті. 1970 жылы үйлердің 31% ғана орталықтандырылған жылумен жабдықталған. 2003 жылы ол британдық үйлердің 92% -на орнатылды, бұл өз кезегінде олардың ішіндегі орташа температураның өсуіне әкелді (12,1 ° C-дан 18,20 ° C-ға дейін). Тіпті орталықтандырылған жылыту жүйесі бар үйлерде де орташа температура осы кезеңде 4,55 °C-ға көтерілді. Сонымен қатар, үй шаруашылығының санының өсуі, тұрмыстық электр құрылғыларының санының өсуі, жарық қондырғыларының санының өсуі, бір үйде тұратын адамдардың орташа санының азаюы және басқа факторлар ұлттық жалпы ішкі энергия тұтынуды 1970 жылғы 25%-дан 2001 жылы 30%-ға дейін арттырды және өсу үрдісін сақтады (BRE көрсеткіштері). 2003 жылғы энергияны соңғы пайдалану бойынша тұтыну көрсеткіштері. Үйді жылыту 60.51% (1990 жылы 57.61%), суды жылыту 23.60% (1990 жылы 25.23%) , электр жабдықтары мен жарықтандыру 13.15% (1990 жылы 13.4%), тамақ дайындау 2.74% (3.76%)
Water heating 23.60% (25.23% in 1990)
Appliances and lighting 13.15% (13.4% in 1990)
Cooking 2.74% (3.76%)
Жасыл келісім
Green Deal жобасында энергия тиімділігін арттыру үшін арзан пайыздық несиелер берілді. Бұл қарыздар энергия төлемдерін төлеуді өздеріне алған жаңа тұрғындарға беріледі. Қарызды өтеу шығындары жаңартулардан түскен шоттардағы үнемдеуден кем болуы керек, бірақ бұл нұсқаулық болып табылады және заң жүзінде орындауға болатын кепілдік емес. Қайта төлеуді энергия төлемдеріне байланыстырып, инвесторларға сенімді табыс әкеледі деп есептеледі. Ұлттық жылжымайтын мүлік нарығына арналған "Жасыл келісім" 2012 жылдың қазан айында басталды. Коммерциялық жасыл келісім 2012 жылдың қаңтар айында іске қосылды және коммерциялық мүліктердің әртүрлі қажеттіліктері мен талаптарына көмектесу үшін бірнеше кезеңмен шығарылды.
Құрылыс ережелері
1965 жылғы құрылыс ережелері жаңа үйлердің матасының кейбір элементтері арқылы жоғалуы мүмкін энергияның мөлшеріне алғашқы шектеулерді енгізді. Бұл жылулық өнімділік сол кездегі императорлық бірліктерде (ішкі және сыртқы температура айырмашылығының әр градусы үшін бір шаршы футқа жоғалған жылудың мөлшері BTU) білдірілді. 1965 жылғы ережелер шын мәнінде бүкіл ұлттық стандарттардың алғашқы жиынтығы болды, бұған дейін жергілікті билік өздерінің жергілікті режимдерін белгіледі. 1965 жылғы ережелердің F бөлігінде ең төменгі жылулық өнімділік анықталады, ал сол құжаттың 11-кестесінде құрылысшылар мен сәулетшілер жүгіне алатын сәйкесті әдістердің мысалдары келтірілген. Сол кезде жаңалық болғанмен, қазіргі заманғы стандарттар бойынша бұл шектер өте төмен мақсатты белгіледі, толтырылмаған қуыс қабырғалары, 2 дюймдік төбешік изоляциясы және изоляцияланбаған бетон едендер эталондық стандарттарға сәйкес келеді деп есептелді. 1972 жылғы ережелерде бірдей стандарттар сақталды, бірақ метрикалық бірліктерге (мм) және қазіргі заманғы u мәніне (ішкі және сыртқы температура айырмашылығының әр градусы үшін бір шаршы метрге ысытқының мөлшері) аударылды. Шынында да, мақсатты оқшаулау бағалары шатыр мен еден үшін 1,42 Вт/м2·К және сыртқы қабырғалар үшін 1,7 Вт/м2·К болды. Қазіргі заманғы стандарттар осы шамадан 20% -дан төмен мәндерді талап етеді. Бұл u-құндылық әдісі сәл регрессивті, өйткені бай адамдар үлкен үйлерде тұрады, олар көбінесе қабаттық үйлерге қарағанда артықшылықты өтейтін, бірақ олар көбінесе жеке орналасқан. Бұл алғашқы шектеулер 1973 жылғы мұнай дағдарысынан кейін және одан кейінгі бірнеше жағдайда, соның ішінде 2000 жылы есіктер мен терезелер үшін шектеулерді енгізумен, бірінші рет қос шыныны талап етті. (осыдан төмен). Осыған қарамастан, Ұлыбританияның оқшаулау деңгейі кейінірек енгізілді немесе Еуропалық Одақтың орташа деңгейіне қарағанда төмен болды.
2006 жылғы өзгерістер
2003 жылғы "Энергия туралы ақ кітап" арқылы Ұлыбританияның энергетикалық саясаты энергия тиімділігін арттыру үшін құрылыс бағыттарын айқындады. Осылайша 2006 жылы құрылыс ережелері бойынша энергия тиімділігін арттыру талаптары айтарлықтай күшейтілді (бұрынғы ережелерді төменде бөлек бөлімде қараңыз). Жалпы шығарындыларды 2050 жылға қарай 60%-ға, ал 2100-ге қарай 80%-ға азайтуды ұзақ мерзімді мақсат етіп, 2006 жылғы өзгерістердің мақсаты 2002 жылғы стандарттарға сәйкес салынған ұқсас ғимаратқа қарағанда жаңа тұрғын үйлерде энергияны пайдалануды 20%-ға азайту болды. Бұл өзгерістер шығарындыларды азайту үшін енгізілген алғашқы өзгерістер болды, бірақ кейбір адамдар олардың 20% -ға дейін қысқартылуына күмән келтірді (сынықтама бөлімін қараңыз). 2006 жылғы ережеде u мәні энергия тиімділігінің негізгі өлшемі ретінде тұрғын үйдегі көмірқышқыл газының шығарылу деңгейі (ДОК) арқылы ауыстырылды, бұл еденнің бір шаршы метріне шаққандағы көмірқышқыл газының шығарылуын бағалау. Бұл көрсеткіш тұрғын үйлердің энергиялық тиімділігін бағалаудың мемлекеттік стандартты әдісі (SAP 2005) бойынша есептеледі. Ғимараттың құрылымымен қамтамасыз етілген оқшаулау деңгейінен басқа, DER сонымен қатар ғимараттың ауа өткізбейтіндігін, кеңістік пен суды жылытудың тиімділігін, жарықтандырудың тиімділігін, күн энергиясынан немесе басқа энергия өндіру технологияларынан болатын кез келген үнемділікті және басқа да факторларды ескереді. Сонымен қатар, алғаш рет, кеңейтулер немесе басқа да жұмыстар кезінде қолданыстағы үйлердің энергия тиімділігін арттыру міндетті болды. Кейбір ұйымдар өзгерістер 20% үнемдеуге әкеледі деген мәлімдемеге күмән келтірді. Аталған мәселелерге есептеу әдістері, модельдеу бағдарламалық қамтамасыз етуінің шектеулері және модельде пайдаланылған эталондық ғимараттың спецификациясы бойынша проблемалар кірді. Мысалы, 2005 жылы Pilkington Energy Efficiency Trust компаниясы қолдаған зерттеуде, энергия тиімділігін 9 пайызға дейін ғана үнемдеуге болады деп көрсетілген. Құрылыс зерттеулер ұйымының 2004 жылғы зерттеуінде жаңа үйлердің 60% қолданыстағы ережелерге сәйкес келмейтіндігі айтылған. Энергияны үнемдеу қоры 2006 жылы жүргізген сауалнамада ғимараттарды бақылау қызметкерлері энергия тиімділігін "басқаша маңызды емес" деп есептейді және құрылыс ережелерін сақтамағаны үшін іс-қимыл жасамайтын адамдар аз, өйткені мәселе "талай маңызды емес сияқты".
Қосымша өзгерістер
2006 жылдың желтоқсанында үкімет 2016 жылдан бастап барлық жаңа тұрғын үйлер нөлдік көміртегі стандарттарына сәйкес салынуы керектігін мәлімдеді; яғни, әдеттегі жыл ішінде шығарылатын көміртегі жаңартылатын энергиямен теңгерілуі керек. Мұндай саясатты қабылдаған әлемдегі алғашқы ел болғанына қарамастан, бастама, іс жүзінде кейінірек алаңдаушылыққа қарамастан, өнеркәсіп тарапынан жалпы алғанда, жақсы қабылдады. 2011 жылдың 1 сәуірінде WWF "Нульді көміртегі" үйлер жөніндегі жұмыс тобынан "Нульді көміртегі саясаты қазір қираған" деп мәлімдеді, өйткені үкімет "Нульді көміртегі" саясатының аясын өзгертіп, құрылыс ережелеріне жатпайтын кейбір шығарындыларды алып тастау туралы шешім қабылдады. Ұлыбританияның Жасыл құрылыс кеңесі 2011 жылдың наурыз айында бюджет жариялаған кезде жарияланған өзгерістердің нәтижесінде жаңа үйдің шығарындыларының үштен екісі ғана азайтылады деп есептеді. 2004 жылы Үкімет құрылыс ережелерінің энергия тиімділігі стандарттарын келесі рет 2010 жылы қайта қарайды деп мәлімдеді. "Жасыл болашақты құру: көміртегісіз дамуға" деген консультациялық құжатта 2010 жылғы қайта қарау 2004 жылғы ұсыныстарға сәйкес энергия/көміртегі тиімділігін 25%-ға арттыруды талап етуі ұсынылды. Сонымен қатар, 2013 жылы 2006 жылмен салыстырғанда 44% жақсаруы болжалды. Бұдан кейін 2016 жылы үйдегі барлық энергияны, оның ішінде электр жабдықтарын пайдалану үшін көміртегі шығындары нөлдік деңгейге дейін төмендетіледі.
Үй энергиясын таңбалау
2007 жылдың маусым айынан бастап Ұлыбританиядағы барлық үйлер (және басқа ғимараттар) ғимараттардың энергия тиімділігі туралы Еуропалық директиваның (Директива 2002/91/EC) талаптарына сәйкес келу үшін сатылып немесе жалға берілмес бұрын энергия тиімділігі туралы сертификаттан (әдеттегі EPC сертификаты деп аталады) өтуі керек еді. Бұл бағдарлама бойынша үйдің иесі немесе үй иесі үйдің энергия тиімділігін дәлелдейтін "энергетикалық белгі" алады. Бұл бағдарлама әдістемесі мен беткейлікпен, әсіресе ескі ғимараттар үшін сынға ұшырады. Мысалы, оның жылу өткізгіштігі төмен қалың қабырғаларды және нәзік маталар мен суреттерді зақымдауы мүмкін компактті люминесцентті шамдарға арналған ұсыныстарын елемеді. Энергияны тиімді пайдалану туралы ақпараттың артуы және үйлерді жаңарту арқылы олардың нарыққа шығуына ықпал ету үміті бар. Энергияны үнемдеу шараларын жүзеге асыру үшін ынталандырулар болуы мүмкін. Салыстырмалы нарықтық зерттеулер. com британдық үйлер EPC-де жоғары бағаланған кезде қымбат бағаланатынын көрсетті. Жаңа ғимараттар үшін сертификаттау үшін SAP есептеулері негіз болады, ал қолданыстағы мүлікті бағалау үшін RDSAP (Reduced Data SAP) қолданылады. Ұлттың тұрғын үйлерінің 10% -ы ғана шкалада 60 баллдан жоғары болады деп есептейді, бірақ көпшілігі 40-тан жоғары болады.
Басқа рейтингтік жүйелер
Тағы бір маңызды рейтингтік жүйе - бұл үкімет демеушілдік EcoHomes рейтингісі, ол негізінен мемлекеттік сектордағы тұрғын үйлерде қолданылады және тек жаңа немесе күрделі жөндеуге арналған. Бұл шынымен де тұрақтылық мәселелерінің қатарын өлшейтін көрсеткіш. Энергия тиімділігі - олардың бірі ғана. 2007 жылы "ЭкоҮйлер" мемлекеттік "Тұрақты үйлер кодексі"мен алмастырылмақ. Энергияны үнемдеу тресі энергияны аз тұтыну ғимараттарына жету үшін "жақсы тәжірибе" және "жетілді тәжірибе" талаптарын белгіледі, ал Қоршаған ортаға бейім ғимараттар қауымдастығының CarbonLite бағдарламасы күміс және алтын стандарттарды анықтайды, соңғысы нөлдік энергия ғимараттарына жақындады. Уэльсте "көміртегі жоқ үйлер" 2011 жылға арналған мақсат (егер 2012 жыл көбірек болса да) талаптары тұрақты үйлер кодексі немесе оған теңестірілген. Бұл Passiv Haus және CarbonLite бағдарламасына жол ашты. Энергиялық рейтингті алу үшін ауа өткізбейтіндігіне сүйенбеген тағы бір аз белгілі ғимарат түрі - бұл Bio Solar Haus. Бұл үйдің түрі көпшілікке танымал емес, бірақ оның оң артықшылықтары бар, мысалы, ол жаңартылатын ресурстардан жасалған және тыныс алу қабілеті бар, сондықтан өмір сүру үшін әлдеқайда пайдалы.
Гранттар
2006 жылы "Ашық аспан" және "Күндізгі фотоэлектрлік" бағдарламаларының орнына төмен көміртегі шығаратын ғимараттар бағдарламасы іске қосылды. Ол күн энергиясымен жылу беру, шағын жел турбинасы, микро гидроэлектр станциялары, жер асты жылу сорғылары және биомасса қондырғылары үшін гранттар ұсынады. 2007 жылдың қаңтарынан бастап гранттар сұранысты қанағаттандыру үшін жеткіліксіз болып отыр. Шотландияда ұқсас шотландтық қоғамдастық және тұрмыстық жаңартылатын энергия көздері бастамасы жұмыс істейді, ол ауа көзінен жылу сорғыларының шығындарына да гранттар ұсынады.
Жергілікті билік
1995 жылғы "Үй энергиясын үнемдеу туралы" заңға сәйкес жергілікті билік органдары өз аймақтарындағы барлық тұрғын үйлердің энергия тиімділігін арттыру шараларын қарастыруға міндетті, бірақ олар ешқандай шараларды жүзеге асыруға міндетті емес. Жергілікті билік органдары энергияны үнемдеу бойынша тегін кеңестер береді, кейбіреулері үйлеріне барып, әлеуметтік тұрғын үйлер мен отын тапшылығынан зардап шеккендерге көмек көрсетеді. Кейбір компаниялар жаңадан салынған ғимараттардың энергия тиімділігін арттыруды талап етеді. Заңның нәтижесінде 1996-2010 жылдар аралығында энергияны пайдалану 30%-ға азаяды деп күтілді. DEFRA 2004 жылдың наурызында аяқталған жыл бойынша 14,7%-ға жақсарғанын хабарлады, бірақ бұл көрсеткіштің көп бөлігі HECA болмаса да орын алған болар еді. Оңтүстік аймақта жергілікті билік орындарының тұрғын үйлерінің көпшілігі 1980-1990 жылдары RTB (Сатып алу құқығы) бойынша сатылды, сондықтан қалған қор аз. Көптеген әлеуметтік тұрғын үйлер тұрғын үй бірлестіктеріне берілді.
Демонстрациялық және ілгерілеу жобалары
Энергия тиімділігін көрсетудің ең маңызды жобаларының бірі 1986 жылы Милтон-Кейнсте өткен Energy World көрмесі болды, ол халықаралық қызығушылықты тудырды. 51 үй салынған, олар сол кездегі құрылыс ережелеріне қарағанда кем дегенде 30% тиімдірек болу үшін жобаланған. Бұл көрсеткіш кейінгі SAP рейтингтік жүйесі мен Ұлттық үй энергиясының рейтингтік жүйесі үшін сынақ базасы болып табылатын Милтон-Кейнстің энергияның құндық индексі (MKECI) арқылы есептелген. Energy World-қа 1980 жылдардың басында салынған Salford-тың төмен энергиялы үйлері ертерек болды, олар 2010 жылғы құрылыс ережелеріне қарағанда 40% тиімдірек болып табылады. Беддингтонның нөлдік энергия дамуы (BedZED) - бұл Лондондағы Беддингтон маңындағы 82 тұрғын үйдің дәстүрлі емес тұрғын үй схемасы, оның негізгі дизайндық ерекшеліктерінің бірі ретінде нөлдік табиғи энергияны пайдалануды қамтыды. Жоба 2002 жылы аяқталды және Ұлыбританиядағы ең ірі экологиялық жоба болып табылады. Қалай болғанда да, энергияны қайта жаңартылатын көздерден өндіруге болады. Пайдалану кезінде BedZED айтарлықтай пайдалы кері байланыс берді, ең алдымен энергия тиімділігі мен пассивті дизайн белсенді жүйелерге қарағанда көміртегі шығарындыларын сенімді түрде азайтады. Олардың супероқшаулауына байланысты, 2002 жылғы құрылыс ережелеріне сәйкес салынған үйлерге қарағанда үйлерді жылыту үшін 88% аз энергия жұмсалады (өлшенді), ал суды жылыту үшін 57% азайды. Тамақ пісіру, электр құрылғылары мен тұрғынның электр тоғын пайдалануы (энергияны тұтынудың реттелмеген мөлшері) Ұлыбритания нормаларынан (жеті жылдан кейін) 55% төмен. Манчестер қаласының орталығында орналасқан Жасыл ғимарат энергия тиімділігі бойынша жоғары стандарттарға сай салынған және 2006 жылы тұрақты дизайны үшін Civic Trust сыйлығын жеңіп алған. Он қабатты мұнараның цилиндрлік пішіні көлеміне қатысты ең кіші бетін қамтамасыз етеді, жылуды ығыстыру арқылы энергияның аз жоғалуын қамтамасыз етеді. Басқа технологиялар: күн сәулесінен су жылыту, жел турбинасы және үш қабатты шыны. Шеффилдтегі Хили Сити Фармдағы Оңтүстік Йоркшир Энергия Орталығы - бұл қолданыстағы мүлікті жаңартудың мысалы, ол қол жетімді мүмкіндіктерді көрсетеді. Лестердегі Экоүй 2011 жылы жаңартылып, болашаққа арналған энергия тиімділігі стандарттарын көрсету үшін қайта жаңартылмақ. "Сәулет үйі" жобасында көптеген үйлер иесімен бірге орналасқан, қазіргі үйлерді жаңарту арқылы көміртегі шығындарын 60%-ға дейін азайтуға мүмкіндік бар. Көптеген үйлер көміртегі шығындарын азайту үшін энергия тиімділігін арттырды, ал кейбіреулері жаңартылатын энергия көздерін пайдаланды.
Зерттеу
2005 жылы Экологиялық аудит жөніндегі арнайы комитет тұрақты құрылыс әдістерін зерттеу мен әзірлеуге қаражат тапшылығына алаңдаушылық білдірді, ал Құрылыс зерттеулер мекемесіне қаражат соңғы 4 жылда "қатаң түрде" қысқартылды. Нәтижесінде Ұлыбританияда пайдаланылатын орнықты құрылыс материалдарының көбі Германиядан, Швейцариядан және Австриядан импортталады.
Қолданыстағы тұрғын үй қоры
Егер 2016 жылға дейін барлық жаңа тұрғын үйлер көміртегі шығындарынан таза болса да, қалған тұрғын үй қорының энергия тиімділігін арттыру мәселесі қарастырылуы керек. 2006 жылғы қолданыстағы ғимараттардың тұрақтылығын тексеру 6,1 миллион үйдің төбешік изоляциясының қалыңдығы жеткіліксіз екенін, 8,5 миллион үйдің қуыс қабырғалары изоляцияланбағанын және қатты сыртқы қабырғалары бар 7,5 миллион үйді изоляциялау мүмкіндігі бар екенін көрсетті. Осы үш шараның арқасында жылына 8,5 млн. тонна көміртегі шығарындысын азайтуға болады. Дегенмен, үй иелерінің 95%-ы үйлерін жылыту тиімді деп санайды. Ұлыбританияның үкіметінің үйдегі энергия тиімділігін арттыру саясатын 1945-2016 жылдардағы саясаттар мен олардың тиімділігі туралы қосымша ақпарат үшін қараңыз.