Кіріспе
Мексика президенті 1920 жылы Фелипе Адольфо де ла Хуерта Маркор (aˈðolfo ðelaˈweɾta; 26 мамыр 1881 - 9 шілде 1955) - Мексиканың саясаткері, Мексиканың 45-ші президенті 1 маусымнан 30 қарашаға дейін 1920 жылы Мексика президенті Венустиано Каррансаның билігінен кейін, Агуа-Приета жоспарының аясында Соноран генералдары Альваро Обрегон және Плутарко Элияс Кальлеспен бірге. Ол "Мексика революциясы кезінде конституционалистердің маңызды тұлғасы" болып саналады.
Felipe Adolfo de la Huerta Marcor (aˈðolfo ðelaˈweɾta; 26 May 1881 – 9 July 1955) was a Mexican politician, the 45th President of Mexico from 1 June to 30 November 1920, following the overthrow of Mexican president Venustiano Carranza, with Sonoran generals Alvaro Obregón and Plutarco Elías Calles under the Plan of Agua Prieta. He is considered "an important figure among Constitutionalists during the Mexican Revolution."
Өмірбаян
Де ла Хуерта 1881 жылы 26 мамырда Гуамас қаласында, Сонора штатында танымал отбасында дүниеге келген. Ол музыканы Гермосильоде оқып, диплом алғанмен, отбасын асырау үшін бухгалтер болып жұмыс істеді. 1908 жылы ол Анти-Реэлекционисттік клубқа қосылды және 1910 жылы оның хатшысы болды, бұл оған мемлекеттік жұмысынан айырылды. 1911 жылы ол Сонора штатының заң шығарушы құрамына Плутарко Элиас Каллесті жеңіп алды. Алайда, екеуі де 1913 жылы ақпанда Викториано Хуертаның Франсиско И. Мадероға қарсы төңкерісінен кейін конституционалистік қозғалысқа қосылды. Де ла Хуерта 1915-1916 жылдары конституционалистер фракциясы билікті қолға алған кезде Венустиано Каррансаның бас клеркі болды. Содан кейін ол өзінің туған штаты Сонораның уақытша губернаторы болды (1917-18), Каррансаның билікке деген ұстанымы әлсіреп, Нью-Йоркте Мексиканың бас консулы болды (1918), сонымен қатар ол Вашингтонға барып, Мексиканың Бірінші дүниежүзілік соғыста бейтараптығын дәлелдеді. Де ла Хуерта Мексикаға оралғаннан кейін, Америка үкіметі айыптауларын шындыққа қайшы деп танығаннан кейін, Мексика банктерінен миллиондаған песо алтынды тартып алғандығын білгенде, Де ла Хуертаның көңілі қалды. Ол федералды сенатор (1918) және Сонораның губернаторы (1919-20). Карранса Обрегон өзін кемсіткеннен кейін президенттік мұрагері ретінде Обрегонды жоққа шығарды. Карранса президенттікке қызығушылық танытпаған Де ла Гуертаны қарастырды. Карранса кейін өзінің орнын басатын ретінде АҚШ-та елші болған Игнасио Бонильясты таңдады. Де ла Хуерта Карранзамен Сонораны басқару мәселесі бойынша араздыққа түсті, өйткені Карранза Сонора өзенін федералды аумақ деп жариялады. Де ла Хуерта мемлекеттік бақылауға ие болды. Ол сондай-ақ Карранзаның жерлестер Якимен сонорлық бейбітшілікке араласқанына қарсы болды, бұл ол тоқтатуға көмектескен қақтығыстарды қайтадан жандырумен қауіптенеді. Карранса де ла Хуертаға қарсылық білдіріп, Мануэль Диегесті Сонорадағы әскери басшы етіп тағайындады және оны және федералды әскерлерді АҚШ арқылы транзитпен енгізді. Де ла Хуерта Каллесті Сонорадағы әскери операциялардың басшысы етіп тағайындады. Карранса де ла Хуертаны Сонора губернаторынан алып тастауға тырысты және генерал Игнасио Л. Пескеираны әскери губернатор етіп қойды. Кальль де ла Хуертаның пайдасына Карансаға қарсы маневр жасай бастады және Каранса үкіметін танудан бас тарту туралы жеделхат жіберді. Сонораның үш генералы, сол кездегі Сонора губернаторы Де ла Хуерта; Обрегон; және Каллес Агуа-Пританың Резолюциясын жасады. Жобаны құрастыру негізінен де ла Хуерта, Кальлес және Сальвадор Альварадоның қолында болды. Олар төңкеріс кезінде көтерілісшілердің қолынан немесе өз-өзіне қол жұмсауынан қайтыс болған Венустиано Карранцаның президентдігін құлатты. Сол кезде де ла Гуерта Конгресс тарапынан уақытша президент болып тағайындалды. Уақытша президент ретінде Де ла Хуерта бейбітшілікке өтуді қолға алды. Де ла Гуерта жер аударылған мексикалықтарды үйлеріне оралуға шақырды. Сондай-ақ, ол Карранзаның бұрынғы жақтастарын кешірді. Оның ең басты жетістіктерінің бірі - Панчо Вилламен келіссөздер жүргізу, оны жеке өзі білген, және оның әскері берілді. Келісілген келісім бойынша Виллаға hacienda берілді. Ол де ла Гуерта мен басқа да лауазымды тұлғаларды сыммен сымдап, келісімге қатаң қарсылық білдірді. Обрегонның қарсылығына қарамастан, Вилла мен Де ла Гуерта келісімге келді, Вилла 1923 жылы қаза тапқанға дейін Канутилло hacienda-да өмір сүрді. 1920 жылы президент сайлауында Альваро Обрегон жеңімпаз деп танылғанда, Де ла Хуерта Қаржы және мемлекеттік несие хатшылығын басқаруға кетіп, осы рөлде Де ла Хуерта-Ламонт шартын келісті. Де ла Хуерта 1923 жылы өзінің сонорандық әріптесі, президент Обрегонға қарсы сәтсіз, бірақ маңызды көтеріліс бастады, ол Обрегон Плутарко Каллесті өзінің мұрагері ретінде қолдағаннан кейін оны сыбайлас жемқор деп айыптады. Католиктер, консерваторлар және армия офицерлерінің едәуір бөлігі, Обрегон Каррансаның фермерлік еңбек секторының есебінен армияға қолдау көрсету саясатын өзгертті деп санайтын, де ла Хуертаны қолдады. 1955 жылы 9 шілдеде Мексика қаласында қайтыс болды.