Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы өзен Оронгоронго өзені Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының оңтүстік Ремутака жоталарындағы Оронгоронго аңғары арқылы оңтүстік-батысқа қарай ағады. Өзен және оған байланысты су жинағыш бөліктер Ремутака орман паркі шегінде жатыр, оны Қорғау департаменті басқарады. Жаңа Зеландияның Мәдениет және мұра министрлігі Оронгоронго үшін "Ронгоронго орны" [әйелдің аты] аудармасын береді. Оронгоронго өзені Ремутака жотасының негізгі артериясы болып табылады, ол бір жылға дейін жауын-шашынды сумен қамтамасыз етеді, бұл Кук бұғазындағы өзен сағасындағы жауын-шашыннан екі есе көп. Өзен өз ағысының көп бөлігінде көк шелленің және қиыршық тас пен бірнеше су ағыстары бар кең төсегі бар. Қабыршақ төбесі көрініс табатын суретте әртүрлі ені бар ашық түсті аймақтар ретінде көрінеді. Ремутака жотасындағы жаңбыр жиі қатты дауылмен бірге жауатындықтан, өзеннің су тасқыны жиі болады. Бұл су тасқынының ең қаттысы өзендегі өсімдіктер аралдарының көпшілігін 15 - 20 жылда бір жояды. Бұл су тасқыны аралығында шендл аралдары біртіндеп әртүрлі төмен өсетін өсімдіктермен отарланады, содан кейін тахину және манука сияқты жергілікті бұталар, ақыр соңында шағын ағаштар. 2019 жылдың желтоқсан айында өзеннің ресми географиялық атауы "Оронгоронго өзені" деп жарияланды.
The Ōrongorongo River runs for southwest through the Ōrongorongo Valley in the southern Remutaka Ranges of the North Island of New Zealand. The river and its associated catchments lie within the bounds of the Remutaka Forest Park, which is administered by the Department of Conservation. The New Zealand Ministry for Culture and Heritage gives a translation of "place of Rongorongo" [a woman's name] for Ōrongorongo. Ōrongorongo River is the main artery of the Remutaka Range, draining an area with rainfall of up to a year, which is twice as much as the rainfall at the mouth of the river at Cook Strait. For much of its course the river is a braided river, with a wide bed of greywacke shingle and gravel and a number of streams of water. The gravel bed can be seen as light coloured areas of varying width in the adjacent image. Because the rainfall in the Remutaka Range often comes in high intensity rainstorms, the river is prone to violent floods. The most severe of these floods sweep away most of the river's vegetated islands every 15 to 20 years. Between these floods, the shingle islands are gradually colonised by various low growing plants, followed by a host of native shrubs such as tauhinu and mānuka, and eventually small trees. In December 2019, the approved official geographic name of the river was gazetted as "Ōrongorongo River".
Демалыс
Оронгоронго аңғары Веллингтон аймағынан келген күндізгі серуеншілер мен трамперлер арасында танымал. Ең танымал жол - Кэтчпул аңғары арқылы. Төрт сағаттық Оронгороңго жолынан қайту кезінде өзенге жетеді, онда Турере ағысы құяды. Сол жерден Римутака орман паркіне қарай бір күндік және бірнеше күндік жолдар жалғасады. Қорғау департаментінің бірнеше күркелері, олардың кейбіреулері қызмет көрсетеді, сондай-ақ негізгі жеке бактер Оронгоронго аңғарында, негізінен өзеннің жоғарғы жартысында орналасқан. 1850-ші жылдарға дейін Веллингтон мен Уайрарапа арасындағы жер көлігі Ōrongorongo өзенінің сағасы арқылы жағалауды айналып өткен жолды қолданды. 2013 жылы ол Петонеді Ремутака темір жолымен байланыстырып, Оушен Бич пен Оронгоронго арқылы фермалық жолмен, Туракирае Басы арқылы айналдырып, Ұлы Саяхат велосипед жолының бөлігі болды. Жағажайдың жанына жұмсақ құм және өзен жақтауларындағы қатты тастар болғандықтан, жолдың бірнеше қысқа бөлігін велосипедпен жүру мүмкін емес және 2019/20 жылы бұл бөлігінде 1 976 сапардың саны жеткіліксіз инфрақұрылымға байланысты болды.
Биологиялық әртүрлілік
Оронгоронго аңғарында қауіп төнген күбәлақтың түрі - Pyrgotis transfixa мекендейді.