Кіріспе

Американдық саясаткер Рой Лоуренс Эш (20 қазан 1918 жыл, 14 желтоқсан 2011 жыл) - американдық Литтон Индустрис компаниясының негізін қалаушы және президенті, сонымен қатар Ричард Никсон мен Джеральд Фордтың президенттік басқаруы кезінде 1973 жылдың 2 ақпанынан 1975 жылдың 3 ақпанына дейін Басқару және Бюджет басқармасының директоры.

Ерте өмір және білім

Рой Лоуренс Эш 1918 жылы 20 қазанда Лос-Анджелесте, Калифорнияда, Чарльз К. Эш пен бұрынғы Фэй Э. Дикинсонның ұлы болып дүниеге келді. Аш 16 жасында орта мектепті бітіріп, Америка банкіне қалалық ақша жинау курьеры ретінде жұмысқа орналасты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай Эш Армияның Әуе корпусына жеке адам ретінде кірді, ал бірнеше мәрте жоғарылатылғаннан кейін, Әскери Әуе корпусының капитаны болды, Басқаруды бақылау кеңсесінде қызмет етті. Соғыстан кейін ол Гарвард бизнес мектебінде оқыды, оны 1947 жылы MBA және Бейкер стипендиясымен бітірді. Bank of America-да қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, ол Hughes Aircraft-қа қосылды және көп ұзамай оның қаржы бөлімін басқарды. 1943 жылы 13 қарашада Аш Лайла Мари Хорнбекке үйленді және оның үш ұлы мен екі қызы болды (Чарльз, Джеймс, Роберт, Лоретта және Мэрилин). Аш өте жақсы күлімсіреп, жақсы күлетін. 1953 жылы Эш және оның серіктесі Текс Торнтон Батыс жағалаудағы шағын микротолқынды құбырлар өндіруші Литон Индустриесін сатып алды. 1961 жылы Эш компанияның президенті болған кезде Литон 25 бірігуді аяқтады және 245 миллион доллар сатумен тоғыз елде 48 зауытты агрессивті сатып алу жоспарында жұмыс істеді. 1965 жылы компанияның сату көлемі 900 миллион доллардан асты және 5000 түрлі бұйымдар өндірді.

Саяси өмір

1968 жылы президент болып сайланғаннан кейін Ричард Никсон Эштен Президентке кеңес беру кеңесін құруды және оны басқаруды сұрады, ол кейіннен Эш комиссиясы ретінде белгілі болды. 1969 жылы Эш Никсонға жіберген жазбада "президенттің атқарушы аппаратының ұйымдастырушылық жағынан жақсаруы қажет екендігі туралы бір ауыздан пікірлер" бар екенін айтты. Комиссияның ұсыныстарының бірі Бюджет бюросы кеңейтіліп, өкілеттігі жоғарылатылып, басқару және бюджет кеңсесі (МББ) болуы керек, ол бүкіл федералды үкіметте нәтижеге бағытталған басшылықты дамыту үшін құрылған. Бұл ұсынысты Эш "әкімшілік техниканы қолдану арқылы, қаншалықты үлкен болса да, үкіметті тиімдірек ету мүмкін деген тұжырымдамамен" байланыстырды. 1969 жылдың қарашасында Президент ішкі кеңесі Эшке барлық федералдық экологиялық іс-шараларды бір агенттікке біріктіру керек пе, жоқ па деген мәселені зерттеуді тапсырды. 1970 жылы көктемде өткен кездесулерде Аш қоршаған ортаны және табиғи ресурстарды басқаруды бір бөлімге бөлуді ұсынған, бірақ сәуір айында ол ойын өзгерткен. Президентке жолдаған меморандумда ол тек қана ластануға қарсы бағдарламаларға арналған бөлек реттеуші агенттікті қолдады. Комиссияның есебі бойынша Қоршаған ортаны қорғау агенттігі құрылды. 1972 жылы Никсонның қайта сайлануынан кейін Эш OMB директоры болып тағайындалды. 1973 жылдың күзінде арабтардың мұнай эмбаргосын енгізгеннен кейін пайда болған ұлттық үрейдің ортасында Эш Никсонды саналы түрде әрекет етуге шақырды, ол "бірнеше айдан кейін біз энергетикалық дағдарысқа қазір сиыр етінің бағасын тұрақты және әдеттегі үкіметтік проблема деп қарастыратын сияқты қараймыз, бірақ президенттік дағдарыс емес" деп болжады. OMB-ден кеткеннен кейін ол Addressograph Multigraph (кейін AM International) компаниясына қосылды. 1981 жылы AM-ден отставкаға кетті.

Кейінгі өмірі

2003 жылы ол әйелімен Гарвард Кеннеди мектебіндегі Рой және Лила Эш демократиялық басқару және инновация орталығы үшін Гарвардқа 15 миллион доллар берді. Ол жауапты федералды бюджет комитетінің мүшесі болды. 2007 жылдың қаңтар айында ол өзінің Вирджиниядағы екі үлкен "аңшылық аймағы" мүлкін 22 миллион долларға сатып жіберді. Бұл Лудон округінде бір үйдің бағасы бұрын-соңды болмаған ең жоғары баға болды. "Лланголен" деп аталатын Вирджиния штатындағы Мидлбург ат сауыты қожалығын Эш 1989 жылы Джон Хей Уитнидің бірінші әйелі Лиз Уитни Типпеттің меншігінен сатып алған. Аш қайтыс болған кезде әлі де Миддлбург ауданындағы басқа аң аулау елдiк мүлкiн, "Хантлендс" иелігін сақтап қалды, ол 2005 жылы 18,8 миллион долларға сатуға тырысты. Бұл үйдің басты үйі 1837 жылы салынған, 1911 жылы үлкен қосымшалар қосылған. Ол сенаторлар, конгрессмендер мен дипломаттардың демалыс күндері демалыс орны болды. Президент Линдон Бэйнс Джонсон мен Джон Ф. Кеннеди Хантлендске көптеген рет барған. 2011 жылы 14 желтоқсанда 93 жасында Паркинсон ауруынан қайтыс болды.